Opracowała: Małgorzata Ściubisz, mgr zdrowia publicznego, redaktor „Medycyny Praktycznej – Szczepienia”
Przyjmuje się, że przez większość okresu niemowlęcego dzieci są chronione przed zachorowaniem na odrę przez przeciwciała matczyne. Jednak wnioski te wyciągnięto głównie na podstawie badań przeprowadzonych w warunkach endemicznego krążenia wirusa odry w populacji, kiedy większość kobiet w wieku rozrodczym nabyła odporność w wyniku przechorowania odry, a dodatkowo była stale narażona na ponowny kontakt z wirusem, co stanowiło „naturalne dawki przypominające”. Współcześnie w krajach wysokorozwiniętych nie obserwuje się endemicznego krążenia wirusa odry, a wiele kobiet w wieku rozrodczym nabyło odporność na odrę w wyniku szczepienia. Wiemy, że miano przeciwciał po szczepieniu jest z reguły mniejsze niż po przechorowaniu odry i szybciej też zmniejsza się wraz z upływem czasu, stąd noworodki i niemowlęta urodzone przez kobiety zaszczepione przeciwko odrze mogą mieć mniejsze miano przeciwciał przekazanych przez matkę.
Zespół kanadyjskich naukowców zadał sobie więc pytanie, jak długo w warunkach eliminacji endemicznego krążenia wirusa odry przeciwciała przekazywane przez matkę w czasie ciąży chronią niemowlęta przed zachorowaniem? Okazuje się, że może to być znacznie krócej niż dotychczas sądzono. Wyniki swojego badania opublikowali niedawno w czasopiśmie „Pediatrics”.
Science Michelle i wsp. wykorzystali próbki surowicy pobrane od niemowląt w wieku <12 miesięcy i urodzonych ≥37 tygodniach ciąży w ramach innego badania klinicznego prowadzonego w jednym ze szpitali dziecięcych w Kanadzie w latach 2014–2016. Podatność na zachorowanie na odrę zdefiniowali jako stężenie przeciwciał neutralizujących przeciwko odrze w surowicy <192 mIU/ml (oznaczane za pomocą testu neutralizacji [Plaque Reduction Neutralization Test – PRNT]). Do badania losowo wybrano do 25 próbek surowicy w przednio określonych grup wiekowych: 0 miesięcy (0–30 dni), 1 miesiąc (31–60 dni), 2 miesięcy (61–89 dni), 3 miesięcy (90–119 dni), 4 miesięcy, 5 miesięcy, 6–9 miesięcy oraz 9–11 miesięcy. Analizą objęto łącznie 196 próbek surowicy. Wykazano, że odsetek niemowląt podatnych na zachorowanie na odrę zwiększał się ponad 2-krotnie wraz z upływem każdego kolejnego miesiąca życia (iloraz szans – OR: 2,39 [95% CI: 1,81–3,16]). W pierwszym miesiącu życia tylko 20% niemowląt miało stężenie przeciwciał neutralizujących poniżej progu zabezpieczającego przed zachorowaniem na odrę, a do wieku 3 miesięcy odsetek ten zwiększył się do 92%. W wieku 6 miesięcy u wszystkich niemowląt stężenie przeciwciał neutralizujących było poniżej zabezpieczającego progu.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że w warunkach eliminacji odry większość niemowląt w wieku 3 miesięcy była podatna na zachorowanie. Otrzymane wyniki stanowią istotny głos w dyskusji dotyczącej wieku podawania pierwszej dawki szczepionki przeciwko odrze oraz zaleceń dotyczących profilaktyki poekspozycyjnej odry u niemowląt. Wskazują także, jak ważne jest utrzymanie odpowiednio dużego wskaźnika wyszczepialności dwiema dawkami szczepionki przeciwko odrze w populacji i tym samym zapewnienie odporności zbiorowiskowej, będącej aktualnie najlepszą strategią ochrony niemowląt przed odrą do czasu wykonania szczepienia.
