Opracowała mgr Małgorzata Ściubisz
Skróty: ADEM (acute disseminated encephalomyelitis) – ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, CI (confidence interval) – przedział ufności, COVID-19 (coronavirus disease) – choroba spowodowana przez SARS-CoV-2, RI (relative incidences) – zapadalność względna
W brytyjskim badaniu obserwacyjnym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono związek między szczepieniem przeciwko COVID-19 a występowaniem ADEM.
W analizie wykorzystano metodę self-controlled case series, tzn. uwzględniono wyłącznie osoby, u których rozpoznano określone zdarzenie, a okres obserwacji podzielono na okres ryzyka i kontrolny. Dane do badania pozyskano z oficjalnych krajowych rejestrów, w których zgromadzono dane medyczne i demograficzne wszystkich mieszkańców Anglii.
Na podstawie rozpoznania w klasyfikacji ICD-10 zgodnego z kodami G040 wśród osób szczepionych przeciwko COVID-19 zidentyfikowano 215 pacjentów w wieku ≥5 lat hospitalizowanych z powodu ADEM w okresie od grudnia 2020 r. do marca 2023 r. Częstość ADEM porównano w okresie narażenia (pierwsze 42 dni po szczepieniu przeciwko COVID-19) i kontrolnym (okres poprzedzający szczepienie, z wyłączeniem 14 dni przed szczepieniem, lub po szczepieniu, z wyłączeniem okresu narażenia). Analizę przeprowadzono w zależności od typu szczepionki przeciwko COVID-19 (preparat wektorowy lub mRNA) oraz kolejnych przyjmowanych dawek.
Wykazano, że w okresie pierwszych 42 dni po podaniu pierwszej dawki szczepionki wektorowej ChAdOx1 (Vaxevria firmy AstraZeneca) ryzyko ADEM było >3-krotnie większe niż w okresie kontrolnym (RI: 3,13 [95% CI: 1,56–6,25]). Oszacowano, że bezwzględne ryzyko ADEM wyniosło 0,39/mln podanych dawek. Natomiast nie stwierdzono zwiększonego ryzyka ADEM po podaniu drugiej dawki szczepionki wektorowej (RI: 0,36 [95% CI: 0,05–2,68]). Nie stwierdzono również zwiększonego ryzyka ADEM po szczepieniu przeciwko COVID-19 preparatem mRNA – ryzyko to było podobne w okresie narażenia i kontrolnym dla pierwszej dawki (RI: 0,78 [95% CI: 0,24–2,50]), drugiej dawki (RI: 1,77 [95% CI: 0,76–4,13]), trzeciej lub czwartej dawki (RI: 1,26 [95% CI: 0,56–2,85]), a także dawki przypominającej preparatu 2-walentnego BA.1–2 (RI: 1,98 [95% CI: 0,58–6,80]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że nawet jeżeli szczepienie preparatem wektorowym ChAdOx1 zwiększa ryzyko ADEM, to jest ono ekstremalnie małe (aktualnie szczepionki wektorowe nie są już stosowane w profilaktyce COVID-19 – przyp. red.). Wyniki badania wskazują również, że dzięki dużym bazom gromadzącym dane populacyjne można wykryć bardzo rzadkie zdarzenia niepożądane.
