Mężczyzna aktualnie w wieku 20 lat, nie otrzymał w wieku 18 lat należnej zgodnie z obowiązkowym Programem Szczepień Ochronnych (PSO) dawki przypominającej szczepionki przeciwko błonicy i tężcowi (Td). Czy szczepienie to można potraktować jako zaległe i podać brakującą dawkę Td bezpłatnie? Do jakiego wieku pacjent może korzystać z bezpłatnych szczepień zgodnie z obowiązkowym PSO?
Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko błonicy i tężcowi obejmuje1 młodzież do ukończenia 19. roku życia. Oznacza to, że po przekroczeniu określonej przepisami granicy wieku (p. ramka) pacjent nie jest już objęty obowiązkiem wykonania szczepień ochronnych przeciwko błonicy i tężcowi. Zaległa dawka szczepionki przeciwko błonicy i tężcowi z 19. roku życia podana pacjentowi w wieku 20 lat nie podlega więc refundacji ze środków publicznych, ponieważ nie jest to już szczepienie obowiązkowe, tylko zalecane (pacjent ponosi koszt zakupu szczepionki).2 Ponadto, w PSO na 2024 rok określono następujące zasady realizacji szczepień wyrównawczych:3 szczepienia wyrównawcze przeciwko zakażeniom i chorobom zakaźnym objętym obowiązkiem szczepień ochronnych są obowiązkowe do ukończenia wieku wskazanego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. poz. 2077). Po ukończeniu wieku, dla którego dane szczepienie jest obowiązkowe, szczepienie to nie jest już wymagane prawem i staje się szczepieniem jedynie zalecanym (osoba szczepiona ponosi koszt zakupu szczepionki). W przypadku szczepionek, które wymagają wielodawkowego schematu szczepienia podstawowego, szczepienie rozpoczęte przed ukończeniem wieku, dla którego jest ono obowiązkowe (p. ramka), jest kontynuowane bezpłatnie u osoby szczepionej aż do zakończenia schematu szczepienia podstawowego z użyciem szczepionek zakupionych ze środków publicznych, którymi rozpoczęto szczepienie. Oznacza to, że gdyby u pacjenta opisanego w pytaniu zaległa dawka była dawką schematu podstawowego, to mógłby otrzymać szczepionkę nieodpłatnie (z puli zakupionych ze środków publicznych).
Ramka. Wiek, do którego istnieje obowiązek poddania się określonym szczepieniom ochronnyma,b
- do ukończenia 32. tż. – szczepienie przeciwko rotawirusom (ograniczenie to wynika ze wskazań rejestracyjnych szczepionek – przyp. red.)
- do ukończenia 5. rż. – szczepienie przeciwko Haemopfilus influenzae typu b, przeciwko pneumokokom w populacji ogólnej
- do ukończenia 15. rż. – szczepienie przeciwko gruźlicy
- do ukończenia 19. rż. – szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, odrze, śwince, różyczce, pneumokokom w określonych grupach ryzyka oraz ospie wietrznej w określonych grupach ryzyka.
a Od Redakcji; opracowano na podstawie: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września
2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Dz.U. 2023, poz. 2077
b Górna granica wieku nie dotyczy obowiązkowych szczepień poekspozycyjnych (błonica,
tężec, krztusiec), szczepień akcyjnych i obowiązkowy szczepień pacjentów przed przeszczepieniem
komórek krwiotwórczych, narządów wewnętrznych, splenektomią, po takich
zabiegach lub z zaburzeniami czynności śledziony.
Zasady te nie dotyczą osób podlegających obowiązkowym szczepieniom ochronnym niezależnie od wieku, czyli przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych, narządów wewnętrznych, splenektomią lub po takich zabiegach, a także z zaburzeniami czynności śledziony,4 oraz objętych bezpłatnymi obowiązkowymi szczepieniami poekspozycyjnymi przewidzianymi w PSO na dany rok5 (osoby z kontaktu z chorym na błonicę, zranione, narażone na zakażenie tężcem lub wściekliznę) lub akcyjnymi (m.in. przeciwko błonicy)6 przeprowadzanymi w zakresie i terminach określonych przez Głównego Inspektora Sanitarnego.
Przypisy:
1. Na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a i c oraz § 1 pkt 1 i 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077).2. Na podstawie art. 19 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1284 z późn. zm.).
3. Załącznik do komunikatu GIS z dnia 27 października 2023 r., Dz.U. MZ. z 2023 r., po. 100 (IV. Ogólne zasady przeprowadzania i organizacji szczepień, szczepienia wyrównawcze)
4. Na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 i 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 2077).
5. Na podstawie § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077).
6. W aktualnym PSO na 2024 rok – załącznik do komunikatu GIS z dnia 27 października 2023 r., Dz.U. MZ. z 2023 r., po. 100 (III. Informacje uzupełniające – zasady szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym, szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, pkt 5) podano: „U osób, które ukończyły 14 rok życia, a nie otrzymały dawki przypominającej szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (Tdap), należy podać brakującą dawką szczepienia przypominającego, nie później niż do ukończenia 19 roku życia”. W PSO odrębnie określono wytyczne do szczepień zalecanych i szczepień poekspozycyjnych
7. Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie metody zapobiegania zakażeniu lub chorobie zakaźnej stanowiącej szczególne zagrożenie dla zdrowia publicznego w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy (Dz.U. 2022 r., poz. 681).
