Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
Skróty: ChW – choroba wieńcowa, COVID-19 (coronavirus disease) – choroba spowodowana przez SARS-CoV-2, SARS-CoV-2 (severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) – koronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2
American College of Cardiology i American Heart Association, we współpracy z American College of Clinical Pharmacy, American Society for Preventive Cardiology, National Lipid Association oraz Preventive Cardiovascular Nurses Association, opublikowały aktualizację zaleceń dotyczących leczenia pacjentów z chorobą wieńcową (ChW). W części dotyczącej interwencji farmakologicznych stosowanych w celu zapobiegania zdarzeniom sercowo-naczyniowym i modyfikacji objawów, obok leczenia przeciwkrzepliwego, stosowania β-blokerów lub inhibitorów układu renina–angiotensyna–aldosteron, wymieniono również szczepienie przeciwko grypie, COVID-19 i pneumokokom. W niniejszym opracowaniu przedstawiono wyłącznie zalecenia dotyczące szczepienia pacjentów z ChW wraz z uzasadnieniem.
Zalecenia dotyczące szczepień
Uzasadnienie. Zakażenie wirusem grypy, pneumokokami lub SARS-CoV-2 może zwiększać ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) i ogólne ryzyko zgonu, zwłaszcza u pacjentów z ChW. Przypuszcza się, że jest to związane z wydzielaniem mediatorów prozapalnych, pobudzeniem układu współczulnego i aktywacją kaskady krzepnięcia, co może spowodować pęknięcie blaszek miażdżycowych (p. Szczepienie przeciwko grypie a przebieg chorób serca i układu krążenia – przyp. red.). Wyniki badań wskazują, że największe korzyści ze szczepienia przeciwko grypie, COVID-19 i pneumokokom odnoszą pacjenci z grup ryzyka, w tym z ChW.
W metaanalizach badań z randomizacją (RCT) i badań obserwacyjnych wykazano, że szczepienie przeciwko grypie zmniejsza ryzyko zawału serca, zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, MACE i ogólne ryzyko zgonu pacjentów z ChW lub niewydolnością serca (p. Czy szczepienia przeciwko grypie może zmniejszyć ryzyko wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych?, Czy szczepienie przeciwko grypie zmniejsza ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u pacjentów z chorobą wieńcową?, Skuteczność szczepienia przeciwko grypie sezonowej chorych z grupy dużego ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych – metaanaliza – przyp. red.). Dane na temat korzyści ze szczepienia przeciwko COVID-19 pacjentów z ChW są aktualnie niedostępne, ale należą oni do grupy ryzyka powikłań COVID-19 i zgonu z jej powodu. Z kolei dane dotyczące wpływu szczepienia przeciwko pneumokokom na ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych i ogólne ryzyko zgonu osób z ChW pochodzą z badań obserwacyjnych. W badaniu kohortowym obejmującym populację osób m.in. z ChW, wymagających hospitalizacji z powodu pneumokokowego zapalenia płuc, wykazano, że wcześniejsze szczepienie przeciwko pneumokokom zmniejszyło o 58% ryzyko ostrego zespołu wieńcowego. Z kolei w metaanalizie badań obserwacyjnych wykazano, że u pacjentów z ChW lub bardzo dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym szczepienie przeciwko pneumokokom z użyciem szczepionki polisacharydowej i/lub skoniugowanej wiązało się ze zmniejszeniem ogólnego ryzyka zgonu o 22%. Wyniki innego badania obserwacyjnego przeprowadzonego w USA sugerują, że szczepienie przeciwko pneumokokom i grypie (stosowane jako połączona interwencja), w porównaniu z brakiem szczepienia, wiązało się ze zmniejszeniem ogólnego ryzyka zgonu, a także zgonu pacjentów hospitalizowanych z powodu zawału serca, przejściowego epizodu niedokrwiennego (TIA) lub udaru mózgu.
(W oryginale rozdziału dotyczącego szczepień ochronnych 15 pozycji piśmiennictwa.)
