Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W populacyjnym badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych przeprowadzonym w Szkocji oceniono wpływ programu powszechnych szczepień przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) dziewcząt na zapadalność na raka szyjki macicy, a także oszacowano skuteczność 2-walentnej szczepionki przeciwko HPV (HPV-2) w zapobieganiu zachorowaniom na raka szyjki macicy. W badaniu wykorzystano dane indywidualnych osób z oficjalnych krajowych rejestrów.
Wyjściową populację badania stanowiły młode kobiety urodzone w okresie od 1 stycznia 1988 roku do 6 czerwca 1996 roku objęte programem badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Tak zdefiniowana kohorta obejmowała dziewczęta, które nie kwalifikowały się do programu powszechnych szczepień przeciwko HPV (ur. w latach 1988–1990), objęte programem szczepień wychwytujących (ur. w latach 1991–1994) oraz objęte programem powszechnym (ur. w latach 1995–1996). W analizowanej kohorcie urodzeniowej program powszechny i szczepienia wychwytujące realizowano w schemacie 3- lub 2-dawkowym z użyciem HPV-2.
Ostatecznie populację badania utworzyło 447 845 młodych kobiet, w tym 294 221 nieszczepionych przeciwko HPV, 138 979 zaszczepionych w pełnym schemacie (2 dawki w odstępie ≥5 mies. lub 3 dawki) oraz 14 645 zaszczepionych w niepełnym schemacie (1 dawka lub 2 dawki w odstępie 1 mies.). Pozostałe kobiety były nieszczepione. Ogółem w całej analizowanej populacji zarejestrowano 239 zachorowań na raka szyjki macicy (rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodem C53). Większość zachorowań dotyczyła kobiet nieszczepionych przeciwko HPV (210 przypadków; zapadalność 8,4/100 000). Pozostałe zachorowania odnotowano u kobiet zaszczepionych w wieku ≥14 lat w niepełnym schemacie (8 przypadków; zapadalność: 6,4/100 000) lub w pełnym schemacie (21 przypadków; zapadalność: 2,3/100 000). W grupie kobiet kwalifikujących się do programu powszechnego, zaszczepionych przeciwko HPV zgodnie z zaleceniami w wieku 12–13 lat w pełnym lub niepełnym schemacie, nie odnotowano żadnego zachorowania na raka szyjki macicy (zapadalność: 0/100 000). W analizie skorygowanej o znane czynniki zakłócające wykazano, że skuteczność HPV-2 u kobiet zaszczepionych w wieku 12–13 lat w pełnym schemacie wyniosła 100% (95% CI: 67,4–100). Natomiast u kobiet zaszczepionych w wieku 12–13 lat w niepełnym schemacie nie udało się oszacować skuteczności szczepienia z powodu zbyt małej liczebności populacji (choć w tej grupie również nie odnotowano żadnego zachorowania na raka szyjki macicy). Potwierdzono również dużą skuteczność pełnego schematu szczepienia HPV-2 wykonanego w wieku ≥14 lat, która wyniosła 73,8% (95% CI: 58,9–83,4). Choć wśród kobiet zaszczepionych HPV-2 w wieku 14–18 lat w niepełnym schemacie zapadalność na raka szyjki macicy była mniejsza niż u kobiet nieszczepionych (6,5 vs 8,4/100 000), to nie wykazano istotnej statystycznie skuteczności szczepienia (aHR: 40% [95% CI: od -22,8 do 70,7]).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko HPV preparatem 2-walentnym, przeprowadzone w pełnym schemacie w wieku 12–13 lat, charakteryzowało się bardzo dużą skutecznością w zapobieganiu zachorowaniom na raka szyjki macicy u młodych kobiet.
