NOP po podaniu szczepionki przeciwko pneumokokom i szczepionki 6-składnikowej

U 3,5-miesięcznego niemowlęcia przez 3 dni po podaniu pierwszej dawki szczepionki Hexacima i Synflorix utrzymywała się gorączka do 38,5°C. Matka zauważyła u dziecka kilkakrotne wstrząsanie całego ciała, które występowało przez 5 dni. Objawy te uznano za NOP. Konsultacja neurologiczna oraz badania laboratoryjnie nie wykazały odchyleń. Jak kontynuować szczepienie?

Na podstawie przedstawionych danych trudno jednoznacznie ocenić objawy po szczepieniu. Czy w czasie występowania tych objawów rodzice szukali pomocy lekarskiej i pediatra badał dziecko? Może informacje od lekarza ułatwią ustalenie właściwego rozpoznania. Jeżeli nie dysponujemy żadną dokumentacją lekarską, należy poszerzyć wywiad o dane, które pozwolą nam zakwalifikować opisane przez mamę „wstrząsania całego ciała” jako drgawki gorączkowe lub objawy fizjologiczne w tym wieku, takie jak mioklonie przysenne. Czy wcześniej u dziecka zaobserwowano jakieś zaburzenia neurologiczne, skoro pierwsze dawki szczepionek podano mu dopiero w wieku 3,5 miesiąca? Czy neurolog zalecił dalszą diagnostykę, czy uznał opisane objawy za fizjologiczne?

Każdy objaw występujący w związku czasowym ze szczepieniem (do 4 tygodni po szczepieniu) uznaje się za niepożądany odczyn poszczepienny (NOP). Nie oznacza to jednak, że jest on wywołany szczepieniem i istnieje związek przyczynowy. Wzrost temperatury do 38,5°C może być wynikiem szczepienia, jednak nie wymaga zgłoszenia. Zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia obowiązkowo należy natomiast zgłosić gorączkę >39°C, podobnie jak drgawki gorączkowe.

Ponieważ na podstawie przedstawionego opisu trudno zdefiniować opisane objawy, a według dostępnych danych szczepienia nie zwiększają ryzyka drgawek bez gorączki, dalsze decyzje dotyczące szczepienia przeciwko krztuścowi proponuję podjąć wraz z neurologiem. Szczepionkę przeciwko pneumokokom można podać planowo, natomiast przed dalszym szczepieniem preparatem 6-składnikowym proponuję się skontaktować z neurologiem w celu rozważenia dalszej diagnostyki i ewentualnie kwalifikacji opisanych objawów. Neurologa nie należy pytać o zgodę na szczepienia, ale o podejrzenie, rozpoznanie i dalszą diagnostykę. Jeżeli neurolog nie widzi podstaw do diagnostyki u opisanego dziecka i nie rozpoznał drgawek, proponuję podać kolejną dawkę szczepionki. Ze względu na mniejsze ryzyko gorączki wymienione preparaty można podać na osobnych wizytach, w odstępie 1–2 tygodni. Jeśli jednak neurolog zakwalifikował opisywane objawy jako formę napadów, należy szukać ich przyczyny, ponieważ szczepienie prawdopodobnie nie wywołało drgawek bez towarzyszącej gorączki.