Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Sytuacja epidemiologiczna krztuśca, błonicy, tężca i poliomyelitis w Polsce, innych krajach Unii Europejskiej i na świecie – cz. 3

Data utworzenia: 02.07.2010
Data aktualizacji: 04.06.2013
Epidemiologia tężca
dr med. Iwona Paradowska-Stankiewicz, dr med. Paweł Stefanoff, Zakład Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie

Tężec to choroba zakaźna, niezaraźliwa, której czynnikiem etiologicznym jest bakteria beztlenowa wytwarzająca przetrwalniki – laseczka Clostridium tetani. Patogeneza choroby jest związana z wytwarzaniem przez ten drobnoustrój neurotoksyny – tetanospazminy. Neurotoksyna oddziałuje na neuroprzekaźnik w płytce nerwowo-mięśniowej, w której – w wyniku gromadzenia się acetylocholiny – dochodzi do porażenia spastycznego.[1,2]
Tężec nie występuje epidemicznie, choć w niektórych sytuacjach zwiększa się liczba zachorowań, najczęściej z powodu pogorszenia poziomu higieny i opieki medycznej. Transmisji zakażenia sprzyjają:
1) powszechne występowanie bakterii w przyrodzie – przetrwalniki znajdują się w glebie, są obecne w kale zwierząt, ludzi i w ich środowisku
2) skażenie ran przetrwalnikami (szczególnie w razie nieodpowiedniego ich zaopatrzenia)
3) niski poziom uodpornienia.
Przed wprowadzeniem masowych szczepień szczególnie podatne na zachorowania na tężec były: noworodki, dzieci w wieku 5–14 lat oraz dorośli po 50. roku życia (zwłaszcza zamieszkujący tereny wiejskie).[3]
Szczepienia przeciwko tężcowi wprowadzono w 1961 roku. Według aktualnego Programu Szczepień Ochronnych (PSO), szczepienie podstawowe obejmuje trzy dawki szczepionki DTPw w 1. roku życia oraz dwie dawki uzupełniające: w 2. roku życia (DTPw) i 6. roku życia (DTPa). PSO przewiduje również 2 dawki przypominające w 14. i 19. roku życia szczepionką Td. Od czasu wprowadzenia szczepień sytuacja epidemiologiczna tężca w Polsce znacznie się poprawiła (ryc. 1, tab.).



Ryc. 1. Zapadalność, umieralność i liczba zgonów z powodu tężca w Polsce (na podstawie meldunków epidemiologicznych Zakładu Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie)

Tabela. Liczba zachorowań na tężec zgłoszonych w Polsce w latach 2001–2008

Rok20012002200320042005200620072008
liczba zachorowań2120302515221914
zapadalność (na 100 000 mieszkańców)0,0540,0520,0790,0650,0390,0580,110,09
na podstawie meldunków epidemiologicznych Zakładu Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie


Początkowo zmniejszenie zapadalności i umieralności obserwowano w młodszych grupach wiekowych, a następnie, w miarę ich dorastania, wśród osób w wieku średnim. Wpływ wieloletnich szczepień na liczbę rejestrowanych zachorowań przedstawiono na rycinie 2.



Ryc. 2. Liczba zgłoszonych zachorowań na tężec w Polsce oraz odsetek dzieci w 3. roku życia z kompletnym szczepieniem podstawowym (na podstawie meldunków epidemiologicznych Zakładu Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie)

W Polsce nie zarejestrowano zachorowań na tężec wśród noworodków od 1984 roku. Od lat 90. XX wieku tężec zasadniczo występuje u osób po 60. roku życia. W tej grupie wiekowej ochronne miano swoistych przeciwciał ma zaledwie co czwarta osoba, natomiast w grupie dzieci, młodzieży i młodych dorosłych – 80%. Zgony w Polsce także rejestruje się u starszych osób. W 2007 roku wśród osób po 49. roku życia zarejestrowano 6 zachorowań u mężczyzn, z których 3 zakończyły się zgonem, oraz 12 zachorowań u kobiet, z których 6 zmarło. Ogólna śmiertelność w 2007 roku w przebiegu tężca wyniosła więc 47%.4 Podobne tendencje dotyczące zapadalności i umieralności/śmiertelności obserwuje się w krajach Unii Europejskiej (UE). W 2006 roku zapadalność na tężec była bardzo mała (<1/milion mieszkańców). Łącznie w krajach UE wystąpiły 163 potwierdzone przypadki tężca. Ponad 77% wszystkich zachorowań zgłosiło 5 krajów: Francja – 17, Włochy – 64, Polska – 22, Rumunia – 10 i Hiszpania – 13. 70% zgłoszonych zachorowań na tężec dotyczyło osób po 64. roku życia.[5]
W celu zmniejszenia zapadalności na tężec co 10 lat należy podawać przypominające dawki szczepionki Td. Dzięki temu odporność przeciwko tężcowi może się utrzymywać przez całe życie.

Piśmiennictwo

1. Kuszewski K.: Tężec. W: Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., red.: Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka. Bielsko-Biała, .-medica Press, 2007
2. Kuszewski K.: Szczepionka przeciw tężcowi. W: Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., red.: Wakcynologia. Bielsko-Biała, .-medica Press, 2007
3. Gałązka A., Tomaszunas-Błaszczyk J.: Tężec. W: Kostrzewski J., Magdzik W., Naruszewicz-Lesiak D., red.: Choroby zakaźne i ich zwalczanie na ziemiach polskich w XX wieku. Warszawa, PZWL, 2001
4. Zieliński A.: Tężec. Przegl. Epidemiol., 2009; 63 (2): 255–256
5. ECDC: Annual epidemiological report on communicable diseases in Europe, 2008

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Kraków – 20–21 września 2019 r.: Krakowska Jesień Pediatryczna 2019, szczegółowe informacje »

Warszawa – 11–12 października 2019 r.: Warszawska Jesień Pediatryczna 2019, szczegółowe informacje »

Przegląd badań