Opracowała mgr Małgorzata Ściubisz
Skróty: CI (confidence interval) – przedział ufności, IChP – inwazyjna choroba pneumokokowa, PCV (pneumococcal conjugate vaccine) – skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom, PCV-13 (13-valent pneumococcal conjugate vaccine) – 13-walentna PCV
W amerykańskim badaniu kliniczno-kontrolnym oceniono skuteczność rzeczywistą 13-walentnej skoniugowanej szczepionki przeciwko pneumokokom (PCV-13) w zapobieganiu inwazyjnej chorobie pneumokokowej (IChP) u dzieci w wieku <5 lat.
Analizą objęto okres od maja 2010 roku do grudnia 2019 roku. Wykorzystano dane z populacyjnego czynnego nadzoru nad zakażeniami bakteryjnymi (Active Bacterial Core surveillance) prowadzonego przez amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention (nadzór obejmuje 45 mln osób w 10 regionach, co stanowi 14% populacji USA). W badaniu zastosowano metodę kohorty pośredniej, tzn. porównano status szczepienia przeciwko pneumokokom w grupie przypadków (IChP wywołana przez szczepionkowe serotypy pneumokoka) i grupie kontrolnej (IChP wywołana przez serotypy nieuwzględnione w szczepionce).
W okresie od maja 2010 roku do grudnia 2019 roku wśród dzieci w wieku 2–59 miesięcy uprawnionych do szczepienia przeciwko pneumokokom w ramach programu szczepień zarejestrowano łącznie 1161 przypadków IChP potwierdzonej laboratoryjnie (wyizolowanie S. pneumoniae z płynu ustrojowego jałowego w warunkach fizjologicznych), w tym 223 zachorowania wywołane przez szczepionkowe serotypy pneumokoka oraz 938 wywołanych przez serotypy nieuwzględnione w szczepionce. W całym analizowanym okresie za 90% przypadków IChP wywołanej przez szczepionkowe serotypy pneumokoka odpowiadały trzy serotypy: 19A, 3 i 19F (serotyp 19A odpowiadał za 43% zachorowań). Z kolei za większość przypadków IChP wywołanej przez serotypy nieuwzględnione w szczepionce odpowiadały serotypy 22F i 33F.
Co najmniej 1 dawkę PCV-13, niezależnie od wcześniejszego szczepienia preparatem 7-walentnym, otrzymało 78,9% dzieci z grupy przypadków i 94,3% dzieci z grupy kontrolnej. W analizie oceniającej skuteczność ≥3 dawek PCV-13 uwzględniono 108 przypadków IChP wywołanej przez szczepionkowe serotypy pneumokoka i 600 przypadków wywołanych przez serotypy nieuwzględnione w szczepionce. Ogółem skuteczność rzeczywista ≥3 dawek PCV-13 w zapobieganiu IChP wywołanej przez szczepionkowe serotypy pneumokoka była duża i wyniosła 90,2% (95% CI: 75,4–96,1), a ≥1 dawki – 81,7% (95% CI: 69,1–89,1). Skuteczność PCV-13 oceniono również w zależności od schematu szczepienia, m.in.: 3+1 (3 dawki do ukończenia 12. mż. + 1 dawka w 2. rż.) oraz 2+1 (2 dawki do ukończenia 12. mż. + 1 dawka w 2. rż.). Wykazano, że oba schematy szczepienia charakteryzowały się dużą skutecznością w zapobieganiu IChP wywołanej przez serotypy szczepionkowe, która wyniosła odpowiednio: 92,4% (95% CI: 78,2–97,2) oraz 99,9% (95% CI: 78,2–100). Oceniono również skuteczność ≥3 dawek PCV-13 w zapobieganiu IChP wywołanej przez najczęstsze serotypy szczepionkowe (19A, 3 i 19F). Wykazano, że w całym analizowanym okresie ≥3 dawki PCV-13 o 86,8% (95% CI: 73,7–93,3) zmniejszyły ryzyko IChP wywołanej przez serotyp 19A i o 93,8% (95% CI: 69,8–98,8) zmniejszyły ryzyko IChP wywołanej przez serotyp 19F. Skuteczność w zapobieganiu IChP wywołanej przez serotyp 3 była mniejsza i wyniosła 50,2% (95% CI: od -28,4 do 80,5); wynik nieistotny statystycznie. Zaobserwowano również, że skuteczność PCV-13 była większa w późniejszym okresie realizacji programu szczepień z jej użyciem niż w jego początkowym etapie – dla ≥1 dawki wyniosła odpowiednio: 89,6% (95% CI: 77,4–95,3) vs 69,7% (95% CI: 33–86,2), a dla ≥3 dawek odpowiednio: 90,5% (95% CI: 68,1–97,2) vs 86,5% (95% CI: 28–97,3).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że w całym analizowanym okresie ≥3 dawki PCV-13 skutecznie zapobiegały zachorowaniom na IChP wywołaną przez serotypy szczepionkowe w populacji dzieci w wieku <5 lat w USA. PCV-13 zmniejszała również ryzyko IChP wywołanej przez najczęstsze serotypy szczepionkowe (19A, 3 i 19F), ale skuteczność wobec serotypu 3 nie osiągnęła istotności statystycznej.
