Jakie jest zastosowanie lidokainy w zespołach bólu ostrego i bólu przewlekłego?
Lidokaina – lek znieczulenia miejscowego – blokuje kanały sodowe regulowane napięciem. W medycynie bólu jest stosowana w technikach analgezji regionalnej, wlewach dożylnych w uśmierzaniu bólu ostrego i bólu przewlekłego, a także miejscowo w postaci sprayu, żelów, kremów oraz plastrów.
Działanie analgetyczne lidokainy stosowanej miejscowo w leczeniu chorych z bólem przewlekłym polega na blokowaniu nieprawidłowo funkcjonujących (nadaktywnych) kanałów sodowych Nav1.7 i Nav1.8 w nocyceptorach skórnych włókien A delta i C, a także w keratynocytach oraz komórkach układu immunologicznego. Inny możliwy mechanizm obejmuje bezpośredni wpływ na kanały TRPV1 i TRPA1, obecne na nocyceptywnych neuronach czuciowych, oraz blokowanie układu NGF-TrkA (lidokaina blokuje rec. TrkA).
Od wielu lat 5% lidokaina w postaci plastrów jest stosowana w leczeniu chorych ze zlokalizowanym obwodowym bólem neuropatycznym, a przeglądy badań potwierdzają jej skuteczność w tym wskazaniu. Wskazania rejestracyjne w Polsce dotyczą leczenia bólu u pacjentów po przebytej infekcji Herpes Zoster.
Zgodnie z zaleceniami leczenia bólu neuropatycznego NeuPSIG z 2015 roku, 5% lidokaina w plastrze jest lekiem drugiego wyboru u chorych z obwodowym bólem neuropatycznym. Eksperci NeuPSIG i EFNS zalecają także rozważenie tej postaci leku jako leczenia pierwszego wyboru w populacji osób w starszym wieku lub w zespole kruchości, w tych bowiem przypadkach stosowanie leków systemowo jest ograniczone ze względu na zmiany metabolizmu, eliminacji leków i ryzyko interakcji lekowych.
5% lidokaina w plastrze cechuje się następującymi właściwościami klinicznymi, istotnymi w praktyce klinicznej:
• lepszy profil bezpieczeństwa, ryzyka interakcji, przedawkowania, w porównaniu z lekami podawanymi systemowo
• małe stężenie leku we krwi – z plastra wchłania się ok. 1–5% dawki lidokainy
• miareczkowanie nie jest konieczne
• nie rozwija się tolerancja na lek
• zmniejsza się wielkość bolesnego obszaru
• zmniejsza się nasilenie alodynii
• łatwość aplikacji plastra może poprawiać stosowanie się pacjenta do zaleceń terapeutycznych
• plaster zapewnia ochronę mechaniczną i natychmiastowe uczucie chłodzenia.
Pamiętać należy o przeciwwskazaniach do stosowania plastrów. Należą do nich przerwanie ciągłości skóry, jej zanik lub zakażenie.
Objawy niepożądane mogą wystąpić u 12–13% pacjentów i obejmują reakcje miejscowe – rumień, świąd, wysypka, pieczenie, obrzęk i inne odczyny skórne o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Objawy te ustępują samoistnie po zdjęciu plastra.
Ze względu na dobry profil bezpieczeństwa 5% lidokaina w plastrze była także badana w innych zespołach bólu przewlekłego. Skuteczność leku udowodniono w badaniach klinicznych z randomizacją u chorych z polineuropatią cukrzycową, neuropatią pourazową oraz zespołem cieśni nadgarstka.
Skuteczności terapii dowiedziono w badaniach obserwacyjnych lub na podstawie opisów przypadków klinicznych obejmujących: idiopatyczną czuciową polineuropatię, zlokalizowaną neuropatię u chorych na nowotwór, zlokalizowany ból neuropatyczny w przebiegu dyskopatii, ból pooperacyjny i pourazowy, ból mięśniowo-powięziowy, osteoartrozę, bóle krzyża, RZS oraz owrzodzenia podudzi.
