Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych przeprowadzonym we Francji porównano długoterminowe następstwa kliniczne zapalenia mięśnia sercowego (ZMS) związanego ze szczepieniem przeciwko COVID‑19 preparatem mRNA, zakażeniem SARS‑CoV‑2 lub ZMS o typowej etiologii. Dane do badania uzyskano z oficjalnych krajowych rejestrów.
Wyjściową populację badania stanowiły osoby w wieku 12–49 lat, które w okresie od 27 grudnia 2020 roku do 30 czerwca 2022 roku hospitalizowano z powodu ZMS (przypadki zidentyfikowano na podstawie rozpoznania w klasyfikacji ICD‑10). Zidentyfikowane przypadki przydzielono do jednej z 3 grup: (1) chorych na ZMS rozpoznane w ciągu 7 dni po szczepieniem przeciwko COVID‑19 preparatem mRNA (ZMS związane ze szczepieniem), (2) chorych na ZMS rozpoznane w ciągu 30 dni od potwierdzenia zakażenia SARS‑CoV‑2, nieszczepionych przeciwko COVID‑19 w ciągu ostatnich 7 dni (ZMS związane z zakażeniem SARS‑CoV‑2) oraz (3) chorych na ZMS niezwiązane ze szczepieniem ani zakażeniem SARS‑CoV‑2 (ZMS o typowej etiologii). Następnie we wszystkich grupach porównano częstość zdefiniowanych punktów końcowych: ponowna hospitalizacja z powodu ZMS trwająca ≥1 noc, inne zdarzenia sercowo-naczyniowe, hospitalizacja z dowolnej przyczyny trwająca ≥1 noc, zgon niezależnie od przyczyny. Porównano również częstość 2 złożonych punktów końcowych uwzględniających wszystkie powyższe lub z wyłącznie hospitalizacji z dowolnej przyczyny. Okres obserwacji wynosił 18 miesięcy od daty pierwszej hospitalizacji z powodu ZMS.
W analizowanym okresie zidentyfikowano 4635 osób w wieku 12–49 lat hospitalizowanych z powodu ZMS, w tym 558 (12%) chorych na ZMS związane ze szczepieniem przeciwko COVID‑19, 298 (9%) chorych na ZMS związane z zakażeniem SARS‑CoV‑2 oraz 3779 (82%) chorych na ZMS o typowej etiologii. Większość zachorowań na ZMS związane ze szczepieniem przeciwko COVID‑19 dotyczyła chłopców i mężczyzn (84%). Głównie chorowały osoby młode w wieku 12–29 lat (71%), przy czym niemal połowa wszystkich przypadków wystąpiła u osób w wieku 18–24 lat (44%). ZMS częściej rozpoznawano po podaniu drugiej dawki szczepionki mRNA (376 zachorowań; 67%), niż po podaniu pierwszej (74 zachorowania; 13%) lub trzeciej dawki (108 zachorowań; 19%), zwykle w ciągu 3–4 dni po szczepieniu. Wśród osób hospitalizowanych z powodu ZMS związanego ze szczepieniem 1 pacjent wymagał pozaustrojowej oksygenacji krwi (ECMO), natomiast żaden chory nie wymagał przeszczepienia serca; nie odnotowano również żadnego zgonu.
W ciągu 18 miesięcy obserwacji ponownej hospitalizacji z powodu ZMS wymagało 3,2% chorych na ZMS związane ze szczepieniem, 4% chorych na ZMS związane z zakażeniem SARS‑CoV‑2 i 5,8% chorych na ZMS o typowej etiologii. U chorych na ZMS związane ze szczepieniem rzadziej rozpoznawano inne zdarzenia sercowo‑naczyniowe (2,7% vs 7,4% vs 7,3%) oraz powikłania ze strony serca, takie jak niewydolność serca, zaburzenia rytmu, zaburzenia przewodzenia, kardiomiopatie (1,1% vs 3,7% vs 3,5%). Osoby z tej grupy rzadziej wymagały też hospitalizacji z dowolnej przyczyny (12,2% vs 21,1% vs 19,6%). Ogółem wykazano, że u chorych na ZMS związane ze szczepieniem preparatem mRNA ryzyko ponownej hospitalizacji z powodu ZMS, innych zdarzeń sercowo‑naczyniowych lub zgonu z dowolnej przyczyny (pierwszy złożony punkt końcowy) było mniejsze niż u chorych na ZMS o typowej etiologii (HR: 0,55 [95% CI: 0,36–0,86]). Odnotowano również mniejsze ryzyko ponownej hospitalizacji z powodu ZMS lub innych zdarzeń sercowo‑naczyniowych, hospitalizacji z dowolnej przyczyny lub zgonu z dowolnej przyczyny (drugi złożony punkt końcowy) niż u chorych na ZMS o typowej etiologii (HR: 0,64 [95% CI: 0,48–0,85]). Natomiast u chorych na ZMS związane z zakażeniem SARS‑CoV‑2 ryzyko niekorzystnych następstw ujętych w obu złożonych punktach końcowych było podobne jak u chorych na ZMS o typowej etiologii (HR wyniosło odpowiednio: 1,04 [95% CI: 0,70–1,52] i 1,03 [95% CI: 0,75–1,40]). W dodatkowej analizie, w której grupę kontrolną stanowiły osoby hospitalizowane z powodu ZMS w okresie przed pandemią COVID‑19 (w 2018 r.), otrzymano podobne wyniki. Z kolei częstość procedur medycznych i leków przepisywanych pacjentom z ZMS związanym ze szczepieniem preparatem mRNA lub ZMS związanym z zakażeniem SARS‑CoV‑2 wykazywała podobną tendencję jak u pacjentów z ZMS o typowej etiologii.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że w czasie 18‑miesięcznej obserwacji chorzy na ZMS związane szczepieniem przeciwko COVID‑19 preparatami mRNA, w przeciwieństwie do chorych na ZMS związane z zakażeniem SARS‑CoV‑2, byli obciążeni mniejszym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych niż chorzy na ZMS o typowej etiologii. Jednak osoby, które doświadczą ZMS po szczepieniu preparatem mRNA, głównie młodzi ogólnie zdrowi mężczyźni, mogą wymagać leczenia przez wiele miesięcy po zachorowaniu. Informację tę należy uwzględnić przy formułowaniu zaleceń dotyczących szczepienia przeciwko COVI‑19.
