Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W amerykańskim badaniu kohortowym z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność rzeczywistą rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi w zapobieganiu neuralgii popółpaścowej i półpaścowi ocznemu u dorosłych w wieku ≥50 lat.
Analizą objęto okres od stycznia 2018 roku do grudnia 2022 roku, a dane uzyskano z placówek medycznych uczestniczących w projekcie Vaccine Safety Datalink. Neuralgię popółpaścową zdefiniowano jako rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodami B02.22 lub B02.23 ustalone w okresie 90–365 dni po rozpoznaniu epizodu półpaśca (B02.xx), natomiast półpasiec oczny jako rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodem B02.3x ustalone w ciągu 30 dni po rozpoznaniu epizodu półpaśca (B02.xx). W celu oceny skuteczności szczepionki częstość tych zdarzeń porównano w grupie osób zaszczepionych rekombinowaną szczepionką przeciwko półpaścowi oraz nieszczepionych. Za osoby zaszczepione w pełnym schemacie uznawano te, u których od podania drugiej dawki minęło ≥30 dni, natomiast za zaszczepione w niepełnym schemacie te, u których od podania pierwszej dawki minęło ≥30 dni, ale mózgowo-rdzeniowedo czasu otrzymania drugiej dawki. Okres obserwacji w badaniu wynosił 4 lata.
Populację badania utworzyło 1 996 885 dorosłych (53,4% kobiet) w wieku ≥50 lat (25,5% w wieku ≥70 lat). Ogółem w całej analizowanej populacji półpasiec rozpoznano u 45 333 (2,3%) osób, w tym neuralgię popółpaścową u 2922 (6,4%), a półpasiec oczny u 3148 (6,9%) osób. 2 dawki rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi otrzymały 576 483 (28,8%) osoby, natomiast 761 072 (38,1%) osoby otrzymały tylko 1 dawkę. Pozostałe osoby nie były szczepione przeciwko półpaścowi.
Wykazano, że 2 dawki rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi zmniejszyły ryzyko neuralgii popółpaścowej o 87% (95% CI: 83–90), natomiast 1 dawka o 69% (95% CI: 59–76). Duża skuteczność utrzymywała się niezależnie od czasu, jaki upłynął od podania drugiej dawki, i wyniosła 91% (95% CI: 86–94) w 1. roku po szczepieniu, 90% (95% CI: 82–94) w 2. roku po szczepieniu i 77% (95% CI: 66–84) po upływie 3–4 lat. Wcześniejsze przyjmowanie glikokortykosteroidów (GKS) miało niewielki wpływ na skuteczność szczepionki, która wyniosła 75% (95% CI: 54–86) u osób przyjmujących takie leki i 88% (95% CI: 84–91) u osób, które nie przyjmowały takich leków przed szczepieniem. Ponadto wykazano, że u osób, które zachorowały na półpasiec mimo szczepienia, ryzyko neuralgii popółpaścowej było prawie o połowę mniejsze niż u osób nieszczepionych, które zachorowały na półpasiec (47% [95% CI: 31–59]). Potwierdzono również dużą skuteczność rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi w zapobieganiu półpaścowi ocznemu. 2 dawki szczepionki zmniejszyły ryzyko półpaśca ocznego o 78% (95% CI: 73–82), natomiast 1 dawka o 68% (95% CI: 58–76). Duża skuteczność utrzymywała się niezależnie od czasu, jaki upłynął od podania drugiej dawki, i wyniosła 80% (95% CI: 73–85) w 1. roku po szczepieniu, 77% (95% CI: 67–84) w 2. roku po szczepieniu i 74% (95% CI: 63–82) po upływie 3–4 lat. U osób, które przed szczepieniem przyjmowały GKS, rekombinowana szczepionka przeciwko półpaścowi zmniejszyła ryzyko półpaśca ocznego o 66% (95% CI: 39–81), natomiast u osób, które nie przyjmowały takich leków, o 79% (95% CI: 74–83).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że rekombinowana szczepionka przeciwko półpaścowi znacznie zmniejszyła ryzyko neuralgii popółpaścowej i półpaśca ocznego, a skuteczność pełnego schematu (2 dawki) była większa niż 1 dawki. Duża skuteczność 2 dawek szczepionki utrzymywała się wraz z upływem czasu. Choć skuteczność szczepionki może być nieco mniejsza u osób, które przed szczepieniem przyjmowały GKS, to z uwagi na niedobór odporności i większe ryzyko półpaśca odniosą duże korzyści ze szczepienia.
