Coraz więcej pacjentów zgłasza się do poradni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) po receptę na szczepionki przeciwko chorobom tropikalnym, a następnie prosi o ich podanie. Czy realizacja takiej profilaktyki należy do obowiązków lekarza POZ, jeżeli jego kompetencje i doświadczenie w tym zakresie są niewystarczające? Czy można odmówić wykonania takiego świadczenia?
Do zadań lekarza POZ należy przeprowadzanie badań kwalifikacyjnych do szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym.1 Świadczenia gwarantowane lekarza POZ obejmują szczepienia ochronne realizowane zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, czyli także szczepienia obowiązkowe i zalecane u osób planujących pobyt w regionie ryzyka zakażenia (tzw. medycyna podróży), wskazane w aktualnym Programie Szczepień Ochronnych2 oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 roku w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz Międzynarodowej Książeczki Szczepień (Dz.U. z 2023 r., poz. 2056).
W konsekwencji wskazanego wyżej zakresu obowiązków realizacji świadczeń gwarantowanych lekarza POZ nie powinno się odmawiać wykonania świadczeń profilaktycznych przeciwko chorobom tropikalnym w warunkach poradni POZ. Szczepienia zalecane przez Światową Organizację Zdrowia międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi3 osobie podróżującej do regionu występowania określonych chorób przeprowadzają świadczeniodawcy, z którymi Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie tych świadczeń4. Koszty przeprowadzenia zalecanych szczepień ochronnych i lekarskich badań kwalifikacyjnych oraz konsultacji specjalistycznych ubezpieczonych są finansowane na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych5.
Szczepienia podróżnych są ujęte w nowym programie stażu podyplomowego lekarza obowiązującym od 1 marca 2023 roku.6 Obowiązkiem lekarza POZ jest uzupełnienie wiedzy w zakresie profilaktyki chorób tropikalnych, jeżeli jego dotychczasowe kształcenie podyplomowe nie obejmowało tej tematyki i w związku z tym jego kompetencje w zakresie aktualnych zadań lekarza POZ są niewystarczające7.
Przypisy:
1. Na podstawie pkt 2 ppkt 3) załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie zakresu zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2019 r., poz. 2335).2. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2024 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2025 (Dz.U. MZ z 2024 r., poz. 93).
3. Znajdujących się w wykazie zalecanych szczepień ochronnych, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz Międzynarodowej Książeczki Szczepień (Dz.U. z 2023 r., poz. 2056).
4. Zgodnie z art. 19 ust. 2 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 924).
5. Na podstawie art. 19 ust. 3 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 924).
6. pkt XB. Program szkolenia w zakresie profilaktyki dotyczącej szczepień ochronnych – załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. z 2023 r., poz. 377).
7. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r.
