Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Zespoły bólowe spowodowane terapią choroby nowotworowej

25.06.2020
dr. n. med. Renata Zajączkowska
Klinika Intensywnej Terapii Interdyscyplinarnej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie

Jakie zespoły bólowe występują u pacjentów wyleczonych z nowotworu?

Dzięki postępom współczesnej medycyny, coraz lepszej dostępności czułych testów i metod diagnostycznych, które pozwalają na wykrycie nowotworu na wczesnym etapie zaawansowania, oraz stosowaniu nowoczesnych metod leczenia l iczba osób, które przeżyły i zostały wyleczone z choroby nowotworowej, stale rośnie. Niestety, pomimo tego, że chorzy ci pokonali nowotwór, w wielu przypadkach jakość ich życia pozostawia wiele do życzenia, ponieważ doświadczają oni następstw często bardzo agresywnego leczenia choroby nowotworowej. Do tych następstw, które mogą trwać wiele miesięcy i lat, a nawet do końca życia, należy ból. Szacuje się, że ból może towarzyszyć nawet 40–60% pacjentów, którzy zostali wyleczeni z choroby nowotworowej.
Przyczyn bólu w tej grupie chorych jest wiele. Chirurgiczne leczenie choroby nowotworowej może być przyczyną przetrwałego bólu pooperacyjnego (PBP). Ten rodzaj bólu występuje najczęściej po torakotomiach i rozległych zabiegach z zakresu gruczołu piersiowego – odsetek PBP w tej grupie chorych może sięgać nawet 50%. Jeszcze wyższy – 60–80% – odsetek przewlekłego bólu głównie o charakterze neuropatycznym dotyczy chorych po amputacji kończyn.
Do czynników ryzyka rozwoju PBP należą m.in.: nieskutecznie uśmierzany ból pooperacyjny, równoczesne stosowanie radio- i chemioterapii, czynniki psychologiczne (lęk, depresja czy katastrofizacja) oraz uwarunkowania genetyczne. Prawdopodobieństwo wystąpienia bólu fantomowego jest wyższe u chorych, którzy doświadczali bólu przed amputacją, zwłaszcza jeśli ból miał znaczne nasilenie i trwał długo przed amputacją. Przyczyną przewlekłego bólu u chorych wyleczonych z choroby nowotworowej może być także radioterapia. Późne powikłania indukowane przez radioterapię pojawiają się nawet u 10–20% pacjentów – zazwyczaj po kilku miesiącach od napromieniana. Są one w głównej mierze następstwem włóknienia, atrofii unaczynienia obwodowego (zwłaszcza mikrokrążenia) oraz uszkodzenia struktur układu nerwowego (głównie demielinizacji i/lub niedokrwienia). W zależności od naświetlanej okolicy powikłania indukowane przez radioterapię mogą przybierać różną postać, m.in.: pleksopatii, mielopatii, neuropatii, zapalenia błony śluzowej różnych odcinków przewodu pokarmowego i pęcherza moczowego. Następstwem zwłóknień w obrębie struktur jelitowych lub ich niedokrwienia mogą być: zrosty, zaburzenia perystaltyki jelit, objawy niedrożności przewodu pokarmowego i ból – głównie o charakterze trzewnym. Chemioterapia stosowana w leczeniu choroby nowotworowej może być przyczyną przewlekłego bólu, który często w dramatycznym stopniu pogarsza jakość życia chorych wyleczonych z nowotworu. Najczęściej obserwowaną postacią indukowanego przez chemioterapię zespołu bólowego jest obwodowa polineuropatia (chemotherapy-induced peripheral neuropathy – CIPN), głównie o charakterze czuciowym. Chorzy opisują jej objawy jako palący, piekący lub strzelający ból zlokalizowany typowo w dystalnych częściach kończyn (postać „skarpetek i rękawiczek”). Szacuje się, że w zależności od stosowanego leku występuje z częstością 19–85% i jest najbardziej prawdopodobna w przypadku terapii z zastosowaniem pochodnych platiny (70–100%), taksanów (11–87%), talidomidu i jego analogów (20–60%) i iksabepilonu (60–65%). Inne zespoły indukowanego chemioterapią przewlekłego bólu to bóle stawów, mięśni czy też dolegliwości będące następstwem osteoporozy lub osteonekrozy.
Długotrwałe leczenie hormonalne kobiet chorych na raka piersi antyestrogenami (tamoksyfen) i inhibitorami aromatazy (anastrozol, letrozol, eksemestan) z większa ryzyko osteoporozy, bólu kostnego i stawów, który lokalizuje się z wykle w obrębie stawów dłoni, skokowych, kolanowych, biodrowych i łokciowych. Ból występuje także u około 20% pacjentów leczonych czynnikami stymulującymi kolonie granulocytów (G-CSF). Najczęściej ma on charakter bólu kostnego w następstwie ekspansji macierzy hematopoetycznej i sensytyzacji zakończeń nerwowych zlokalizowanych w szpiku kostnym. W przypadku bisfosfonianów u 3–11% pacjentów leczonych tą grupą leków występuje osteonekroza w obrębie żuchwy. Jest ona bardziej prawdopodobna w przypadku długotrwałego stosowania pamidronianu lub zolendronianu oraz u pacjentów >65. rż. z niewyleczonym uprzednio stanem zapalnym zębów.

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Patronat

Partnerem serwisu jest