Opracowały: mgr Małgorzata Ściubisz, lek. Iwona Rywczak
W amerykańskim badaniu kliniczno-kontrolnym oceniono skuteczność rzeczywistą (efektywność) 13-walentnej szczepionki przeciwko pneumokokom (PCV-13) w zapobieganiu zachorowaniom na pozaszpitalne zapalenie płuc (PZP) wymagające hospitalizacji, wywołane przez typ serologiczny pneumokoka uwzględniony w składzie szczepionki.
Badaniem objęto osoby w wieku ≥65 lat hospitalizowane z powodu PZP w jednym ze szpitali w Louisville (stan Kentucky) w okresie od października 2013 roku do września 2016 roku. PZP rozpoznawano na podstawie objawów klinicznych oraz wyniku badania radiologicznego, natomiast zapalenie płuc wywołane przez typ pneumokoka uwzględniony w PCV-13 na podstawie wyniku badania bakteriologicznego (posiew krwi, treści z dróg oddechowych lub płynu z jamy opłucnej) lub obecności antygenu pneumokoka w moczu (test swoisty dla typów objętych szczepionką). Za zaszczepione przeciwko pneumokokom uznano osoby, które otrzymały szczepionkę >30 dni przed zachorowaniem na PZP. Grupę przypadków utworzyli pacjenci, u których stwierdzono pneumokokowe zapalenie płuc, a pozostałe osoby chore na PZP stanowiły grupę kontrolną.
Spośród 2348 chorych >65. roku życia do ostatecznej analizy zakwalifikowano 2034 osoby. Zapalenie płuc wywołane przez typy szczepionkowe potwierdzono u 68 (3,3%) pacjentów. W grupie przypadków, w porównaniu z grupą kontrolną, rzadziej obserwowano upośledzenie odporności (29,4 vs 46,4%) oraz nadwagę lub otyłość (41,2 vs 58,6%). Osoby, które zachorowały na pneumokokowe zapalenie płuc, były rzadziej szczepione PCV-13 niż osoby z grupy kontrolnej – 4,4 vs 14,5%. Skuteczność rzeczywista PCV-13 w zapobieganiu PZP wywołanemu przez typ szczepionkowy pneumokoka, wymagającemu leczenia szpitalnego wyniosła 72,8% (95% CI: 12,8-91,5). Podobny wynik uzyskano po uwzględnieniu czynników zakłócających, takich jak obecność zaburzeń odporności, wskaźnik masy ciała (BMI), przebyte szczepienie przeciwko grypie i przeciwko pneumokokom szczepionką polisacharydową – wartości skuteczności rzeczywistej mieściły się w zakresie 71,1-73,3%.
PZP wywołane przez typ szczepionkowy odnotowano u 3 osób zaszczepionych PCV-13. U 2 osób wykryto typ serologiczny 3, a u 1 osoby typ 19A. U wszystkich 3 osób stwierdzano współwystępowanie chorób przewlekłych.
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że PCV-13 skutecznie zapobiega zachorowaniom na zapalenie płuc wywołane przez szczepionkowy typ pneumokoka u osób >65. roku życia.
