Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Powikłania skórne u personelu medycznego długotrwale stosującego środki ochrony indywidualnej przed zakażeniami

08.06.2020
lek. Ewelina Tuchendler1, dr n. med. Edyta Lelonek2, lek. Martyna Biała3, dr n. med. Weronika Rymer3
1 II Oddział Chorób Zakaźnych, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu, 2 Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, 3 Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odpornościowych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Jak cytować: Tuchendler E., Lelonek E., Biała M., Rymer W.: Powikłania skórne u personelu medycznego długotrwale stosującego środki ochrony indywidualnej przed zakażeniami. Med. Prakt., 2020; 6: 34–35

Skróty: COVID-19 (coronavirus disease) – choroba spowodowana przez SARS-CoV-2, PPE (personal protective equipment) – środki ochrony indywidualnej, TEWL (transepidermal water loss) – przeznaskórkowa utrata wody

Wprowadzenie

W związku z pandemią COVID-19 personel medyczny znacznie częściej niż zazwyczaj stosuje środki ochrony indywidualnej (PPE) oraz myje i dezynfekuje ręce. Zmiany skórne związane ze stosowaniem PPE zaobserwowano już w trakcie epidemii SARS w latach 2002–2004.1,2 W badaniu Foo i wsp. u 109 spośród 307 badanych pracowników medycznych, którzy regularnie nosili maski filtrujące N95, wystąpiły powikłania skórne, w tym u 59,6% zmiany trądzikowe, u 51,4% świąd skóry. Rzadziej – jedynie u 64 badanych – odnotowano zmiany skórne rąk związane z używaniem rękawiczek (nadmierna suchość skóry, świąd, osutka).1
Badanie Lan i wsp. przeprowadzone w Wuhanie w Chinach w czasie epidemii COVID-19 wykazało, że spośród 542 pracowników medycznych, którzy długotrwale stosowali PPE, aż 97% zgłaszało objawy takie jak suchość, świąd i złuszczanie skóry, a także uszkodzenia powstałe wskutek ucisku.3 Według badania przeprowadzonego przez Zuo i wsp. w lutym br. czynnikami sprzyjającymi wystąpieniu powikłań skórnych były: wcześniej istniejące zmiany skórne, częstość noszenia maski w ciągu dnia (<1 vsvs >1 × dz.), a przede wszystkim całkowity czas noszenia masek medycznych (szczególnie filtrujących N95). Spośród wcześniej istniejących zmian skórnych u personelu medycznego najczęściej zaostrzeniu ulegały: trądzik (w 78,3% przypadków), łojotokowe zapalenie skóry (20,2%) i trądzik różowaty (10,9%).4

Okolice ciała szczególnie narażone na uszkodzenia związane ze stosowaniem PPE

Konsekwencją stosowania PPE – noszenia masek medycznych, gogli, rękawiczek i kombinezonów – w połączeniu z częstym myciem i dezynfekcją skóry (szczególnie rąk) są jej uszkodzenia powstające w wyniku ucisku lub otarcia, a także kontaktowe zapalenie skóry.1-4 Powstałe zmiany łatwo ulegają wtórnym zakażeniom bakteryjnym i grzybiczym. Najczęściej obserwuje się uszkodzenia skóry w obrębie twarzy, w okolicy nasady nosa, policzków i czoła, co jest związane z noszeniem masek, gogli i czepków, które aby mogły spełniać funkcję ochronną, wymagają szczelnego dopasowania do twarzy. W wyniku ucisku skóra ulega miejscowemu niedokrwieniu, a parowanie i gromadzenie się pary wodnej wewnątrz maski lub gogli zwiększają wilgotność, czego efektem jest zmiękczenie skóry i zwiększona podatność warstwy rogowej naskórka na nacisk i wgniecenia. Wytworzone mikrośrodowisko sprzyja również nasileniu zmian w przebiegu trądziku zwykłego bądź inicjuje powstawanie trądziku mechanicznego.
Noszenie maseczki powoduje poza tym zmiany skórne w okolicy małżowin usznych – otarcia i zmiany rumieniowe w wyniku ucisku zauszników masek.
Ponadto w następstwie długotrwałego stosowania czepków pot i łój pozostają na powierzchni skóry i włosów, przyczyniając się do rozwoju lub zaostrzenia takich dermatoz, jak: zapalenie mieszków włosowych, łojotokowe zapalenie skóry czy wtórne nadkażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze.

Jak zmniejszyć ryzyko powikłań skórnych związanych z noszeniem PPE

Zasadnicze znaczenie w zapobieganiu uszkodzeniom skóry powodowanym przez PPE ma zmniejszenie siły i skrócenie czasu nacisku na skórę. Efekt ten można osiągnąć dzięki dopasowaniu gogli i maseczki do kształtu nosa i twarzy w taki sposób, aby nie odczuwać dyskomfortu i tarcia materiału o skórę. American Academy of Dermatology (AAD) nie zaleca umieszczania żadnego materiału (np. opatrunków) między skórą a maską, ponieważ mogłoby to powodować jej nieszczelność i tym samym zwiększać ryzyko zakażenia SARS-CoV-2.5
Zaleca się natomiast ograniczenie czasowe w noszeniu PPE – zwykle wskazane jest usunięcie lub wymiana PPE, jeśli doszło do ich zawilgocenia bądź zabrudzenia. Istotne jest również utrzymanie czystości skóry przez stosowanie w codziennej pielęgnacji niekomedogennego preparatu myjącego o zbalansowanym pH oraz nawilżanie skóry kremem (przynajmniej godzinę przed założeniem maski). Nakładanie na twarz makijażu przez osoby noszące długotrwale PPE jest niekorzystne.

strona 1 z 2

Aktualna sytuacja epidemiologiczna w Polsce

COVID-19 - zapytaj eksperta

Masz pytanie dotyczące zakażenia SARS-CoV-2 (COVID-19)?
Zadaj pytanie ekspertowi!

Partnerem serwisu jest