Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W populacyjnym australijskim badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono, czy urodzeniowa dawka (podana w 1. dż.) szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu B wiązała się ze zwiększonym ryzykiem dysplazji oskrzelowo-płucnej (BPD) u ekstremalnie skrajnych wcześniaków.
Wyjściową populację badania stanowiły wszystkie noworodki urodzone <29. tygodnia ciąży w stanie Wiktoria, w Australii, w okresie od stycznia 2017 roku do grudnia 2020 roku (zastosowano rozszerzoną definicję ekstremalnego wcześniactwa, tzn. urodzenia <29. tc., a nie <28. tc. zgodnie z kryteriami Światowej Organizacji Zdrowia, ponieważ wg danych australijskiego Ministerstwa Zdrowia przewlekła choroba płuc była najważniejszym niezależnym czynnikiem ryzyka długoterminowej hospitalizacji wcześniaków urodzonych <29. tc.). Dane do badania uzyskano z oficjalnych krajowych rejestrów danych medycznych.
Ryzyko BPD (rozpoznanie w australijskiej modyfikacji klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodami P27.1, P27.8 lub P27.9; ponieważ BPD nie można rozpoznać przed osiągnięciem 36. tyg. wieku pomenstruacyjnego, kod rozpoznania nadawano dopiero po osiągnięciu tego wieku, jeśli dziecko nadal wymagało wsparcia oddechowego). W celu zminimalizowania ryzyka błędów systematycznych zastosowano metodę target trial emulation (metoda odtworzenia wzorcowego badania klinicznego; jest to metoda analizy danych obserwacyjnych, która polega na odtworzeniu założeń idealnego RCT [stosowana, np. gdy z powodów etycznych nie można przeprowadzić próby klinicznej] – przyp. red.).
Ostatecznie populację badania utworzyło 818 niemowląt urodzonych <29. tygodnia ciąży, w tym 306 zaszczepionych urodzeniową dawką szczepionki przeciwko WZW typu B oraz 512 nieszczepionych (w tej grupie uwzględniono również niemowlęta zaszczepione w tym okresie innymi preparatami oraz te, którym dawkę szczepionki przeciwko WZW typu B podano po 1. dż.). Dzieci z obu grup nie różniły się statystycznie istotnie pod względem wybranych cech klinicznych – w grupie szczepionej i nieszczepionej mediana urodzeniowego wieku ciążowego wyniosła 27 vs 27 tygodni, mediana urodzeniowej masy ciała wyniosła 918 vs 889 g, mediana liczy pkt w skali Apgar w 1. minucie życia wyniosła 5 vs 5 pkt, a w 8. minucie życia 8 vs 8 pkt, odsetek noworodków z wrodzoną wadą serca – 0,9 vs 1,3%. Do ukończenia 2. roku życia 96% dzieci otrzymało ≥1 dawkę szczepionki przeciwko WZW typu B. Ogółem BPD rozpoznano u 50,7% wcześniaków z grupy szczepionej i 61,9% z grupy nieszczepionej. Tym samym nie stwierdzono zwiększonego ryzyka BPD w grupie ekstremalnie skrajnych wcześniaków, które otrzymały urodzeniową dawkę szczepionki przeciwko WZW typu B, w porównaniu z wcześniakami nieszczepionymi (ryzyko względne [RR]: 0,81 [95% CI: 0,67–0,98]). W analizie skorygowanej o znane czynniki zakłócające (m.in. wiek matki, mała liczba pkt w skali Apgar w 1. i 8. min życia, palenie tytoniu przez matkę w okresie ciąży, wrodzone wady serca) otrzymano podobne wyniki (aRR: 0,83 [95% CI: 0,68–1,0]). W badaniu oceniono również umieralność wcześniaków w pierwszych 3 miesiącach życia i wykazano, że w grupie ekstremalnie skrajnych wcześniaków, które otrzymały urodzeniową dawkę szczepionki przeciwko WZW typu B, w porównaniu z wcześniakami nieszczepionymi przeciwko WZW typu B w tym okresie, ryzyko zgonu niezależnie od przyczyny było podobne (2,3 vs 2,7%; RR: 0,83 [95% CI: 0,32–2,0]). Podobne wyniki otrzymano w analizie skorygowanej o znane czynniki zakłócające (aRR: 1,13 [95% CI: 0,42–2,81]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że nie wykazano, aby urodzeniowa dawka szczepionki przeciwko WZW typu B (podawana w 1. dż.) zwiększała ryzyko BPD u ekstremalnie skrajnych wcześniaków. Wyniki badania stanowią poparcie dla dalszego zalecania szczepienia przeciwko WZW typu B w 1. dobie życia również w tej grupie noworodków (zgodnie z polskim Programem Szczepień Ochronnych [PSO] zaleca się, aby u dzieci urodzonych <32. tc. pierwsze szczepienia [przeciwko gruźlicy, WZW typu B, błonicy, tężcowi i krztuścowi, polio, Haemophilus influenzae typu b, pneumokokom, rotawirusom] wykonać w trakcie hospitalizacji, o ile pozwala na to ich stan kliniczny [p. także Szczepienia dzieci urodzonych przedwcześnie – przyp. red.).
