Opracowała mgr Małgorzata Ściubisz
W populacyjnym badaniu kohortowym z prospektywnym zbieraniem danych przeprowadzonym w Danii oceniono skuteczność rzeczywistą szczepienia przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) w zapobieganiu zmianom śródnabłonkowym co najmniej dużego stopnia (HSIL+) pochwy lub sromu u młodych kobiet. W Danii powszechne szczepienia przeciwko HPV rozpoczęto w styczniu 2009 roku i objęto nimi dziewczęta w wieku 12 lat. W kolejnych latach prowadzono również program szczepień wychwytujących wśród nastolatek w wieku 13–15 lat, a następnie kobiet w wieku do 26 lat. Do stycznia 2016 roku program realizowano preparatem 4-walentnym (HPV-4), następnie do października 2017 roku stosowano preparat 2-walentny (HPV-2), który zastąpiono preparatem 9-walentnym (HPV-9).
Wyjściową populację stanowiły młode kobiety urodzone w latach 1985–2002 objęte bezpłatnym programem powszechnych szczepień przeciwko HPV lub programem szczepień wychwytujących. Dane kliniczne i demograficzne uzyskano z oficjalnych krajowych rejestrów, m.in. National Health Service Registry oraz Danish Pathology Registry. Kobiety uznawano za zaszczepione, jeżeli otrzymały ≥1 dawkę szczepionki przeciwko HPV. Kryterium wykluczającym z badania było rozpoznanie HSIL+ sromu lub pochwy w przeszłości.
Ostatecznie do badania zakwalifikowano 514 537 kobiet, spośród których wyjściowo 260 571 otrzymało pierwszą dawkę szczepionki przeciwko HPV w wieku ≤16 lat, a 253 966 było nieszczepionych. W okresie obserwacji ≥1 dawkę szczepionki przeciwko HPV dodatkowo otrzymało 163 491 kobiet w wieku 17–26 lat, a 90 475 pozostało niezaszczepionych.
W celu oszacowania skuteczności rzeczywistej szczepienia w zapobieganiu HSIL+ sromu i pochwy porównano ryzyko tych zmian w grupie kobiet szczepionych i nieszczepionych.
W okresie obserwacji (śr. 6,4 roku) u kobiet, które rozpoczęły szczepienie przeciwko HPV w wieku ≤16 lat, rozpoznano 16 przypadków HSIL+ sromu i <5 przypadków HSIL+ pochwy. U kobiet, które szczepienie przeciwko HPV rozpoczęły w wieku 17–26 lat, rozpoznano 39 przypadków HSIL+ sromu i 6 przypadków HSIL+ pochwy, a u kobiet nieszczepionych rozpoznano 72 przypadki HSIL+ sromu i 18 przypadków HSIL+ pochwy. Ogółem oba oceniane punkty końcowe występowały bardzo rzadko – częstość skumulowaną oszacowano na 0,6/1000 dla HSIL+ sromu oraz 0,2/1000 dla HSIL+ pochwy.
Wykazano, że u kobiet szczepionych przeciwko HPV, w porównaniu z nieszczepionymi, ryzyko HSIL+ sromu było mniejsze o 52% (aHR: 0,48 [95% CI: 0,34–0,69]), a ryzyko HSIL+ pochwy było mniejsze o 70% (aHR: 0,3 [95% CI: 0,13–0,68]). Najwięcej korzyści stwierdzono u kobiet, które szczepienie przeciwko HPV rozpoczęły w wieku ≤16 lat. W tej grupie ryzyko HSIL+ sromu było mniejsze o 78% (aHR: 0,22 [95% CI: 0,13–0,38]), a ryzyko HSIL+ pochwy mniejsze o 84% (aHR: 0,16 [95% CI: 0,04–0,55]). U kobiet, które szczepienie rozpoczęły w wieku 17–26 lat, obserwowano trend w kierunku mniejszego ryzyka HSIL+ pochwy, choć wynik był nieistotny statystycznie (aHR: 0,56 [95% CI: 0,2–1,54]), natomiast w odniesieniu do HSIL+ sromu praktycznie nie stwierdzono korzystnego efektu (aHR: 0,97 [95% CI: 0,64–1,48]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko HPV w wieku ≤16 lat zmniejsza ryzyko HSIL+ sromu lub pochwy u kobiet w wieku do 26 lat. U kobiet, które szczepienie rozpoczęły w wieku 17–26 lat, korzyści ze szczepienia były istotnie mniejsze.
