Pacjentka w wieku 52 lat, otrzymała 3 dawki szczepionki Engerix B w schemacie przyspieszonym. 3 dni po podaniu pierwszej dawki szczepionki uzyskano dodatni wynik oznaczenia antygenu HBs (HBsAg). Czy ten dodatni wynik może być związany ze szczepieniem przeciwko WZW typu B? Czy ponowne oznaczenie antygenu ma sens?
Szczepienie przeciwko WZW typu B zwykle nie wpływa na wynik oznaczenia HBsAg. Dodatni wynik badania HBsAg po szczepieniu jest możliwy, ale takie przypadki są rzadkie.
Co może oznaczać dodatni wynik HBsAg?
Najczęstszą przyczyną jest przewlekłe zakażenie
wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Rzadsze
przyczyny to: zakażenie ostre HBV, wynik
fałszywie dodatni, błąd laboratoryjny (warto wówczas
rozważyć powtórzenie badania), przejściowo
dodatni wynik po szczepieniu (szczepionka zawiera
rekombinowany HBsAg).
Co zrobić w takiej sytuacji?
Należy wykonać badania, które jednoznacznie potwierdzą zakażenie.
Potwierdzeniem zakażenia HBV jest stwierdzenie
przeciwciał anty-HBc (zakażenie w przeszłości
lub obecnie) lub materiału genetycznego
wirusa (HBV-DNA). Pośrednim dowodem zakażenia
będzie brak swoistych przeciwciał anty-HBs,
które powinny się pojawić po szczepieniu.
Czy ponowne oznaczenie HBsAg ma sens?
Tak, ma to sens około 3–4 tygodni po szczepieniu
(poszczepienny antygen HBs może się utrzymywać
do 18 dni po szczepieniu). Ponownie dodatni wynik
wskazuje na zakażenie HBV. HBsAg można oznaczyć
ilościowo, przy czym duża wartość oznaczenia
wskazuje na brak związku ze szczepieniem.
Podsumowując, w opisanej sytuacji konieczna jest dalsza diagnostyka. Dodatni wynik HBsAg po szczepieniu jest nietypowy, dlatego wymaga wyjaśnienia.
Piśmiennictwo:
1. Feng T., Zhu S.J, Zhu S.W. i wsp.: Analysis of reasons causing false positive of HBsAg single-ELISA-reactive in blood donors. Zhongguo Shi Yan Xue Ye Xue Za Zhi, 2020; 28: 1386–13902. Mair D.C., Brecher M.E., Hom E. i wsp.: False-positive hepatitis B surface antigen screening test results in patients receiving granulocyte-colony-stimulating factor. Transfusion, 1996; 36: 948–951
3. Ren W., Ren J., Wu Z. i wsp.: Long-term persistence of anti-HBs after hepatitis B vaccination among adults: 8-year results. Hum Vaccin. Immunother., 2020; 16: 687–692
4. Hepatitis B Facts: Testing and Vaccination. www.immunize.org/wp-content/uploads/catg.d/p2110.pdf (dostęp: 01.10.2024)
5. Prevention of Hepatitis B virus infection in the United States: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR, 2018; 67 (RR-1): 1–30
6. Universal hepatitis B vaccination in adults aged 19–59 years – updated recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices – United States, 2022. MMWR, 2022; 71: 477–48
7. Screening and testing for hepatitis B virus infection: CDC Recommendations – United States, 2023. MMWR, 2023: 72 (supl. 1)
