Opracowała Małgorzata Ściubisz, redaktor serwisu „Szczepienia”
Choć największe ryzyko ciężkiego przebiegu i powikłań krztuśca dotyczy najmłodszych dzieci, to krztusiec może stanowić istotny problem zdrowotny również u dorosłych. Szacuje się, że nawet 5-12% dorosłych w wieku ≥65 lat chorych na krztusiec wymaga hospitalizacji, u 8% rozwija się zapalenie płuc jako powikłanie krztuśca. W dotychczas przeprowadzonych badaniach wykazano, że skojarzona szczepionka zawierająca toksoid tężcowy, zmniejszoną dawkę toksoidu błoniczego i bezkomórkowych antygenów krztuśca (Tdap) jest immunogenna u dorosłych w wieku >55 lat. Jednak w niewielu badaniach oceniono rzeczywistą skuteczność Tdap w zapobieganiu zachorowaniom na krztusiec w populacji starszych dorosłych. Mało wiemy też na temat czasu utrzymywania się ochrony poszczepiennej u dorosłych.
W czasopiśmie „Clinical Inceftious Diseases” opublikowano wyniki australijskiego badania kliniczno-kontrolnego zagnieżdżonego, w którym oceniono skuteczność Tdap w zapobieganiu zachorowaniom na krztusiec potwierdzony laboratoryjnie u starszych dorosłych oraz czas utrzymywania się ochrony poszczepiennej.
Wyjściową populację badania stanowiło 266 951 dorosłych w wieku >45 lat mieszkających w stanie Nowa Południowa Walia w Australii i objętych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ostatecznie w badaniu uwzględniono 839 osób (większość w wieku >50 lat). Grupę przypadków otworzyły 333 osoby, u których krztusiec potwierdzono laboratoryjnie (metodą reakcji łańcuchowej polimerazy [PCR] lub w badaniu serologicznym w przypadku osób nieszczepionych) lub u których krztusiec rozpoznano na podstawie objawów klinicznych oraz wyników badań serologicznych wskazujących na krztusiec (duże stężenie swoistych przeciwciał IgA lub IgG przeciwko toksynie krztuścowej w jednym oznaczeniu lub istotna zmiana stężenia swoistych przeciwciał IgA lub IgG, przy braku szczepienia przeciwko krztuścowi). Grupę kontrolną utworzyło 506 osób zdrowych odpowiednio dobranych z populacji wyjściowej.
Autorzy przeprowadzili analizę w dwóch podgrupach, w których uwzględnili: 1) wszystkie przypadki krztuśca potwierdzonego laboratoryjnie (odsetek zaszczepionych Tdap w grupie przypadków wyniósł 17%, w grupie kontrolnej 16%, a średni czas od szczepienia do rozpoznania krztuśca wynosił 3 lata) lub 2) tylko zachorowania na krztusiec potwierdzony metodą PCR (odsetek zaszczepionych Tdap w grupie przypadków wyniósł 12%, w grupie kontrolnej 20%, a średni czas od szczepienia do rozpoznania krztuśca wynosił 3,2 roku). Skuteczność Tdap w zapobieganiu zachorowaniom na krztusiec różniła się istotnie w zależności od metody diagnostycznej. U dorosłych w wieku >50 lat skuteczność Tdap w zapobieganiu zachorowaniom na krztusiec potwierdzony metodą PCR wyniosła 52% (95% CI: 15–73). Natomiast przy uwzględnieniu wszystkich przypadków krztuśca potwierdzonego laboratoryjnie uzyskany wynik był nieistotny statystycznie. W analizie uwzględniającej tylko zachorowania na krztusiec potwierdzony metodą PCR nie zaobserwowano trendu w kierunku zmniejszania się skuteczności Tdap wraz z upływem czasu, jaki upłynął od szczepienia (<2 lata, 2–5 lat, ≥5 lat), choć jak wskazują autorzy, zakres dla ostatniej kategorii czasowej był wąski (5–6,7 lat, śr. 5,9 lat). Wykazano także, że skuteczność Tdap była podobna u dorosłych w wieku do 65 lat i > 65 lat (iloraz szans [OR] wyniósł odpowiednio: 55% [95% CI: 7-78] i 49% [95% CI: od -32 do 80]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że u dorosłych w wieku >50 lat szczepienie Tdap o 50% zmniejsza ryzyko zachorowania na krztusiec potwierdzony metodą PCR. Choć wyniki innych badań wskazują, że skuteczność Tdap może być mniejsza u osób w starszym wieku, to wciąż zapewnia ochronę porównywalną z rutynowo zalecaną osobom starszym szczepionką przeciwko grypie sezonowej. Szczepienie przeciwko krztuścowi jest ważną strategią zapobiegania zakażeniom dróg oddechowych i ich powikłaniom u starszych dorosłych.
