Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
U dzieci i młodzieży ryzyko zapalnych zdarzeń sercowych lub naczyniowych w okresie po przechorowaniu COVID-19 jest znacznie większe niż po szczepieniu W populacyjnym badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych przeprowadzonym w Anglii oceniono krótko- i długoterminowe ryzyko zapalnych zdarzeń sercowych lub naczyniowych w okresie po przechorowaniu COVID-19 lub szczepieniu przeciwko COVID-19 preparatem mRNA u dzieci i młodzieży. Dane do badania uzyskano z elektronicznej dokumentacji medycznej.
Wyjściową populację stanowiły wszystkie osoby w wieku <18 lat, które w okresie od stycznia 2020 roku do grudnia 2022 roku złożyły deklarację wyboru lekarza rodzinnego w Wielkiej Brytanii. Wyodrębniono 2 kohorty: (1) dzieci w wieku <18 lat, u których w analizowanym okresie potwierdzono COVID-19, i grupę kontrolną dzieci bez takiego zakażenia oraz (2) dzieci w wieku od 5 do <18 lat zaszczepionych przeciwko COVID-19 i grupę kontrolną dzieci nieszczepionych (analizę ograniczono do dzieci w wieku ≥5 lat, ponieważ w Anglii w analizowanym okresie nie szczepiono przeciwko COVID-19 młodszych dzieci). COVID-19 zdefiniowano jako pierwszy zarejestrowany dodatni wynik badania PCR lub testu antygenowego w kierunku zakażenia SARS-CoV-2, lub rozpoznanie COVID-19 w ramach opieki zdrowotnej podstawowej lub ambulatoryjnej (uwzględniono zakażenia, do których doszło do marca 2022 r.). Szczepienie przeciwko COVID-19 zdefiniowano jako pierwszą zarejestrowaną dawkę szczepionki mRNA Comirnaty (najczęściej stosowany preparat w okresie objętym analizą; uwzględniono dawki podane od sierpnia 2021 r. do grudnia 2022 r.). W obu kohortach porównano ryzyko następujących zapalnych zdarzeń sercowych lub naczyniowych (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z określonym kodem jako przyczyna hospitalizacji lub zgonu albo konsultacji na SOR [identyfikacja na podstawie ustandaryzowanej nomenklatury medycznej]): zakrzepowe zdarzenia tętnicze (ostry zawał mięśnia sercowego lub udar niedokrwienny mózgu [udar niedokrwienny lub nieokreślony, ostry zawał rdzenia kręgowego lub zator naczyń siatkówki]), zakrzepowe zdarzenia żylne (zator płucny, zakrzepica żył głębokich kończyny dolnej, inna zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył wewnątrzczaszkowych, zakrzepica żyły wrotnej lub inne zakrzepice żył), małopłytkowość (idiopatyczna, pierwotna, wtórna lub nieokreślona), zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia, uogólnione choroby o podłożu zapalnym (choroba Kawasakiego, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, wieloukładowy zespół zapalny dzieci [MIS-C/PIMS]).
W pierwszej kohorcie uwzględniono 13 896 125 dzieci i młodzieży (51% chłopców, 30% w wieku od 12 do <18 lat), w tym 3 903 410, u których potwierdzono COVID-19. Ogółem w okresie 15 miesięcy obserwacji rozpoznano 1565 zakrzepowych zdarzeń tętniczych (5,26/100 000 osobolat), 3165 zakrzepowych zdarzeń żylnych (10,64/100 000), 2500 przypadków małopłytkowości (8,4/100 000), 1330 przypadków zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia (4,47/100 000) i 2395 uogólnionych chorób o podłożu zapalnym (8,05/100 000). Ogółem wykazano, że u dzieci i młodzieży w ciągu tygodnia od rozpoznania COVID-19, w porównaniu z dziećmi bez takiego rozpoznania, ryzyko zapalnych zdarzeń sercowych lub naczyniowych było istotnie większe. Stwierdzono 2-krotnie większe ryzyko zakrzepowych zdarzeń tętniczych (skorygowany HR [aHR]: 2,33 [95% CI: 1,20–4,51]), niemal 5-krotnie większe ryzyko zakrzepowych zdarzeń żylnych (aHR: 4,90 [95% CI: 3,66–6,55]), >3,5-krotnie większe ryzyko małopłytkowości (aHR: 3,64 [95% CI: 2,21–6,0]), >3,5-krotnie większe ryzyko zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia (aHR: 3,46 [95% CI: 2,06–5,80]) i niemal 15-krotnie większe ryzyko uogólnionych chorób o podłożu zapalnym (aHR: 14,84 [95% CI: 11,01–19,99]). W ciągu kolejnych 2–4 tygodni ryzyko się zmniejszało, ale po 12 miesiącach nadal było zwiększone dla zakrzepowych zdarzeń żylnych, małopłytkowości i zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia. W drugiej kohorcie uwzględniono 9 245 395 dzieci i młodzieży w wieku od 5 do <18 lat (51,2% chłopców, 76% w wieku od 12 do <18 lat), w tym 3 407 560 zaszczepionych przeciwko COVID-19. Ogółem w okresie 17 miesięcy obserwacji rozpoznano 680 zakrzepowych zdarzeń tętniczych (5,24/100 000 osobolat), 1725 zakrzepowych zdarzeń żylnych (13,30/100 000), 1030 przypadków małopłytkowości (7,94/100 000), 900 przypadków zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia (6,94/100 000) i 895 uogólnionych chorób o podłożu zapalnym (6,9/100 000). U dzieci i młodzieży w ciągu 4 tygodni po szczepieniu COVID-19, w porównaniu z dziećmi nieszczepionymi, utrzymywało się zwiększone ryzyko zapalenia mięśnia sercowego i było 6-krotnie większe w ciągu tygodnia po szczepieniu (aHR: 6,17 [95% CI: 4,24–8,96]) oraz niemal 2-krotnie większe w ciągu 2–4 tygodni po szczepieniu (aHR: 1,84 [95% CI: 1,25–2,72]). W odniesieniu do pozostałych zdarzeń zapalnych odnotowano, że do 6 miesięcy po szczepieniu było ono mniejsze niż w przypadku braku szczepienia. W dodatkowej analizie stwierdzono, że bezwzględne ryzyko zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia w przypadku zachorowania na COVID-19 wyniosło 2,24/100 000 i było istotnie większe niż w okresie po szczepieniu – 0,85/100 000.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że dzieci i młodzież obciążeni są zwiększonym ryzykiem rzadkich zapalnych zdarzeń sercowych lub naczyniowych do 12 miesięcy po pierwszym rozpoznaniu COVID-19 oraz zwiększonym ryzykiem rzadkiego zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia do 4 tygodni po pierwszym szczepieniu przeciwko COVID-19. Ryzyko zapalenia mięśnia sercowego lub osierdzia związane ze szczepieniem jest jednak istotnie mniejsze niż po zakażeniu SARS-CoV-2.
