Opracowały: Małgorzata Ściubisz, Iwona Rywczak
W amerykańskim badaniu oceniono, jakie zdarzenia niepożądane notuje się w przypadku podania dodatkowych, „nadprogramowych” dawek szczepionek. W badaniu wykorzystano dane z Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS), amerykańskiego systemu biernego zgłaszania podejrzenia niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). Do podania większej od wymaganej liczby dawek może dojść w wyniku: błędu wykonawczego, uzupełniania danego szczepienia za pomocą preparatów wieloskładnikowych w przypadku braku szczepionek nieskojarzonych oraz uzupełniania szczepień u osób, które nie posiadają odpowiednich dokumentów potwierdzających przebycie szczepienia w przeszłości.
Bazę VAERS przeszukano za lata 2007–2018. Dodatkową dawkę szczepionki zdefiniowano jako większą niż zalecana objętość, ilość lub liczbę dawek szczepionki, którą podano w tym samym dniu lub w różnych dniach. Dla przykładu, za podanie dodatkowej dawki uznano zaszczepienie osoby dorosłej 2 dawkami szczepionki przeciwko grypie w tym samym dniu lub w różnych dniach, ale podczas tego samego sezonu epidemicznego grypy. W analizowanym okresie 5067 z 366 815 zgłoszeń dotyczyło podania dodatkowej dawki. Najczęściej zgłaszano podanie nadprogramowej dawki inaktywowanej szczepionki przeciwko grypie, a w dalszej kolejności szczepionek przeciwko ospie wietrznej, WZW typu A oraz przeciwko odrze, śwince i różyczce. Podmiotem zgłaszającym zdarzenie był zwykle producent szczepionki (62,5%). W większości zgłoszeń (3898 [76,9%]) nie opisano żadnego zdarzenia niepożądanego ani żadnego objawu podmiotowego lub przedmiotowego. W przypadku pozostałych 1069 zgłoszeń najczęściej obserwowano gorączkę (12,8%), rumień oraz ból w miejscu wstrzyknięcia (odpowiednio 9,7% i 8,9%) i ból głowy (6,6%), a w dalszej kolejności ból kończyny (6,4%), ból (5,9%), wymioty (5,2%), nudności (4,4%), zawroty głowy (4,4%), zmęczenie (4,3%) i kaszel (3,9%). Częstość występowania tych objawów była podobna do częstości we wszystkich zgłoszeniach do VAERS w analizowanym okresie. Zgłoszono 64 podejrzenia ciężkiego NOP, z których większość dotyczyła polisacharydowej szczepionki przeciwko pneumokokom (13 zgłoszeń [aktualnie niedostępnej w Polsce]), szczepionki przeciwko grypie (10), WZW typu B (9), HPV (6) i przeciwko półpaścowi (5). Nie stwierdzono, aby ciężkie NOP po podaniu dodatkowej dawki tych szczepionek miały jakiś charakterystyczny przebieg. Najczęściej zgłaszano (wg klasyfikacji układów i narządów) zaburzenia ogólne, objawy w miejscu podania (17) i zaburzenia układu nerwowego (7). Osobno przeanalizowano także zgłoszenia dotyczące kobiet ciężarnych – zidentyfikowano 51 przypadków podania dodatkowej dawki szczepionki, zwykle była to szczepionka przeciwko grypie (33 zgłoszenia). Tylko w 13 zgłoszeniach opisano NOP, najczęściej były to odczyny miejscowe (10 zgłoszeń), w 1 zgłoszeniu opisano wrodzoną, siniczą wadę serca u dziecka kobiety zaszczepionej dTpa w III trymestrze ciąży.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że w zgłoszeniach dotyczących podania nadprogramowej dawki szczepionek nie zidentyfikowano żadnych nietypowych zdarzeń niepożądanych.
