Czy można wykonać szczepienie zalecane (np. przeciwko grypie lub ludzkiemu wirusowi brodawczaka [HPV]) bez dostępu do karty szczepień lub książeczki zdrowia dziecka? Rodzice zgłosili się do placówki medycznej oferującej usługi komercyjne, aby zaszczepić dziecko przeciwko grypie. Karta szczepień jest w poradni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), nie zabrali na wizytę książeczki zdrowia dziecka. W systemie P1 nie ma informacji, że wykonano już szczepienie przeciwko grypie (brak informacji w tym systemie nie jest dowodem, że szczepienia nie wykonano, bo niejednokrotnie szczepienia zalecane nie są tam wpisywane). Jakie jest prawidłowe postępowanie w tej sytuacji? Czy można zaszczepić dziecko, czy lepie odmówić szczepienia do czasu przedstawienia książeczki zdrowia lub kopii karty szczepień?
Można wykonać szczepienie zalecane (np. przeciwko grypie lub HPV) bez karty uodpornienia i książeczki zdrowia dziecka po sprawdzeniu informacji o dotychczas zrealizowanych szczepieniach zalecanych w systemie elektronicznym Ministerstwa Zdrowia oraz zebraniu wywiadu na ten temat od rodziców (także przez telefon). Od 1 października 2023 roku wszystkie szczepienia zalecane powinny być obowiązkowo1 odnotowywane w elektronicznej Karcie szczepień (e-Karta szczepień), która jest indywidualną dokumentacją medyczną zewnętrzną pacjenta przechowywaną na platformie P1 i ma status prawny EDM (elektronicznej dokumentacji medycznej)2.
W razie wątpliwości w wywiadzie zebranym w ramach badania kwalifikacyjnego (np. rodzic podaje, że dziecko niedawno przeszło szczepienie, ale nie pamięta jakie) można również zwrócić się do poradni POZ o udostępnienie papierowej dokumentacji szczepień wobec uzasadnionych wątpliwości, że e-Karta szczepień na P1 jest niepełna. W systemie P1 jest również informacja o lekarzu POZ, do którego zadeklarowany jest pacjent – w razie potrzeby placówka komercyjna może zwrócić się o udostępnienie3 karty uodpornienia z POZ – gdy dokumentacja ta jest niezbędna do zapewnienia ciągłości świadczeń zdrowotnych (np. podania kolejnej dawki szczepionki ze schematu szczepienia zalecanego). Należy pamiętać, że obecnie w tradycyjnej, papierowej karcie uodpornienia nie wszystkie szczepienia zalecane muszą być odnotowywane4.
Nie ma podstaw prawnych do odmowy szczepienia tylko z powodu braku dostępu do papierowej dokumentacji pacjenta, tzn. nieprzedstawienia przez rodzica książeczki zdrowia dziecka lub kopii karty uodpornienia. Odmowa kwalifikacji dziecka do szczepienia zalecanego powinna mieć uzasadnienie medyczne.
Przypisy:
1. Obowiązek ten wynika z art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 924). Komunikat z 11.04.2024 r. Ministerstwa Zdrowia w tej sprawie: www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-w-sprawie-raportowania-szczepien-zalecanych-w-karcie-szczepien2. Zgodnie z art. 2 pkt 6) lit e) ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 2465 z późn. zm.).
3. Na podstawie art. 26 ust. 3 pkt 1) ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 581).
4. Art. 21a ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 924).
