Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Zaburzony cykl szczepień u 11-letniego chłopca

25.03.2019
lek. Kamila Ludwikowska
Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

dr n. med. Agnieszka Matkowska-Kocjan
Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, zastępca Redaktora Naczelnego „Medycyny Praktycznej – Szczepienia”

11-letni chłopiec otrzymał w 1. roku życia pełny cykl szczepień przeciwko WZW typu B oraz 3 dawki szczepionki 5-składnikowej (Infanrix-IPV+Hib), ostatnią dawkę 10 lat temu. Od tamtej pory nie był szczepiony. Zgłosił się przed wyjazdem na kolonię w celu uzupełnienia szczepień (mamie zależało na szczepieniu przeciwko tężcowi). Podano dTpa (Boostrix) i MMR. Czy wystarczy teraz podać drugą dawkę MMR, uzupełnić 1 dawkę IPV, a kolejną dawkę dTpa podać w 14. roku życia?

Jeśli dziecko zgłasza się w celu uzupełnienia zaległych szczepień, należy:

  • wyrazić aprobatę dla decyzji rodzica
  • sprawdzić, ilu dawek i jakich szczepień brakuje w realizacji pełnego PSO oraz ustalić minimalny czas między podaniem kolejnych dawek, tak aby jak najszybciej nadrobić zaległości
  • wybrać preparaty zarejestrowane dla wieku dziecka, które optymalnie pozwolą nam uzupełnić braki.

Rozważmy zasadność zastosowania w tej sytuacji poszczególnych szczepień obowiązkowych.

Szczepienie przeciwko gruźlicy
Należy sprawdzić w książeczce zdrowia lub karcie szczepień, czy chłopiec otrzymał w 1. dobie życia szczepienie przeciwko gruźlicy. Jeśli nie, do 15. roku życia obowiązuje szczepienie 1 dawką BCG.

Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi
Z treści pytania wynika, że nie podano szczepienia uzupełniającego, przewidzianego w 16.–18. miesiącu życia oraz szczepienia przypominającego należnego w 6. roku życia. Dziecko w wieku 11 lat, które było szczepione planowo, powinno otrzymać do tej pory łącznie 5 dawek szczepienia, jednak jeśli z jakiegoś względu czwartą dawkę podano z opóźnieniem, po ukończeniu 4. roku życia, nie ma potrzeby podawania piątej dawki. Zatem w opisanym przypadku brakowało 1 dawki szczepienia podstawowego przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, którą uzupełniono szczepionką dTpa (p. poniżej).

Szczepienie przeciwko Haemophilus influenzae typu b (Hib)
Szczepienie przeciwko Hib jest obowiązkowe dla dzieci do ukończenia 6. roku życia, bowiem u starszych dzieci ryzyko inwazyjnej choroby o etiologii Hib jest małe. W opisanym przypadku nie ma potrzeby kontynuowania szczepień przeciwko Hib.

Szczepienie przeciwko polio (IPV)
Szczepienie podstawowe przeciwko polio składa się z 2 dawek podanych w co najmniej miesięcznym odstępie oraz trzeciej dawki po upływie co najmniej 6 miesięcy. Zatem choć dziecko otrzymało łącznie 3 dawki inaktywowanej szczepionki przeciwko poliomyelitis (IPV) w ramach Infanrix-IPV+ Hib, odstęp pomiędzy drugą a trzecią dawką był zbyt krótki, aby uznać to za zrealizowane szczepienie podstawowe. Chłopiec powinien otrzymać jeszcze 1 dawkę IPV.

Szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR)
Jak wynika z treści pytania, do czasu wizyty, na którą zgłosił się 11-latek, nie zrealizowano żadnej dawki szczepienia MMR. Aby uzupełnić braki, musimy zatem podać 2 dawki w co najmniej 4-tygodniowym odstępie. Jedną dawkę otrzymał w czasie wizyty przed wyjazdem na kolonię, zatem po upływie co najmniej miesiąca powinien otrzymać kolejną dawkę szczepionki.

Szczepienie przeciwko pneumokokom
Szczepienie to jest obowiązkowe dla dzieci urodzonych po 31 grudnia 2016 roku, zatem pacjent nie podlega szczepieniu obowiązkowemu (ani zalecanemu – z treści pytania nie wynika, czy chłopiec należy do grupy ryzyka, która upoważniałaby do podania mu szczepienia przeciwko pneumokokom w wieku >5 lat).

Podsumowując, 11-latek opisany w pytaniu, w momencie zgłoszenia się na wizytę potrzebował: 1 dawki szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, 1 dawki IPV, 2 dawek MMR oraz być może 1 dawki BCG.

Jakie preparaty wybrać?
Jedyną szczepionką przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi z tzw. „dużą" komponentą przeciw krztuścowi możliwą do zastosowania w tym wieku jest preparat Tetraxim (można go podawać do 12. rż.). Podanie tej szczepionki byłoby dużo lepszym rozwiązaniem niż realizacja szczepienia preparatem Boostrix, który zawiera mniejszą ilość toksoidu błoniczego oraz komponentu krztuścowego (dTpa) i służy jedynie do szczepienia przypominającego, a nie podstawowego. Podanie preparatu Tetraxim rozwiązałoby także potrzebę podania brakującej dawki szczepienia przeciwko polio.

Szczepienie dTpa, jako uzupełnienie zaległego szczepienia u 11-latka, można uznać za prawidłowe, jeśli nie można zastosować szczepionki z odpowiednią, większą dawką toksoidu błoniczego i komponentu krztuścowego (np. w przypadku braku szczepionki Tetraxim). Skoro jednak opisany chłopiec otrzymał już Boostrix, to należy uznać to szczepienie jako „wyrównanie” zaległej dawki. Kolejną dawkę dTpa należy podać zgodnie z PSO w 14. roku życia. W ChPL Boostrix zasugerowano, aby kolejną dawkę szczepionki podać za 10 lat, choć jest tam też zapis odsyłający do lokalnych zaleceń. Dostępne są także dane potwierdzające bezpieczeństwo podania kolejnej dawki w znacznie krótszym czasie (np. w wytycznych ACIP dotyczących kobiet w ciąży). Jeśli szczepienie wykonano przed zajściem w ciążę, należy je powtórzyć w III trymestrze jako profilaktykę krztuśca w pierwszych miesiącach życia dziecka, zatem dopuszczalne jest przyjęcie 2 dawek szczepionki dTpa w odstępie zaledwie kilku miesięcy.

Pozostałe szczepienia obowiązkowe można zrealizować z zastosowaniem dowolnych, dostępnych szczepionek IPV i MMR. Rodziców należy również poinformować o szczepieniach zalecanych – przeciwko ospie wietrznej, jeśli dziecko do tej pory nie przechorowało ospy, przeciwko meningokokom grypy B oraz grup A, C, W i Y, przeciwko grypie, wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu A oraz zapaleniu mózgu przenoszonemu przez kleszcze.

Piśmiennictwo:

1. Vaccine recommendations and guidelines of the ACIP: timing and spacing of immunobiologics. www.cdc.gov/vaccines/hcp/acip-recs/general-recs/timing.html
2. www.mp.pl/szczepienia/programszczepien/polska.html
3. Kazubska J.: Ogólne zasady uzupełniania zaległych szczepień. www.mp.pl/szczepienia/praktyka/porocedury
4. Stanowisko Zarządu Polskiego Towarzystwa Wakcynologii z dnia 10 marca 2017 roku w sprawie stosowania szczepionki Tetraxim w szczepieniu podstawowym przeciwko krztuścowi u dzieci po 3. roku życia. www.mp.pl/szczepienia/artykuly/wytyczne
5. Charakterystyki produktów leczniczych: Tetraxim, Boostrix, Immovax Polio, M-M-RvaxPro, Priorix, Varilrix, Priorix Tetra

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Przegląd badań