Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W amerykańskim badaniu obserwacyjnym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono związek między szczepieniem przeciwko półpaścowi preparatem rekombinowanym (RZV) a występowaniem demencji u osób w wieku ≥50 lat.
Analizą objęto okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2022 r. Dane do badania uzyskano z bazy Optum Labs Data Warehouse (gromadzone są w niej anonimowe informacje medyczne i demograficzne pacjentów korzystających ze świadczeń zdrowotnych w ramach ubezpieczenia prywatnego oraz programu Madicare C). Do badania kwalifikowano osoby, u których m.in. w ciągu poprzedzającego roku nie rozpoznano niedoboru odporności i otępienia oraz którzy przed ukończeniem 50 lat nie byli szczepieni z użyciem RZV. Przypadki otępienia i półpaśca identyfikowano na podstawie rozpoznania w klasyfikacji ICD-10. Okres obserwacji wynosił 2–5 lat.
Ostatecznie populację badania utworzyło 4 502 678 osób (50,6% kobiet) w wieku ≥50 lat (mediana: 62 lata), w tym 63,4% osób z ≥1 przewlekłą chorobą towarzyszącą, m.in. nadciśnieniem tętniczym (45,4%), otyłością (20,8%), cukrzycą typu 2 (17,8%), chorobą serca (15%), nerek (7,7%), płuc (5,8%), wątroby (2,1%). Co najmniej 1 dawkę RZV otrzymało 666 710 osób, w tym 460 413 zaszczepiono w pełnym 2-dawkowym schemacie, a 206 297 otrzymało niepełne szczepienie (1 dawka). Pozostałe osoby były nieszczepione. Ogółem w przeszłości 1,3% osób otrzymało szczepienie przeciwko półpaścowi preparatem „żywym”, a 7,1% osób przyjmowało leki przeciwwirusowe, w tym 2,3% z powodu półpaśca, a 4,8% z powodu innych chorób. W grupie zaszczepionej RZV w niepełnym schemacie półpasiec rozpoznano: przed szczepieniem u 8438 (4,1%) badanych, a w okresie po szczepieniu u 1136 (0,6%) badanych. Z kolei w grupie zaszczepionej RZV w pełnym schemacie półpasiec rozpoznano: przed szczepieniem u 19 175 (4,2%) badanych, po podaniu pierwszej dawki u 411 (0,1%), a po podaniu drugiej dawki u 2137 (0,5%).
Ogółem w analizowanej populacji zidentyfikowano 161 308 przypadków otępienia (współczynnik zapadalności [IR]: 131,7/10 000 osobolat), w tym 144 867 wśród osób nieszczepionych RZV (IR: 135/10 000 osobolat), 4244 wśród częściowo zaszczepionych (IR: 108,2/10 000 osobolat) oraz 8197 wśród osób zaszczepionych w pełnym schemacie (IR: 99,1/10 000 osobolat). Otępienie rozpoznano także u 5470 z 133 887 osób, które zachorowały na półpasiec, przy czym większość przypadków półpaśca (98,1%) rozpoznano przed rozpoczęciem szczepienia przeciwko RZV.
W analizie skorygowanej o znane czynniki zakłócające wykazano, że szczepienie przeciwko półpaścowi z użyciem RZV, w porównaniu z brakiem szczepienia, wiązało się z mniejszym ryzykiem otępienia: o 32% u osób zaszczepionych w pełnym schemacie (skorygowany hazard względny [aHR]: 0,86 [95% CI: 0,67–0,70]) oraz o 11% u osób częściowo zaszczepionych (aHR: 0,89 [95% CI: 0,87–0,92]). Oszacowano również, że aby zapobiec 1 przypadkowi otępienia, trzeba zaszczepić przeciwko półpaścowi w pełnym schemacie 45 osób. Ponadto zaobserwowano, że zachorowanie na półpasiec, w porównaniu z brakiem takiego rozpoznania, może zwiększyć ryzyko rozpoznania otępienia (nawet o 41–84%), z kolei przyjmowanie leków przeciwwirusowych z powodu półpaśca lub innej choroby może się wiązać z mniejszym ryzkiem (nawet o 41–58%).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko półpaścowi preparatem rekombinowanym, w porównaniu z brakiem szczepienia, wiązało się z mniejszym ryzykiem wystąpienia otępienia w późniejszym okresie życia. Większy efekt ochronny obserwowano wśród osób zaszczepionych w pełnym schemacie niż częściowo. Zaobserwowano również związek między zachorowaniem na półpasiec a większym ryzykiem otępienia oraz odwrotną korelację w przypadku przyjmowania leków przeciwwirusowych z powodu półpaśca lub innych chorób. Wyniki badania sugerują, że RZV może mieć dodatkowy efekt ochronny.
