Opracowała: Małgorzata Ściubisz
W duńskim populacyjnym badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność rzeczywistą szczepionek mRNA przeciwko COVID-19 skierowanych przeciwko podwariantowi JN.1 w zapobieganiu hospitalizacji i zgonom z powodu COVID-19 w populacji dorosłych w wieku ≥65 lat w sezonie infekcyjnym 2024/2025. Dane do badania uzyskano z oficjalnych krajowych rejestrów i nadzoru epidemiologicznego nad COVID-19.
Analizą objęto okres od października 2024 roku do stycznia 2025 roku. Wyjściową populację badania stanowiły wszystkie osoby w wieku ≥65 lat mieszkające w Danii, które dotychczas otrzymały wszystkie dawki podstawowego schematu szczepienia przeciwko COVID-19 w 2021 roku, a w sezonie 2023/2024 otrzymały dawkę przypominającą szczepionki mRNA (Comirnaty lub Spikevax) skierowanej przeciwko podwariantowi XBB.1.5 (kwalifikowano również osoby, które otrzymały dawki przypominające we wcześniejszych sezonach). Ostatecznie badaniem objęto 894 560 osób (54,2% mężczyzn) w wieku ≥65 lat (mediana: 76 lat) ogólnie zdrowych lub z przewlekłymi chorobami towarzyszącymi (23% osób miało ≥1 chorobę przewlekłą). Większość osób dotychczas otrzymała łącznie 3 dawki przypominające, w tym dawkę 2-walentnej szczepionki mRNA skierowanej przeciwko podwariantowi BA.1 lub BA.4/5 w sezonie 2022/2023. Do 31 stycznia 2025 roku dawkę szczepionki mRNA aktualnej w sezonie 2024/2025 otrzymało 91,7% analizowanej populacji, w tym 75,2% w październiku, 21,3% w listopadzie i 3,5% w grudniu. Większość osób była szczepiona preparatem Comirnaty JN.1 (88,8%), a pozostałe preparatem Spikevax JN.1 (11,2%). Ogółem w całej analizowanej populacji odnotowano 485 przypadków COVID-19 wymagającej hospitalizacji (pobyt w szpitalu przez h + COVID-19 [rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodami B34.2 lub B97.2] potwierdzona w badaniu PCR, jako główna przyczyna hospitalizacji) oraz 141 przypadków zgonów związanych z COVID-19 (każdy zgon, który wystąpił w ciągu 30 dni po dodatnim wyniku badania PCR w kierunku SARS-CoV-2).
Wykazano, że szczepionka mRNA Comirnaty JN.1, w porównaniu z brakiem szczepienia w aktualnym sezonie, zmniejszała ryzyko hospitalizacji z powodu COVID-19 o 70,2% (95% CI: 62–76,6), a ryzyko zgonu związanego z COVID-19 o 76, 2% (95% CI: 63,4–84,5). Nie zaobserwowano, aby skuteczność szczepionkami w zapobieganiu hospitalizacjom zmniejszała się w 2. lub 3. miesiącu po jej podaniu – wyniosła 67,4% (95% CI: 54–76,9) w ciągu pierwszych 14–30 dni, 71,7% (95% CI: 60,9–79,5) po 31–60 dniach i 74,7% (95% CI: 63,5–82,5) po 61–90 dniach. Po upływie 90 dni skuteczność wyniosła 61,1% (95% CI: 33,7–77,2), była zatem nieco mniejsza, ale przedział ufności był szeroki i odpowiadał przedziałom dla skuteczności w pierwszych 3 miesiącach. W analizie uwzględniającej podwariant SARS-CoV-2 wykazano, że szczepionka Comirnaty JN.1 o 71,7% (95% CI: 44,4–85,6) zmniejszała ryzyko hospitalizacji z powodu COVID-19 wywołanej przez podwariant KP.3.1.1 oraz o 76,8% (95% CI: 59–86,9) wywołanej przez podwariant XEC. Z kolei szczepionka mRNA Spikevax JN.1, w porównaniu z brakiem szczepienia w aktualnym sezonie, zmniejszała ryzyko hospitalizacji z powodu COVID-19 o 84,9% (95% CI: 70,9–92,2), a ryzyko zgonu związanego z COVID-19 o 95,8% (95% CI: 69,2–99,4). Z powodu zbyt małej liczby przypadków nie udało się ocenić skuteczności szczepionki w zależności od czasu jaki upłynął od jego wykonania.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepionki mRNA przeciwko COVID-19 skierowane przeciwko podwariantowi JN.1, w porównaniu z brakiem szczepienia w aktualnym sezonie, znacznie zmniejszały ryzyko hospitalizacji z powodu COVID-19 i zgonu związanego z COVID-19 w populacji starszych dorosłych w wieku ≥65 lat.
Od Redakcji:
W sezonie infekcyjnym 2024/2025 w Polsce również dostępna była szczepionka mRNA przeciwko COVID-19 skierowana przeciwko podwariantowi JN.1. W aktualnym sezonie epidemicznym COVID-19, zgodnie z zaleceniami, należy stosować preparaty przeciwko podwariantowi LP.8.1. W Polsce aktualnie dostępna jest szczepionka Spikevax LP.8.1, która została objęta finansowaniem przez ministra właściwego ds. zdrowia.
Zgodnie z najnowszym komunikatem Ministra Zdrowia w sezonie 2025/2026:
1. Zaleca się zachowanie odstępu ≥3 miesięcy od ostatniej dawki szczepionki przeciwko COVID-19.
2. Szczepienia powinny być wykonywane u osób o największym ryzyku przebiegu ciężkiego COVID-19, do których należą:
- osoby w wieku ≥60 lat
- dzieci, młodzież i dorośli z chorobami towarzyszącymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 (otyłość [BMI ≥25], cukrzyca, przewlekłe choroby płuc, nerek, choroby układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia neurorozwojowe, aktywna choroba nowotworowa, immunosupresja [wynikająca z choroby lub leczenia]).
3. Szczepienie jest również szczególnie zalecane osobom przebywającym w placówek opieki długoterminowej i ich opiekunom, kobietom w ciąży, pracownikom ochrony zdrowia mającym bezpośredni kontakt z pacjentami lub pensjonariuszami placówek opieki długoterminowej.
4. Podanie szczepionki przeciwko COVID-19 i przeciwko grypie na jednej wizycie jest postępowaniem powszechnie zalecanym i bezpiecznym. Szczepionkę przeciwko COVID-19 można podawać w dowolnym czasie przed podaniem lub po podaniu innych szczepionek, w tym „żywych”, inaktywowanych (i innych „nieżywych” – przyp. red.), a także innych szczepionek zalecanych kobietom w ciąży.
