W produktach żywnościowych występują 2 rodzaje żelaza: hemowe i niehemowe. Najłatwiej przyswajalne (15–40%) jest żelazo hemowe, które pochodzi z czerwonego mięsa, drobiu i ryb. Diety roślinne dostarczają wyłącznie żelaza niehemowego, którego przyswajalność jest mniejsza i może się wahać w granicach 1–23%, w zależności od zapasów żelaza w organizmie oraz czynników wspomagających lub hamujących jego wchłanianie. Pokarmy roślinne zawierają związki fenolowe, szczawiany i fityniany, które są inhibitorami wchłaniania żelaza. Z drugiej strony witamina C i inne kwasy organiczne zwiększają wchłanianie żelaza niehemowego, a osoby z małymi zapasami żelaza lub większym fizjologicznym zapotrzebowaniem na żelazo będą miały tendencję do jego większego wchłaniania i mniejszego wydalania.
Dzieci stosujące zróżnicowaną i dobrze zbilansowaną dietę wegetariańską są narażone na niedokrwistość z niedoboru żelaza w takim samym stopniu jak dzieci spożywające wszystkie rodzaje produktów. Nie ma również potrzeby suplementacji żelaza u dzieci na dietach wegańskich i wegetariańskich, jeśli ich dieta jest dobrze zbilansowana. Lecznicze dawki żelaza może zlecić lekarz w przypadku stwierdzenia jego niedoboru, który nie zawsze wynika ze stosowania źle zbilansowanej diety. W związku z tym u dziecka na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej oprócz oceny parametrów gospodarki żelazowej, w tym stężenia ferrytyny, należy także przeprowadzić standardową diagnostykę przyczyn niedokrwistości.
Jeżeli przyczyną niedoboru żelaza jest źle zbilansowana dieta, to rozwiązaniem długoterminowym powinna być odpowiednia modyfikacja diety, a nie suplementacja żelaza.
Piśmiennictwo:
1. Fewtrell M., Bronsky J., Campoy C. i wsp.: Complementary feeding: a position paper by the European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition (ESPGHAN) Committee on Nutrition. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2017; 64 (1): 119–1322. Agnoli C., Baroni L., Bertini I. i wsp.: Position paper on vegetarian diets from the working group of the Italian Society of Human Nutrition. Nutr. Metab. Cardiovasc. Dis., 2017; 27 (12): 1037–1052
3. Pawlak R., Bell K.: Iron status of vegetarian children: a review of literature. Ann. Nutr. Metab., 2017; 70 (2): 88–99
4. Hunt J.R.: Bioavailability of iron, zinc, and other trace minerals from vegetarian diets. Am. J. Clin. Nutr., 2003; 78 (supl. 3): 633S–639S
