Zgodnie z aktualną definicją ból neuropatyczny (BN) jest spowodowany uszkodzeniem lub chorobą somatosensorycznej części układu nerwowego (UN); jest to rodzaj bólu patologicznego. Zwykle ma charakter przewlekły i jest oporny na proste analgetyki nieopioidowe (NLPZ, paracetamol, metamizol). Ból neuropatyczny występuje średnio u ok. 7–10% populacji, częściej u osób w starszym wieku i u kobiet1.
U ludzi ból neuropatyczny najczęściej jest spowodowany cukrzycą i przebytym półpaścem.
Inne przyczyny uszkodzenia UN i postawania BN obejmują:
• urazy, przeciążenia
• choroby metaboliczne i endokrynologiczne
• niewydolność nerek
• choroby naczyń włosowatych
• choroby autoimmunologiczne
• nowotwory
• infekcje wirusowe i bakteryjne
• toksyczne działanie leków
• toksyny środowiskowe lub przemysłowe
• alkohol
• mutacje genetyczne.
Ponadto wiadomo, że komponent neuropatyczny może występować u chorych z innymi zespołami bólowymi, np. ból krzyża, ból kostny u chorych na nowotwory, osteoartroza czy fibromialgia1,2.
Mechanizm powstawania BN u ludzi jest złożony i nie do końca poznany. W rozwój BN zaangażowane są procesy neuroplastyczności nieadaptacyjnej w obrębie obwodowego, ośrodkowego i/lub autonomicznego układu nerwowego, jakie są uruchamiane w odpowiedzi na bodziec uszkadzający UN. Nie każde uszkodzenie UN skutkuje powstaniem BN. U większości chorych zmiany zachodzące w UN po uszkodzeniu nerwów ulegają stopniowemu wygaszeniu dzięki procesom neuroplastyczności adaptacyjnej. Na obecnym etapie wiedzy nie wiadomo dokładnie, jakie czynniki wpływają na rozwój BN u niektórych pacjentów w następstwie uszkodzenia UN. Jest to proces wieloczynnikowy, uruchamiany z zaangażowaniem mechanizmów neurobiologicznych (m.in. genetycznych), demograficznych, psychologicznych i socjalnych3.
Uszkodzenie UN może dotyczyć zarówno jego ośrodkowej, jak i obwodowej części1,2,3.
Piśmiennictwo:
1. Treede RD, Jensen TS, Campbell JN. et al.: Redefinition of neuropathic pain and a grading system for clinical use: consensus statement on clinical and research diagnostic criteria. Neurology 2008; 70: 1630-1635.2. Torrance N, Ferguson JA, Afolabi E. et al.: Neuropathic pain in the community: More under-treated than refractory? Pain 2013; 154: 690-699.
3. Colloca L. et al. Neuropathic pain. Nat Rev Dis Primers. 2017 Feb 16;3:17002.
