Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W przeglądzie systematycznym piśmiennictwa z metaanalizą oceniono, czy szczepienie przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) zwiększa ryzyko chorób autoimmunizacyjnych.
Przeszukano 4 elektroniczne bazy publikacji medycznych (Scopus, PubMed/MEDLINE, ScienceDirect, Cochrane Library) za okres do czerwca 2024 r. Kwalifikowano badania: (1) obejmujące osoby zaszczepione przeciwko HPV dowolnym preparatem, (2) porównujące szczepionkę przeciwko HPV z placebo lub inną szczepionką, (3) oceniające częstość chorób autoimmunizacyjnych w okresie po szczepieniu, (4) z randomizacją (RCT) lub obserwacyjne z grupą kontrolną. Jakość RCT oceniono za pomocą narzędzia Cochrane Collaboration Risk of Bias Tool, natomiast badań obserwacyjnych za pomocą narzędzia ROBINS-I. Metaanalizę przeprowadzono zgodnie z wytycznymi Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA).
Ostatecznie do przeglądu systematycznego z metaanalizą zakwalifikowano 14 badań obejmujących łącznie populację 8 088 838 osób (głównie dziewcząt i młodych kobiet; chłopcy uczestniczyli w 1 badaniu) w wieku 9–45 lat, którym podano 2 041 865 dawek szczepionek przeciwko HPV (9 badań dotyczyło szczepionki 4-walentnej, 1 badanie dotyczyło 2-walentnej, a pozostałe 4 badania obu tych preparatów). W 4 badaniach w grupie kontrolnej podawano inne szczepionki, w 9 badaniach grupę kontrolną stanowiły osoby nieszczepione, a w 1 badaniu podawano placebo. Ogółem wykazano, że szczepienie przeciwko HPV nie zwiększa ryzyka chorób autoimmunizacyjnych – ryzyko względne (RR): 0,76 (95% CI: 0,55–1,03); 14 badań, 8 088 838 osób. W analizie oceniającej różne grupy chorób autoimmunizacyjnych wykazano ponadto, że szczepienie przeciwko HPV nie zwiększyło ryzyka autoimmunizacyjnych chorób układu pokarmowego – RR: 0,62 (95% CI: 0,44–0,87); 10 badań, w tym choroby Leśniowskiego i Crohna – RR: 0,46 (95% CI: 0,32–0,66), celiakii – RR: 0,48 (95% CI: 0,35–0,65) oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – RR: 0,61 (95% CI: 0,37–1,01). Szczepienie przeciwko HPV nie zwiększyło również ryzyka autoimmunizacyjnych chorób tarczycy (choroba Hashimoto, choroba Gravesa i Basedowa, niedoczynność lub nadczynność tarczycy) – RR: 0,72 (95% CI: 0,40–1,28); 11 badań, w tym autoimmunizacyjnego zapalenia tarczycy – RR: 0,96 (95% CI: 0,44–2,12). U osób zaszczepionych przeciwko HPV nie odnotowano również zwiększonego ryzyka chorób mięśniowoszkieletowych lub układowych o podłożu autoimmunizacyjnym – RR: 0,77 (95% CI: 0,47–1,29), 11 badań, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) – RR: 0,61 (95% CI: 0,31–1,23) lub innych chorób stawów o podłożu autozapalnym – RR: 1,10 (95% CI: 0,50–2,03). Szczepienie przeciwko HPV nie zwiększyło również ryzyka chorób neurologicznych o podłożu autoimmunizacyjnym – RR: 0,55 (95% CI: 0,39–0,80), 11 badań, w tym zespołu Guillaina i Barrégo – RR: 0,92 (95% CI: 0,54–1,58) i stwardnienia rozsianego (SM) – RR: 1,38 (95% CI: 0,30–6,42). Podobne wyniki otrzymano w analizie dotyczącej chorób dermatologicznych o podłożu autoimmunizacyjnym – RR: 0,92 (95% CI: 0,31–3,2), 7 badań, w tym choroby Raynauda – RR: 0,57 (95% CI: 0,21–1,57), łuszczycy – RR: 0,38 (95% CI: 0,09–1,58) i bielactwa nabytego – RR: 0,56 (95% CI: 0,12–2,61). Nie wykazano również związku między szczepieniem przeciwko HPV a rozwojem tocznia rumieniowatego układowego (SLE) – RR: 0,90 (95% CI: 0,27–2,99), 6 badań; cukrzycy typu 1 – RR: 0,40 (95% CI: 0,28–0,59), 9 badań; oraz układowego zapalenia naczyń – RR: 0,83 (95% CI: 0,44–1,57).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko HPV nie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób o podłożu autoimmunizacyjnym, w tym autoimmunizacyjnych chorób układu pokarmowego, tarczycy, chorób mięśniowo-szkieletowych lub układowych, dermatologicznych, a także SLE, cukrzycy typu 1 oraz układowego zapalenia naczyń.
