Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Jak szczepienie dzieci przeciwko pneumokokom wpłynęło na epidemiologię zapalenia płuc u dorosłych?

05.08.2019

Opracowała lek. Iwona Rywczak

Wprowadzenie 7-walentnej skoniugowanej szczepionki przeciwko pneumokokom (PCV-7) do kanadyjskiego programu szczepień dzieci skutkowało zmniejszeniem zapadalności na inwazyjną chorobę pneumokokową (IChP) u zaszczepionych dzieci, a także u nieszczepionych dzieci i dorosłych (odporność zbiorowiskowa). Mimo tych korzyści obserwowano zachorowania wywoływane przez typy nieuwzględnione w PCV-7, np. typ 19A. Do stycznia 2011 roku PCV-7 zastąpiono szczepionką 13-walentną (PCV-13), która w swoim składzie zawierała dodatkowo antygeny typów 1, 3, 5, 6A, 7F i 19A. Dzięki tej zmianie zapadalność u dzieci na IChP wywołaną przez typy objęte PCV-13 uległa zmniejszeniu, głównie dzięki redukcji zachorowań związanych z typami 7F i 19A. PCV-13 u osób dorosłych jest zarejestrowana w Kanadzie od 2012 roku. Kanadyjski komitet doradczy ds. szczepień, National Advisory Committee on Immunization (NACI), od 2012 roku zaleca szczepienie PCV-13 dorosłych z grupy ryzyka IChP, a w 2016 roku rozszerzył to zalecenie o immunokompetentne osoby >65. roku życia. Nie wprowadzono zalecenia szczepienia wszystkich dorosłych, m.in. z uwagi na potencjalne korzyści odporności zbiorowiskowej wynikającej ze szczepienia dzieci PCV-13.

W czasopiśmie „Vaccine” opublikowano wyniki badania opartego na systemie aktywnego nadzoru nad pozaszpitalnym zapaleniem płuc (PZP) oraz IChP oceniającego pośrednie efekty szczepień dzieci przeciwko pneumokokom (odporność zbiorowiskową).1 Przeanalizowano, jakie typy pneumokoka były czynnikiem etiologicznym PZP i IChP u dorosłych po wprowadzeniu do kanadyjskiego programu szczepień szczepionki 13-walentnej. Zakażenie S. pneumoniae potwierdzano hodowlą (posiew krwi, plwociny), testem wykrywającym antygeny pneumokoka w moczu, metodą łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) i reakcją Quellunga. W badaniu uwzględniono osoby >16. roku życia hospitalizowane z powodu PZP potwierdzonego radiologicznie lub IChP w szpitalach 5 kanadyjskich prowincji w okresie od 1 stycznia 2014 roku do 31 grudnia 2015 roku. Dane dotyczące lat 2014–2015 porównano z dostępnymi wcześniej danymi dla okresu od 1 grudnia 2010 roku do 31 grudnia 2014 roku, zgromadzonymi w ramach tego samego systemu nadzoru.

W latach 2014–2015 odnotowano 4034 przypadki PZP i 73 przypadki IChP. 2836 zachorowań na PZP przebadano pod kątem zakażenia S. pneumoniae, potwierdzając etiologię pneumokokową w 286 przypadkach (10,1%). Natomiast w latach 2011–2013 zakażenie pneumokokiem potwierdzono dla 14,3% przypadków PZP (549/3851).

Liczba zachorowań na PZP lub IChP wywołane przez serotypy uwzględnione wyłącznie w 23-walentnej szczepionce polisacharydowej lub przez serotypy nieszczepionkowe nie zmieniła się w analizowanym okresie. Natomiast rzadziej notowano PZP spowodowane przez typy uwzględnione w składzie PCV-13 – częstość wykrywania zmniejszyła się z 8,3% (70/845) w 2011 roku do 4,6% (77/1688) w 2014 roku. W 2015 roku odsetek ten jednak zwiększył się do 6,3% (72/1148). Redukcja zachorowań wywołanych przez typy PCV-13 wynikała głównie z rzadszego wykrywania typu 7F oraz szybkiego zmniejszenia się liczby przypadków PZP związanych z zakażeniem typem 19A. Częstość wykrywania typu 7F zmniejszyła się z 18,5% do 9,7%. W tym samym okresie od 2011 do 2015 roku odsetek PZP wywołanego przez typ 19A zmniejszył się z 27,2% do 16,5%. Jednak, w przeciwieństwie do typu 7F, po znacznej redukcji zachorowań odnotowanej w 2012 roku, w kolejnych latach odsetek ten pozostał na stałym poziomie. Odnotowano natomiast zwiększenie częstości wykrywania typu 3, z 15,5% do 31,1% (P=0,002). W przypadku IChP rzadziej wykrywano zachorowania wywołane przez typ 7F. Wyniki dla serotypu 3 i 19A były zmienne, np. w 2014 roku zarejestrowano więcej zachorowań wywołanych przez typ 3, a w przypadku typu 19A po początkowym zmniejszeniu częstości wykrywania tego serotypu w 2014 roku, w kolejnym roku liczba zachorowań ponownie się zwiększyła.

Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że zmiany w etiologii PZP u dorosłych wiążą się z odpornością zbiorowiskową uzyskaną dzięki powszechnym szczepieniom dzieci przeciwko pneumokokom szczepionką 13-walentną. Pośrednim efektem szczepień dzieci była przede wszystkim mniejsza liczba zachorowań na PZP wywołane przez typy 7F oraz 19A. Równocześnie jednak wśród chorych na PZP częściej wykrywano serotyp 3. W przyszłości warto odpowiedzieć na pytanie, czy większe rozpowszechnienie szczepień PCV-13 wśród dorosłych wpłynie na epidemiologię zakażeń typem 3. Do tego celu konieczne będzie prowadzenie stałego nadzoru epidemiologicznego.

Badanie kanadyjskie jest kolejnym badaniem, które wskazuje na trudności w uzyskaniu kontroli nad zakażeniami typem 3 pneumokoka (p. także Wprowadzenie PCV-13 do programu szczepień dla dzieci przyniosło dodatkowe korzyści, ale...).2 Warto też wspomnieć o brytyjskim badaniu kliniczno-kontrolnym opublikowanym pod koniec lipca w czasopiśmie „Vaccine”. Nick Andrews i wsp. stwierdzili, że PCV-13 podawana w schemacie 2+1 ma dużą skuteczność w zapobieganiu zachorowaniom na IChP wywołaną przez serotypy szczepionkowe u niemowląt i dzieci. Wyjątkiem był jednak serotyp 3, wobec którego szczepienie było nieskuteczne.3

Piśmiennictwo:

1. LeBlanc J.J. i wsp.: Streptococcus pneumoniae serotype 3 is masking PCV13-mediated herd immunity in Canadian adults hospitalized with community acquired pneumonia: A study from the Serious Outcomes Surveillance (SOS) Network of the Canadian immunization research Network (CIRN). Vaccine, 2019. pii: S0264-410X(19)30594-8
2. Kandasamy R. i wsp.: Persistent circulation of vaccine serotypes and serotype replacement after five years of UK infant immunisation with PCV13. J. Infect. Dis., 2019 Apr 20. pii: jiz178. doi: 10.1093/infdis/jiz178
3. Andrews N. i wsp.: Effectiveness of the seven-valent and thirteen-valent pneumococcal conjugate vaccines in England: The indirect cohort design, 2006–2018. Vaccine, 2019; 37: 4491–4498

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Kraków – 20–21 września 2019 r.: Krakowska Jesień Pediatryczna 2019, szczegółowe informacje »

Warszawa – 11–12 października 2019 r.: Warszawska Jesień Pediatryczna 2019, szczegółowe informacje »

Przegląd badań