Leczenie chorób dróg żółciowych jest przede wszystkim operacyjne. W przypadku chorób pęcherzyka żółciowego wymagających leczenia zwykle wykonuje się cholecystektomię, czyli usunięcie pęcherzyka żółciowego, najczęściej metodą laparoskopową. W kamicy dróg żółciowym podstawową metodą leczeni jest ECPW, czyli endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna. Leczenie takie jest konieczne w każdym rozpoznanym przypadku kamicy dróg żółciowych, niezależnie od tego, czy powoduje objawy, czy nie.
NA SKRÓTY
- Jakie choroby mogą występować w drogach żółciowych i pęcherzyku żółciowym?
- Kamica dróg żółciowych
- Leczenie polipów pęcherzyka żółciowego
- Nowotwory złośliwe dróg żółciowych – leczenie
Co to są drogi żółciowe i pęcherzyk żółciowy?
Drogi żółciowe to przewody, poprzez które żółć produkowana w wątrobie dostaje się do przewodu pokarmowego. Małe przewodziki znajdujące się w środku wątroby łączą się z sobą w coraz większe przewody, aż powstają z nich dwa główne, opuszczające wątrobę: prawy i lewy przewód wątrobowy. W miejscu nazywanym wnęką wątroby oba te przewody łączą się, tworząc główną drogę żółciową, czyli przewód odprowadzający całą żółć wyprodukowaną w wątrobie do dwunastnicy (czyli pierwszej części jelita cienkiego). Po drodze, do głównej drogi żółciowej uchodzi przewód pęcherzykowy, łączący drogę żółciową z pęcherzykiem. Pęcherzyk żółciowy jest magazynem żółci. Podczas posiłków (zwłaszcza obfitujących w tłuszcze) wyrzucana jest z niego żółć. Na dalszym odcinku do głównej drogi żółciowej uchodzi także przewód trzustkowy, którym do dwunastnicy doprowadzany jest sok trzustkowy.
Może Cię zainteresować:
- Wątroba – gdzie się znajduje, budowa, funkcje
- Budowa i funkcje trzustki
- Jelito grube – budowa, funkcje, objawy chorób jelita
Jakie choroby mogą występować w drogach żółciowych i pęcherzyku żółciowym?
Najczęstszą chorobą dróg żółciowych jest kamica. Dużo rzadziej spotykane choroby dróg żółciowych to torbiele dróg żółciowych, polipy pęcherzyka żółciowego i nowotwory złośliwe dróg żółciowych. Zapalenia oraz uszkodzenia dróg żółciowych są najczęściej następstwem kamicy oraz zabiegów operacyjnych przeprowadzanych na pęcherzyku i drogach żółciowych.
Może Cię zainteresować:
- Torbiel (cysta) - jak się leczy, czy torbiele są groźne?
- Polipy pęcherzyka żółciowego – wskazania do zabiegu
- Rak pęcherzyka żółciowego – objawy, badania, leczenie i rokowania
Kamica dróg żółciowych
Osobny artykuł: Kamica żółciowa: przyczyny, objawy, leczenie i dieta
Jakie są przyczyny kamicy dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego?
Pęcherzyk żółciowy, jak wspomniano powyżej jest magazynem żółci. Mogą w nim powstawać kamienie zbudowane z substancji chemicznych znajdujących się w żółci. Substancje te znajdują się w żółci zawsze, ale w pewnych sytuacjach – przy nadmiernym zagęszczeniu żółci – może dojść do ich wytrącania w pęcherzyku. Mówimy wtedy o kamicy pęcherzykowej. Do wytrącenia się złogów może dojść także w innych odcinkach dróg żółciowych, czyli drogach żółciowych zewnątrzwątrobowych (kamica przewodowa) oraz wewnątrzwątrobowych (kamica wewnątrzwątrobowa, najrzadszy rodzaj kamicy). Kamienie te są najczęściej zbudowane z cholesterolu, barwników żółciowych, jonów wapniowych i białek, przy czym proporcje tych związków bywają różne. W różnych strefach klimatycznych rozróżnia się różne typy kamieni. Na przykład w krajach rozwiniętych najczęstsze są kamienie cholesterolowe, a w krajach rozwijających się Afryki i Azji kamienie barwnikowe.
Kamica pęcherzyka żółciowego jest zjawiskiem częstym. Ocenia się, że w krajach Europy Zachodniej nawet 20% populacji ma kamienie w pęcherzyku żółciowym, czterokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn, a jej częstość zwiększa się wraz z wiekiem.
Jakie są czynniki ryzyka?
Nie jest znany jeden czynnik wywołujący kamicę. Obecnie uważa się, że rozwój kamieni wywołany jest przez wiele różnych czynników. Należą do nich:
- wiek powyżej 40 lat
- płeć żeńska
- uwarunkowania genetyczne
- cukrzyca typu 2
- otyłość
- duże stężenie triglicerydów
- zespół krótkiego jelita
- szybka utrata masy ciała (gwałtowne odchudzanie lub po operacji bariatrycznej)
- mukowiscydoza
- leki (estrogeny, doustne środki antykoncepcyjne, fibraty, ceftriakson, somatostatyna i jej analogi)
- zakażenia dróg żółciowych.
Leczenie kamicy pęcherzyka żółciowego
Leczenie kamicy pęcherzyka żółciowego polega na operacyjnym usunięciu całego pęcherzyka żółciowego wraz z zawartością. Zabieg taki to cholecystektomia. Nie każda kamica jest jednak wskazaniem do operacji. Cholecystektomia jest wskazana w objawowej kamicy pęcherzyka żółciowego i jej powikłaniach.
U osób bezobjawowych cholecystektomia jest wskazana w przypadkach zwiększonego ryzyka raka pęcherzyka żółciowego, czyli w przypadku:
- tzw. pęcherzyka porcelanowego, czyli opisanego tak pęcherzyka widocznego w USG, co jest spowodowane zwapnieniem ścian, zwłaszcza gdy zwapnienie ścian jest nieregularne
- występowania polipów pęcherzyka żółciowego – wielkości ponad 1 cm, 6–10 mm, jeśli się powiększają i w pęcherzyku znajdują się kamienie żółciowe lub niezależnie od wielkości u osób chorych na pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych
- kamieni żółciowych wielkości ponad 3 cm.
Wycięcie pęcherzyka żółciowego wykonuje się sposobem tradycyjnym (z otwarciem jamy brzusznej) lub techniką laparoskopową. Obecnie zwykle wykonuje się operacje laparoskopowe, a operację tradycyjną przeprowadza się jedynie u osób, u których zabieg laparoskopowy jest z jakiegoś powodu bardzo utrudniony lub niemożliwy (np. znaczne nasilenie zmian zapalnych i ropnych lub podejrzenie nowotworu pęcherzyka żółciowego). Zabiegi wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Po zakończeniu operacji czasem pozostawia się dren, czyli rurkę, który następnie usuwa się w pierwszym dniu po operacji.
Pacjent pozostaje w szpitalu względnie krótko, zazwyczaj do trzech dób, przy czym możliwy jest wypis do domu dzień po operacji, a nawet po południu tego samego dnia, w którym przeprowadzono operację. Po operacji klasycznej konieczny był dłuższy pobyt w szpitalu. Również powrót do pełnej aktywności trwał dłużej.
Może Cię zainteresować:
- Cholecystektomia (usunięcie pęcherzyka żółciowego)
- Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego (zapalenie woreczka żółciowego) - objawy, leczenie i dieta
- Czy kamicę żółciową można wyleczyć nieoperacyjnie?
W niektórych, rzadkich sytuacjach, kiedy wycięcie całego pęcherzyka jest bardzo trudne albo związane z ryzykiem uszkodzenia dróg żółciowych, chirurg może podjąć decyzję o częściowym wycięciu pęcherzyka. Jest to jednak bardzo rzadkie.
Czasem, w sytuacji bardzo znacznie obciążonego chorego, u którego jakakolwiek interwencja chirurgiczna jest obarczona ryzykiem zgonu, dopuszczalne może być przezskórne założenie drenu do pęcherzyka i wytworzenie stomii pęcherzykowej, czyli bezpośredniego połączenia pęcherzyka z otworem na skórze. Jak wspomniano jest to postępowanie wyjątkowe i stosowane jedynie w pojedynczych przypadkach.
Leczenie kamicy dróg żółciowych
Rozpoznanie kamicy przewodowej, nawet u osoby bez żadnych objawów, stanowi wskazanie do leczenia inwazyjnego, czyli zabiegowego.
Najczęściej stosowaną metodą jest ECPW, czyli endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna. Jest to zabieg polegający na wprowadzeniu przez usta, przełyk i żołądek do dwunastnicy giętkiego endoskopu, za pomocą którego wykonuje się nacięcie w miejscu gdzie do dwunastnicy uchodzi przewód żółciowy i trzustkowy (jest to tzw. zwieracz Oddiego) – nazywane sfinkterotomią. Następnie lekarz odszukuje i usuwa kamienie. Wcześniej wykonane nacięcie (sfinkterotomia) ułatwia wypływ żółci z dróg żółciowych, a także wydostanie się z dróg żółciowych ewentualnie pozostawionych kamieni. W celu utrzymania swobodnego wypływu żółci i stworzenia warunków do płynnego oczyszczenia się przewodu z pozostałych w nim mniejszych kamieni można wprowadzić do środka przewodu żółciowego protezę, inaczej stent, rurkę z tworzywa sztucznego lub specjalnej stalowej siatki.
U osób ze współistniejącą kamicą dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego wskazana jest cholecystektomia, czyli leczenie operacyjne. Operacyjne usuwanie kamieni z dróg żółciowych jest wskazane także w przypadku niemożności lub niepowodzenia leczenia endoskopowego. Podczas klasycznej operacji przeprowadzanej w znieczuleniu ogólnym nacina się drogi żółciowe i specjalnym narzędziem usuwa wszystkie kamienie. Po takiej operacji konieczne jest pozostawienie w drogach żółciowych drenu typu Kehr (inaczej drenu T; nazywanego tak od kształtu przypominającego literę T). Taki dren usuwa się po kilku tygodniach od operacji.
Zabieg ECPW, jak każdy zabieg związany z interwencją chirurgiczną czy endoskopową, wiąże się z pewnym ryzykiem powikłań. Należy jednak pamiętać, że jest to badanie rutynowo wykonywane w wielu ośrodkach, dzięki czemu udało się znacznie zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań i obecnie ocenia się je na około 5% wszystkich zabiegów. Najczęstszym powikłaniem ECPW jest ostre zapalenie trzustki.
Powikłania kamicy dróg żółciowych i pęcherzyka zółciowego
Kamienie w pęcherzyku żółciowym mogą spowodować napad kolki żółciowej. Kolka ta to ból wynikający z zaklinowania się kamienia w szyjce pęcherzyka. Powoduje to bardzo silne dolegliwości bólowe połączone z nudnościami i wymiotami. Pełne zaklinowanie się kamienia może doprowadzić do powstania wodniaka pęcherzyka żółciowego, czyli „rozdęcia” pęcherzyka przez nagromadzoną w jego wnętrzu treść lub ropniaka pęcherzyka żółciowego, jeśli treść w pęcherzyku ulegnie zakażeniu.
Może Cię zainteresować:
- Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (zapalenie woreczka żółciowego) - objawy, leczenie i dieta
- Wodniak pęcherzyka żółciowego
- Kolka podczas ćwiczeń po usunięciu pęcherzyka żółciowego
Zapalenie pęcherzyka żółciowego może być – i najczęściej jest – spowodowane kamieniami znajdującymi się w jego wnętrzu, ale może także wystąpić bez związku z kamieniami. Bardzo rzadko dochodzi do perforacji (pęknięcia) ściany pęcherzyka i wydostania się żółci do jamy otrzewnej, co powoduje bardzo ciężkie, żółciowe zapalenie otrzewnej. Przedziurawienie ściany przez kamień jest jednak bardzo rzadkie, dużo częściej jego przyczyną jest martwica ściany pęcherzyka.
Drobne kamienie w pęcherzyku żółciowym mogą się przecisnąć przez drogi żółciowe i spowodować ich przytkanie na niższym poziomie. Zablokowanie głównej drogi żółciowej może doprowadzić do ciężkiego zapalenia dróg żółciowych. To powikłanie leczy się dwutorowo: po pierwsze, dąży się do usunięcia przeszkody i zapewnienia swobodnego odpływu żółci. Po drugie, prowadzi się intensywne leczenie antybiotykami i dożylnymi wlewami płynów. Zablokowanie przez drobne kamienie przewodu wyprowadzającego sok trzustkowy z trzustki może z kolei doprowadzić do ostrego zapalenia trzustki. Obok nadużywania alkoholu, kamica żółciowa jest najczęstszym czynnikiem wywołującym ostre zapalenie trzustki.
Inne, rzadsze powikłania to:
- przetoki żółciowo-jelitowe, czyli nieprawidłowe połączenia między drogami żółciowymi a jelitem
- wtórna marskość żółciowa wątroby, czyli choroba wątroby, do której może dojść w przypadku przewlekłej kamicy przewodowej.
Czy po operacji woreczka żółciowego kamica może nawracać?
Kamica pęcherzyka żółciowego generalnie nie powinna nawrócić, ponieważ operacja polega na wycięciu całego pęcherzyka. Niestety, w bardzo rzadkich przypadkach, kiedy podczas operacji usunięcia pęcherzyka żółciowego pozostawi się zbyt długi fragment przewodu pęcherzykowego lub większy fragment pęcherzyka, w świetle pozostawionego fragmentu może się rozwinąć kamica dająca podobne objawy, jak pierwotna kamica pęcherzykowa. Możemy mieć także do czynienia z kamicą resztkową, to znaczy sytuacją, w której po usunięciu pęcherzyka żółciowego w przewodzie żółciowym (głównej drodze żółciowej) pozostały kamienie i dają objawy kamicy.
Z klasycznym przykładem nawrotu kamicy można z kolei mieć do czynienia w przypadku kamicy przewodowej. Inaczej niż w przypadku kamicy pęcherzykowej, jedynym sposobem leczenia jest usunięcie kamieni z pozostawieniem w nienaruszonym stanie struktury anatomicznej. Innymi słowy, kamica przewodowa może nawracać, ponieważ podczas zabiegu nie został usunięty narząd, w którym dochodzi do jej rozwinięcia. Jeżeli źródłem kamieni w drogach żółciowych był pęcherzyk żółciowy, to usunięcie go powinno skutecznie zabezpieczać przed nawrotem choroby, dlatego też zaleca się u tych chorych usunięcie pęcherzyka żółciowego w trybie planowym. Niestety u pewnej grupy chorych kamienie powstają nie w pęcherzyku, a w samych drogach żółciowych. U tych pacjentów kamica przewodowa może nawracać nawet po prawidłowym leczeniu oraz wycięciu pęcherzyka żółciowego.
Zobacz pytania pacjentów na temat kamicy przewodowej i odpowiedzi lekarzy:
- Kamica przewodów żółciowych u dzieci
- Powstawanie złogów po usunięciu pęcherzyka żółciowego - zagrożenia i przeciwdziałania
- Nieleczona kamica żółciowa – zagrożenia i możliwe powikłania
Czy kamicę pęcherzyka żółciowego trzeba operować?
Pomimo znacznego postępu jaki nastąpił w diagnostyce i technice operacyjnej, operacja kamicy pęcherzyka żółciowego wciąż polega na tym samym: należy w całości wyciąć pęcherzyk żółciowy. Nie usuwa się pojedynczych kamieni z pozostawieniem na miejscu pęcherzyka żółciowego. Wynika to z faktu, że operacja taka byłaby równie skomplikowana, jak wycięcie całego pęcherzyka, stwarzałaby ryzyko powstania przetoki żółciowej, a pozostawiony pęcherzyk w krótkim czasie i tak wytworzyłby nowe kamienie.
Podstawowe wskazania do leczenia operacyjnego (wycięcia pęcherzyka żółciowego – cholecystektomii) stanowią objawowa kamica pęcherzyka żółciowego oraz jej powikłania.
U chorych bezobjawowych cholecystektomia jest wskazana w przypadkach zwiększonego ryzyka raka pęcherzyka żółciowego:
- pęcherzyk porcelanowy, czyli ze zwapniałą ścianą, zwłaszcza gdy zwapnienie ścian jest nieregularne
- polipy pęcherzyka żółciowego – wielkości ponad 1 cm albo wielkości 6–10 mm, jeśli się powiększają i w pęcherzyku znajdują się kamienie żółciowe lub niezależnie od wielkości u chorych na pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (zob. Polipy pęcherzyka żółciowego - czy jeżeli nie rosną to istnieje ryzyko rozwoju nowotworu?)
- kamienie żółciowe ponad 3 cm.
Nie usuwa się pojedynczych kamieni z pozostawieniem na miejscu pęcherzyka żółciowego. Wynika to z faktu, że operacja taka byłaby równie skomplikowana, jak wycięcie całego pęcherzyka, stwarzałaby ryzyko powstania przetoki żółciowej, a pozostawiony pęcherzyk w krótkim czasie i tak wytworzyłby nowe kamienie.
Jeżeli chodzi o alternatywne sposoby leczenia kamicy, to stosuje się je w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, kiedy stan chorego nie pozwala na przeprowadzenie właściwej operacji, a w pęcherzyku oprócz kamieni znajduje się zbiorowisko ropy i pozostawienie jej oznaczałoby dla chorego rozwinięcie się sepsy i śmierć. W tej sytuacji można zastosować przezskórny drenaż pęcherzyka.
Konsekwencje usunięcia całego pęcherzyka żółciowego są zwykle niewielkie i mogą obejmować nudności, brak apetytu, uczucie pełności w żołądku i złą tolerancję pokarmów tłustych.
Czy chorego na kamicę dróg żółciowego trzeba operować?
W odróżnieniu od kamicy pęcherzyka żółciowego, kamica przewodowa jest zawsze wskazaniem do operacji, niezależnie od tego, czy powoduje objawy czy nie. Wynika to z tego, że pozostawione w przewodach żółciowych kamienie niemal na pewno spowodują u chorego powikłania (m.in. ropne zapalenie dróg żółciowych, ostre zapalenie trzustki), z których większość wiąże się z bardzo poważnym rokowaniem, a leczenie jest dużo trudniejsze niż w przypadku samej kamicy.
Leczenie polipów pęcherzyka żółciowego
Polipy pęcherzyka żółciowego to zmiany powstające w pęcherzyku i wrastające ze ściany pęcherzyka do jego światła. Polipy występują często w populacji białej; w niektórych badaniach stwierdzano je nawet u 10% chorych operowanych z powodu kamicy pęcherzyka żółciowego.
Rozpoznanie polipa ustala się zazwyczaj przypadkowo, podczas rutynowo wykonywanego badania USG jamy brzusznej. Większość polipów pęcherzyka żółciowego to tak zwane polipy cholesterolowe. W rzeczywistości nie są to prawdziwe polipy, ale złogi cholesterolu „przylepione” do ściany pęcherzyka i imitujące polip. Polipy prawdziwe, zbudowane z komórek podobnych do komórek tworzących ścianę pęcherzyka, mogą niestety stanowić podstawę rozwoju nowotworu. Przedoperacyjne stwierdzenie, które polipy są zupełnie niegroźne, a które należy usunąć wraz z pęcherzykiem, jest bardzo trudne.
Obecnie przyjmuje się, że wskazaniem do usunięcia pęcherzyka żółciowego z powodu polipów są polipy:
- wielkości ponad 1 cm
- polipy wielkości 6–10 mm, jeśli się powiększają i w pęcherzyku znjdują się kamienie żółciowe
- niezależnie od wielkości u chorych na pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych.
Leczenie operacyjne polega na wykonaniu dokładnie takiego samego zabiegu, jak w wypadku kamicy, czyli należy wyciąć cały pęcherzyk żółciowy wraz z zawartością. Obecnie taki zabieg wykonuje się praktycznie zawsze laparoskopowo.
Jakie powikłania mogą wystąpić po operacji pęcherzyka żółciowego?
Istnieje wiele różnych powikłań operacji wycięcia pęcherzyka żółciowego. Do najczęstszych należą te związane z samym zabiegiem, takie jak:
- zakażenie rany operacyjnej
- zbiornik płynu w miejscu po wycięciu pęcherzyka
- krwawienie do jamy brzusznej
- wyciek żółci
- pozostawienie złogu w drogach żółciowych.
Rzadziej występują, takie jak przepuklina w bliźnie operacyjnej, uszkodzenie jelita czy zrostowa niedrożność przewodu pokarmowego. Najcięższym i najtrudniejszym w leczeniu, ale na szczęście rzadko występującym powikłaniem operacji wycięcia pęcherzyka żółciowego, jest uszkodzenie dróg żółciowych. Leczenie uszkodzenia dróg żółciowych jest bardzo trudne i obarczone dużym odsetkiem niepowodzeń. W zależności od rozległości uszkodzenia dróg żółciowych może ono polegać na drenażu, rozległych zabiegach rekonstrukcyjnych, a w skrajnych przypadkach konieczne może być rozważenie przeszczepienia wątroby. Każde, nawet najmniejsze uszkodzenie dróg żółciowych powinno być w miarę możliwości leczone w ośrodku z dużym doświadczeniem w tego typu chorobach.
Inną grupą powikłań są powikłania związane z utrzymywaniem się objawów sprzed operacji lub pojawieniem się nowych, niewystępujących wcześniej objawów. Jak wspomniano wcześniej, same kamienie w pęcherzyku żółciowym nie oznaczają jeszcze konieczności wykonywania operacji. Taką decyzję podejmuje się na podstawie objawów związanych ze znajdowaniem się kamieni w pęcherzyku lub innych czynników. Niestety, objawy kamicy można czasem pomylić z objawami innych chorób przewodu pokarmowego, takich jak zapalenie błony śluzowej żołądka czy przepuklina okołoprzełykowa. U takich chorych wycięcie pęcherzyka żółciowego nie wpływa na ustąpienie objawów. Ponadto, u części chorych po wycięciu pęcherzyka pojawiają się objawy, których nie mieli przed operacją. Objawy te są określane jako zespół po cholecystektomii i występują u 5–10% pacjentów. Obejmują dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak ból brzucha, wzdęcie brzucha, biegunka, niestrawność, gazy. Zwykle objawy te ustępują lub łagodnieją z biegiem czasu.
Jakie są zalecenia po operacji kamicy pęcherzyka żółciowego?
Nie ma jednego ustalonego standardu postępowania po operacjach pęcherzyka żółciowego. Zazwyczaj zaleca się unikanie ciężkiego wysiłku fizycznego przez około od 2 do 4 tygodni (dźwiganie ciężarów) – ze względu na możliwość wystąpienia przepuklin w bliznach pooperacyjnych – oraz eliminację z diety pokarmów tłustych (mleko pełne, masło, jaja, oliwa) przez około miesiąc. Idealnie jest, gdy docelowo chorzy odzyskują pełną sprawność fizyczną, ustąpienie objawów sprzed zabiegu oraz pełną tolerancję wszystkich pokarmów po około miesiącu.
Nowotwory złośliwe dróg żółciowych – leczenie
Osobny artykuł: Rak dróg żółciowych
Nowotwory złośliwe dróg żółciowych są nowotworami trudnymi do leczenia. Wynika to z dwóch cech: po pierwsze, większość tych nowotworów słabo reaguje na chemioterapię, a po drugie, zabiegi wycięcia takich nowotworów są bardzo skomplikowane i obarczone dużym ryzykiem powikłań. Jest to związane z bliskością wielu ważnych dla funkcjonowania organizmu struktur, które w zależności od konkretnego przypadku należy wyciąć. Struktury te to żyła wrotna (która zbiera krew z żołądka, jelita cienkiego, jelita grubego, śledziony, trzustki oraz pęcherzyka żółciowego), wątroba, trzustka i dwunastnica (pierwszy odcinek jelita, rozpoczyna się zaraz za żołądkiem i otacza trzustkę). Bardzo ważną strukturą, którą należy z założenia wyciąć w każdym tego typu zabiegu są same drogi żółciowe. Dlatego też, po wycięciu nowotworu, najważniejszym elementem operacji nowotworów dróg żółciowych (podobnie jak w wypadku uszkodzeń dróg żółciowych) jest odtworzenie prawidłowej drogi odpływu żółci z wątroby do jelita. W tym celu należy zastąpić wycięty podczas zabiegu fragment dróg żółciowych (objęty nowotworem) odcinkiem jelita cienkiego. Jeśli jest to niemożliwe, żółć musi odpływać na zewnątrz ciała poprzez dren wyprowadzony na powierzchnię skóry (czyli wytwarza się tak zwaną przetokę żółciową).
Niektórych chorych nie można zakwalifikować do zabiegu operacyjnego, ponieważ ich stan ogólny wyklucza przeprowadzenie tak dużej i skomplikowanej operacji. W takim przypadku trzeba zapewnić odpływ żółci z obszaru powyżej nowotworu, w taki sposób, aby nie narastała żółtaczka. W tym celu konieczne może być założenie za pomocą endoskopu stentu, czyli rurki wykonanej ze sztywnego plastiku albo z metalowej konstrukcji rozprężającej się wewnątrz dróg żółciowych do wnętrza przewodu żółciowego zwężonego przez nowotwór, co pozwoli na swobodny odpływ żółci do jelita i ustąpienie żółtaczki. Po takim zabiegu (nazywanym endoskopowym odbarczeniem żółtaczki) stan ogólny chorego powinien się poprawić.
W niektórych sytuacjach, kiedy przeprowadzenie operacji radykalnej (czyli wycięcie nowotworu w całości) nie jest możliwe ze względu na zaawansowanie nowotworu, stosuje się paliatywne leczenie systemowe, czyli chemioterapię, czasem także radioterapię. Czasem konieczne może być przeprowadzenie zabiegu paliatywnego, czyli takiego, który nie usuwając choroby, może zlikwidować część jej objawów, a tym samym poprawić stan ogólny pacjenta i jakość jego życia. Zabiegi paliatywne mogą polegać na wspomnianym powyżej endoskopowym wprowadzeniu stentu do dróg żółciowych lub operacyjnym wykonaniu zespolenia fragmentu dróg żółciowych z jelitem, czyli tak zwanego zespolenia omijającego – umożliwia ono odpływ żółci do przewodu pokarmowego z pominięciem odcinka, który z powodu nowotworu jest niedrożny i powoduje zastój żółci i w konsekwencji żółtaczkę.
Operacje nowotworów dróg żółciowych – ze względu na swoje skompikowanie – są zazwyczaj wykonywane w ośrodkach specjalistycznych mających duże doświadczenie w tego typu operacjach.
Pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe w pytaniach i odpowiedziach
Jak się powinno mówić – woreczek czy pęcherzyk żółciowy?
Prawidłowa nazwa to pęcherzyk żółciowy. Woreczek jest nazwą potoczną, której nie stosuje się terminologii medycznej.
Co oznacza określenie „złogi w pęcherzyku żółciowym”?
Złogi w pęcherzyku żółciowym świadczą o kamicy żółciowej, a dokładnie kamicy pęcherzyka żółciowego (zob. Liczne złogi w pęcherzyku żółciowym – postępowanie).
Co to jest wodniak pęcherzyka żółciowego?
Wodniak pęcherzyka żółciowego jest postacią przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego. Do powstania wodniaka dochodzi po zatkaniu przewodu pęcherzykowego (złogiem), jeśli nie doszło do zakażenia. W pęcherzyku gromadzi się wówczas płyn. Objawami wodniaka pęcherzyka żółciowego mogą być stałe, niezbyt silne, tępe bóle, dyskomfort, kłucie (zob. Wodniak pęcherzyka żółciowego).
Co to jest ropniak pęcherzyka żółciowego?
Ropniak pęcherzyka żółciowego jest powikłaniem zapalenia pęcherzyka żółciowego i powstaje, kiedy dojdzie do zakażenia żółci w pęcherzyku, która nie może odpłynąć, bo doszło do zatkania przewodu pęcherzykowego przez złóg (czyli do zakażenia wodniaka). Towarzyszą temu ból i wysoka gorączka z dreszczami.
Co to jest pęcherzyk żółciowy cienkościenny?
Prawidłowo pęcherzyk żółciowy jest cienkościenny, co oznacza, że jego ściana nie jest pogrubiała z powodu stanu zapalnego (obecnie lub w przeszłości).
Co to jest pęcherzyk porcelanowy?
Pęcherzyk porcelanowy oznacza, że w ścianie pęcherzyka odłożyły się złogi wapnia. Jest uważany za stan zwiększonego ryzyka wystąpienia raka i stanowi wskazanie do usunięcia pęcherzyka żółciowego, zwłaszcza, jeśli zwapnienie pęcherzyka jest nieregularne (zob. Pęcherzyk porcelanowy a cienkościenny – czym się różnią?).
Co to jest adenomiomatoza pęcherzyka żółciowego?
Adenomiomatoza pęcherzyka żółciowego (inaczej gruczolakomięśniakowatość pęcherzyka) to łagodna choroba, która charakteryzuje się przerostem błony śluzowej ściany pęcherzyka żółciowego, mięśniówki i tworzeniem tzw. zatok Rokitansky'ego i Aschoffa, co jest widoczne w USG. Mechanizm powstawania gruczolakomięśniakowatości jest złożony i nie do końca poznany. Podejrzewa się, że pewną rolę mogę odgrywać czynniki zapalne.
Chociaż adenomiomatoza pęcherzyka jest łagodna, to może być trudna do odróżnienia od raka pęcherzyka żółciowego w badaniach obrazowych.
Gruczolakomięśniakowatość często przebiega bezobjawowo i jest wykrywana przypadkowo. Jeśli powoduje objawy, to może to być dyskomfort lub ból w prawej górnej części brzucha. Gruczolakomięśniakowatości może towarzyszyć kamica pęcherzyka żółciowego.
Czy adenomiomatoza pęcherzyka żółciowego wymaga leczenia?
Zasadniczo adenomiomatoza nie wymaga leczenia, chyba że trudno na podstawie badań obrazowych odróżnić ją od raka pęcherzyka żółciowego lub gdy jest związana z bólem. Wówczas leczeniem jest cholecystektomia, czyli usunięcie pęcherzyka żółciowego.
Pogrubienie ściany pęcherzyka żółciowego – co oznacza?
Pogrubienie ściany pęcherzyka jest dość częstym objawem. Pogrubienie ściany pęcherzyka żółciowego może być rozlane, czyli obejmować cały pęcherzyk lub ogniskowe, czyli dotyczyć określonego fragmentu ściany pęcherzyka.
Jeśli pogrubienie ściany pęcherzyka żółciowego dotyczy całego pęcherzyka, to zwykle stanowi objaw procesu zapalnego, czyli zapalenia pęcherzyka żółciowego, ale może także towarzyszyć np. chorobom wątroby.
Jeśli natomiast jest ogniskowe, to świadczy o tym, że w tym miejscu pęcherzyka „coś” jest. Tym czymś, może być np. polip, guz (rak pęcherzyka żółciowego lub przerzuty do pęcherzyka żółciowego), adenomiomatoza (gruczolakomięśniakowatość, gruczolakowatość), czyli łagodna zmiana.