Czy można podać szczepionkę przeciwko HPV w trakcie leczenia izotretynoiną i prednizonem?

Czy stosowanie Encortonu u 17-latki w dawce 10 mg/dobę przez 2 tygodnie z powodu trądziku, wraz z izotretynoiną, jest przeciwwskazaniem do podania 3. dawki szczepionki Cervarix?

Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) stanowi kluczowy element zapobiegania nowotworom szyjki macicy i innym rakom związanym z zakażeniem HPV. W przypadku szczepionek „żywych” stosowanych u pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne pojawia się przede wszystkim obawa o bezpieczeństwo, a w przypadku szczepionek inaktywowanych – o skuteczność szczepień.

Według wytycznych Centers for Disease Control and Prevention (CDC) i Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) istnieje jasno określony próg dużej dawki glikokortykosteroidów (GKS), tj. stosowanie prednizonu lub jego ekwiwalentów w dawce ≥20 mg/dobę przez okres ≥14 dni. Taka dawka wiąże się ze znaczną immunosupresją, wpływającą na bezpieczeństwo „żywych” szczepionek. Taką samą definicję wymieniają niemieckie wytyczne dotyczące szczepień opracowane przez Ständige Impfkommission (STIKO). W analizowanym przypadku pacjentka przyjmuje 10 mg prednizonu dziennie, czyli w dawce poniżej tego progu immunosupresji. Dostępne dane z piśmiennictwa potwierdzają, że dawki prednizonu ≤10 mg/dobę charakteryzują się małym ryzykiem immunosupresji. Dla porównania, dawka substytucyjna w przeliczeniu na prednizon wynosi 3,5–4 mg, a za jej górną granicę uznaje się zwykle 7,5 mg na dobę.

ACIP zaleca szczepienie przeciwko HPV osób w immunosupresji, w tym także tych otrzymujących terapie immunosupresyjne. Szczepionki HPV są szczepionkami inaktywowanymi (zawierają cząsteczki wirusopodobne, „wydmuszki" bez materiału genetycznego wirusa), co oznacza, że nie stanowią ryzyka dla pacjentów w immunosupresji.

Osoby w immunosupresji powinny otrzymać 3-dawkowy schemat, niezależnie od wieku rozpoczęcia szczepienia.

Badania naukowe jednoznacznie wskazują na bezpieczeństwo i skuteczność szczepień pacjentów stosujących małe dawki GKS. Badanie opublikowane w 2020 roku obejmujące pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów wykazało, że dawki prednizonu ≤10 mg/dobę wiązały się z małym ryzykiem infekcji wymagającej hospitalizacji. Chociaż skuteczność szczepień może być nieznacznie zmniejszona u pacjentów w immunosupresji, szczepienie nadal zapewnia realną i znaczną ochronę.

Sytuacja kliniczna

17-letnia pacjentka jest w optymalnej grupie wiekowej dla szczepień HPV. Izotretynoina (Izotec) jest retinoidem stosowanym w leczeniu trądziku. Nie ma udokumentowanych interakcji między izotretynoiną a szczepionkami przeciwko HPV. Oba preparaty mogą być bezpiecznie stosowane jednocześnie. Ponieważ pacjentka stosuje prednizon w małej dawce, nie ma konieczności odraczania szczepienia ani modyfikacji schematu leczenia trądziku. Szczepienie można przeprowadzić zgodnie z planowanym harmonogramem.

Podsumowanie

Na podstawie dostępnego piśmiennictwa i międzynarodowych wytycznych można podsumować następujące zalecenia:

• nie ma przeciwwskazań do szczepienia: dawka 10 mg prednizonu dziennie nie stanowi przeciwwskazania do podania trzeciej dawki Cervarix,
• kontynuacja terapii: nie ma konieczności przerywania ani modyfikowania terapii prednizonem i izotretynoiną przed szczepieniem,
• schemat szczepienia: pacjentka powinna otrzymać pełny, 3-dawkowy schemat szczepienia zgodnie z wytycznymi dla wieku i osób w immunosupresji,
• monitorowanie: zaleca się standardowe monitorowanie po szczepieniu, jak w populacji ogólnej.