Opracowały: lek. Iwona Rywczak, mgr Małgorzata Ściubisz
W sezonie epidemicznym grypy 2014/2015 na półkuli północnej zaobserwowano zjawisko tzw. przesunięcia antygenowego (drift) wirusów. Większość wirusów krążących wówczas w populacji była podobna antygenowo do szczepu A/Switzerland/9 715 293/2013, którego Światowa Organizacja Zdrowia nie uwzględniła w składzie szczepionki – szczepionka dla półkuli północnej zawierała natomiast antygen szczepu spokrewnionego ze szczepem A/Texas/50/2012. W amerykańskim badaniu kliniczno-kontrolnym oceniono skuteczność rzeczywistą inaktywowanej szczepionki przeciwko grypie sezonowej (IIV) w zapobieganiu hospitalizacjom z powodu grypy w trakcie sezonu epidemicznego 2014/2015.
Do badania zakwalifikowano 624 pacjentów (54% kobiety) w wieku co najmniej 18 lat (35% w wieku ≥65 lat) wymagających hospitalizacji z powodu ostrego infekcyjnego zapalenia dróg oddechowych i/lub jego powikłań. Grupę przypadków stanowili chorzy, u których potwierdzono grypę metodą polimerazowej reakcji łańcuchowej z odwrotną transkryptazą (RT-PCR), a grupę kontrolną chorzy z ujemnym wynikiem tego testu. Za zaszczepionych uznano pacjentów, którzy otrzymali co najmniej 1 dawkę IIV najpóźniej 14 dni przed wystąpieniem objawów choroby.
Grypę (A/H3N2) potwierdzono u 98 (16%) pacjentów, a u pozostałych 526 wynik testu RT-PCR w kierunku grypy był ujemny. Szczepionkę przeciwko grypie sezonowej otrzymało 421 (67%) pacjentów, a pozostałych 203 było nieszczepionych.
Skuteczność rzeczywistą IIV w zapobieganiu hospitalizacjom z powodu grypy (A/H3N2) oszacowano na 43% (95% CI: 4–67). Wśród pacjentów w wieku <50 lat skuteczność szczepienia była jeszcze większa i wyniosła 67% (95% CI: 11–89), a u osób w wieku ≥65 lat 48% (95% CI: od -36 do 80), choć w tym przypadku wynik nie był istotny statystycznie. Zaobserwowano również, że skuteczność IIV była większa u osób, które zaszczepiono przeciwko grypie zarówno w sezonie 2014/2015, jak i 2013/2014, w porównaniu ze szczepionymi tylko w sezonie 2014/2015, i wyniosła odpowiednio: 54% (95% CI: od -5 do 80) vs 41% (95% CI: od -28 do 73).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że mimo obserwowanego tzw. zjawiska dryftu antygenowego i wcześniejszych badań, w których wykazano znacząco mniejszą skuteczność aktualnej wówczas szczepionki w zapobieganiu zachorowaniom na grypę wymagającą porady na poziomie opieki ambulatoryjnej, szczepionka skutecznie zapobiegała cięższym przypadkom zachorowań na grypę wymagającym leczenia szpitalnego.
