SARS-CoV-2 utrzymuje się w komórkach ludzkiego organizmu przez wiele miesięcy od momentu zakażenia

10.01.2022
opracowała: lek. med. Martyna Biała
Na podstawie: Sydney R. Stein i wsp.: SARS-CoV-2 infection and persistence throughout the human body and brain https://assets.researchsquare.com/files/rs1139035/v1_covered.pdf?c=164002057

Skróty: COVID-19 – ang. coronavirus disease 2019, choroba wywołana przez nowego koronawirusa SARS-CoV-2, SARS-CoV-2 – ang. severe acute respiratory syndrome coronavirus 2, koronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2, PCR – ang. polymerase chain reaction, reakcja łańcuchowa polimerazy

Wprowadzenie: Naukowcy z Narodowego Instytutu Zdrowia Stanów Zjednoczonych przeprowadzili badanie mające na celu ocenę rozprzestrzeniania oraz utrzymywania się SARS-CoV-2 w komórkach ludzkiego organizmu. Badacze przeprowadzili sekcję zwłok 44 pacjentów, którzy zmarli z powodu COVID-19 lub w ciągu 230 dni od wystąpienia pierwszych objawów infekcji SARS-CoV-2. Materiał genetyczny wirusa w pobranych próbkach wykrywano techniką emulsyjną PCR (ddPCR, ang. droplet digital polymerase chain reaction). Ponadto do określenia specyficznych dla SARS-CoV-2 sekwencji kwasu nukleinowego i potwierdzenia wyników ddPCR przeprowadzono hybrydyzację in situ, do analizy zaś próbek pochodzących z tkanki mózgowej wykorzystano metody immunohistochemiczne. We wszystkich próbkach, w których metodą ddPCR wykazano materiał genetyczny SARS-CoV-2 przeprowadzono test qRT-PCR (ang. quantitative real-time polymerase chain reaction) w celu wykrycia subgenomowego RNA, którego dodatni wynik sugeruje niedawną replikację wirusa. Następnie potwierdzono replikację SARS-CoV-2 w tkankach pozapłucnych poprzez izolację wirusa w hodowli komórkowej. Na podstawie liczby dni jakie upłynęły od momentu wystąpienia zakażenia SARS-CoV-2 do zgonu pacjenta opisane przypadki sklasyfikowano jako wczesne (poniżej 14 dni, n=17), pośrednie (15–30 dni, n=13) lub późne (powyżej 31 dni, n=14). Za utrzymywanie się SARS-CoV-2 przyjęto obecność wirusa wśród późnych przypadków.

Wyniki: Obecność SARS-CoV-2 wykryto we wszystkich analizowanych 44 przypadkach oraz w 79 z 85 badanych obszarów anatomicznych i płynów ustrojowych. Największą liczbę kopii materiału genetycznego SARS-CoV-2 stwierdzono w tkance płucnej. Ponadto wykazano, że SARS-CoV-2 rozprzestrzenia się poza układ oddechowy i jego obecność stwierdzano także w innych tkankach (tab. 1), m.in. w układzie: sercowo-naczyniowym, pokarmowym, rozrodczym, a także w mięśniach, nerkach, gruczołach dokrewnych oraz w mózgu. Zaobserwowane przez badaczy rozprzestrzenianie się SARS-CoV-2 w ludzkim organizmie na wczesnym etapie infekcji dostarcza dowodów na replikację wirusa w wielu lokalizacjach pozapłucnych już po pierwszym tygodniu po wystąpieniu objawów zakażenia. W większości analizowanych obszarów anatomicznych ilość materiału genetycznego SARS-CoV-2 obniżała się w pośrednich i późnych przypadkach. Zaobserwowano także utrzymywanie się małej liczby kopii materiału genetycznego wirusa w wielu analizowanych tkankach we wszystkich późnych przypadkach pomimo niewykrywalności wirusa w osoczu.

Tabela 1. Obecność SARS-CoV-2 w wybranych lokalizacjach anatomicznych
LOKALIZACJA ANATOMICZNAKOMÓRKI
aortakomórki błony wewnętrznej
jądrakomórki Sertolego i Leydiga, komórki rozrodcze
jelito cienkie, okrężnicanabłonek błony śluzowej
macicanabłonek gruczołowy
komórki endometrium
mięsień lędźwiowymiocyty
mózgependyma, neurony, komórki glejowe
móżdżekkomórki Purkinjego
naczynia tętniczekomórki mięśni gładkich
nadnerczakomórki tkanki gruczołowej
nerkinabłonek kanalików dystalnych, komórki nabłonka ściennego torebki bowmana, komórki przewodów nerkowych
nerwykomórki schwanna
osierdzie, macica, jajnikkomórki zrębu
osierdzie, serce, tchawica, oskrzelakomórki fibroblastopodobne
oskrzela (chrząstka)chondrocyty
płucapneumocyty, komórki błon hialinowych
płuca, śledziona, węzły chłonne, tkanka limfatyczna przewodu pokarmowegoleukocyty jednojądrzaste
sercemiocyty
ślinianki, tchawica, oskrzelanabłonek wydzielający śluz
tarczycakomórki tkanki gruczołowej
tchawica, przełykkomórki nabłonka, komórki warstwy podstawnej
trzustkakomórki zewnątrzwydzielnicze
wątrobahepatocyty, komórki Kupfera, nabłonek dróg żółciowych
wszystkie naczynia krwionośnekomórki śródbłonka
strona 1 z 2