Opracowała: mgr Małgorzata Ściubisz
W amerykańskim badaniu kohortowym z prospektywnym zbieraniem danych oceniono skuteczność rzeczywistą rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi w zapobieganiu półpaścowi i neuralgii popółpaścowej u osób w wieku ≥50 lat.
Wyjściową populację badania stanowiły osoby, które w okresie od kwietnia 2018 roku do grudnia 2020 roku korzystały ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez placówki zarządzane przez Kaiser Permanente Southern California (obejmującej >4,8 mln osób mieszkających w Południowej Kalifornii w USA). Dane do badania uzyskano z elektronicznej dokumentacji medycznej indywidualnych pacjentów. Okres obserwacji wynosił 4,6 roku; średnio 2,5 roku (analiza wstępna obejmująca dane zebrane do grudnia 2022 r.; zakończenie badania zaplanowano na grudzień 2030 r., z okresem obserwacji wynoszącym 10 lat).
Skuteczność rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi oceniono w 3 kohortach dorosłych w wieku ≥50 lat: (1) 102 766 osób zaszczepionych 2 dawkami w odstępie od 4 tygodni do 6 miesięcy i 411 064 osób nieszczepionych przeciwko półpaścowi (grupa kontrolna) odpowiednio dobranych pod względem wieku, płci oraz rasy/pochodzenia etnicznego z populacji wyjściowej, (2) 192 984 osób zaszczepionych 1 dawką szczepionki i 771 887 osób nieszczepionych przeciwko półpaścowi (grupa kontrolna) oraz (3) 58 221 osób zaszczepionych 2 dawkami w odstępie ≥6 miesięcy oraz 183 051 osób nieszczepionych przeciwko półpaścowi (grupa kontrolna). Półpasiec zdefiniowano jako rozpoznanie w klasyfikacji ICD-10 zgodne z kodem B02.xx na poziomie szpitalnej lub ambulatoryjnej opieki medycznej + przepisanie leków przeciwwirusowych w ciągu 7 dni od rozpoznania. Neuralgię popółpaścową zdefiniowano jako ból związany z wystąpieniem półpaśca bez innej oczywistej przyczyny, utrzymujący się przez >3 miesiące po rozpoznaniu epizodu półpaśca. Aby ocenić skuteczność szczepionki, częstość tych zdarzeń porównano w grupie szczepionej i nieszczepionej (kontrolnej).
Ogółem w analizowanym okresie zapadalność na półpasiec była istotnie większa w grupie kontrolnej niż zaszczepionej 2 dawkami szczepionki w odstępie od 4 tygodni do 6 miesięcy i wyniosła odpowiednio 9,2 vs 2,6/1000 osobolat. Zapadalność na neuralgię popółpaścową również była większa w grupie nieszczepionej niż zaszczepionej w pełnym schemacie – 0,5 vs 0,1/1000 osobolat. Wykazano, że skuteczność 2 dawek rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi podanych w odstępie od 4 tygodni do 6 miesięcy w zapobieganiu półpaścowi wyniosła 73,9% (95% CI: 71,8–75,8) i była podobna niezależnie od wieku i wyniosła: 76,7% (95% CI: 71,1–81,2) u osób w wieku 50–59 lat; 74,1% (95% CI: 70,5–77,2) u osób w wieku 60–69 lat; 73,9% (95% CI: 70,3–77,1) u osób w wieku 70–79 lat oraz 70,9% (95% CI: 63,9–76,6) u osób w wieku ≥80 lat oraz niezależnie od płci i wyniosła: 73,2% (95% CI: 70,6–75,6) u kobiet i 75,2% (95% CI: 71,6–78,4) u mężczyzn. Dużą skuteczność szczepionki potwierdzono również u osób z przewlekłymi chorobami towarzyszącymi. Wyniosła ona: 71,2% (95% CI: 64,9–76,4) u osób z przewlekłą chorobą nerek, 74% (95% CI: 71,7–76,2) u osób z przewlekłą chorobą serca, 70% (95% CI: 64,4–74,6) u osób z przewlekłą chorobą płuc, 62,7% (95% CI: 50,4–72) u osób z przewlekłą chorobą wątroby oraz 74,5% (95% CI: 70,2–78,3) u chorych na cukrzycę, a u osób z niedoborem odporności – 61,7% (95% CI: 53,6–68,4). Nieco mniejszą skuteczność szczepionki odnotowano u osób z epizodem półpaśca w wywiadzie – wyniosła: 31,8% (95% CI: 11,5–47,4) u osób, które chorowały na półpasiec w ciągu ostatnich 2 lat; 52,5% (95% CI: 42,7–60,6) u osób, które chorowały na półpasiec >2 lata temu, oraz 77,7% (95% CI: 75,7–79,) u osób, które nie chorowały na półpasiec. Ponadto odnotowano, że na skuteczność szczepionki nie miała wpływu koadministracja z innymi preparatami. Skuteczność 1 dawki rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi w zapobieganiu półpaścowi była nieco mniejsza niż 2 dawek i wyniosła 60,3% (95% CI: 56,4–63,9), natomiast 2 dawki podane w odstępie ≥6 miesięcy zapewniały podobną ochronę jak 2 dawki podane w odstępie od 4 tygodni do 6 miesięcy – 72,4% (95% CI: 68,6–75,7).
Z kolei skuteczność 2 dawek rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi podanych w odstępie od 4 tygodni do 6 miesięcy w zapobieganiu neuralgii popółpaścowej wyniosła 83,7% (95% CI: 75,1–89,3). Była podobna niezależnie od wieku – wyniosła: 87,8% (95% CI: 72,1–94,7) u osób w wieku 60–69 lat; 76,5% (95% CI: 57,3–87,1) u osób w wieku 70–79 lat i 87,3% (95% CI: 63,6–95,6) u osób w wieku ≥80 lat (z powodu zbyt małej liczby przypadków nie można było ocenić skuteczności u osób w wieku 50–59 lat); oraz płci – wyniosła: 84,6% (95% CI: 73,5–91) u kobiet i 82,1% (95% CI: 63,9–91,1) u mężczyzn. Mniejszą skuteczność szczepionki w zapobieganiu neuralgii popółpaścowej odnotowano u osób z niedoborem odporności, która wyniosła 44,5% (95% CI: 1,8–68,7). Skuteczność 1 dawki rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi w zapobieganiu neuralgii popółpaścowej była mniejsza niż 2 dawek – 45,6% (95% CI: 11,4–66,6), natomiast 2 dawki podane w odstępie ≥6 miesięcy zapewniały podobna ochronę jak 2 dawki podane w odstępie od 4 tygodni do 6 miesięcy – 86,9% (95% CI: 73,6–93,5). Ponadto wykazano, że skuteczność rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi utrzymywała się przez cały 4-letni okres obserwacji i w zapobieganiu półpaścowi wyniosła 74,2% (95% CI: 70,5–77,4) w 1. roku i 72,5% (95% CI: 29,2–89,3) w 4. roku, a w zapobieganiu neuralgii popółpaścowej – 80,8% (95% CI: 50,4–92,6) i 87,2% (95% CI: 67,5–95).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że 2 dawki rekombinowanej szczepionki przeciwko półpaścowi charakteryzowały się dużą skutecznością w zapobieganiu półpaścowi i neuralgii popółpaścowej u osób w wieku ≥50 lat. Ochrona poszczepienna była podobna niezależnie od wieku, płci i przewlekłych chorób towarzyszących, i utrzymywała się w czasie 4-letniej obserwacji.
