Jak ocenić odpowiedź immunologiczną po szczepieniu przeciwko COVID-19?

12.02.2021
dr n. med. Jacek Mrukowicz,1,2 dr n. med. Agnieszka Matkowska-Kocjan3,4
1 Polski Instytut Evidence Based Medicine w Krakowie
2 Redaktor Naczelny „Medycyny Praktycznej Szczepienia”
3 Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
4 Zastępca Redaktora Naczelnego „Medycyny Praktycznej Szczepienia”

Jaki test serologiczny wykonać w celu sprawdzenia odpowiedzi immunologicznej na szczepienie przeciwko COVID-19? Czy wybór testu zależy od zastosowanej szczepionki? Czy taka ocena jest zalecana, np. u chorych w stanie immunosupresji?

Wszystkie dostępne aktualnie w Polsce szczepionki – mRNA (Comirnaty, mRNA Moderny) lub „oksfordzka” wektorowa ChAdOx1 nCoV-19 (AstraZeneca) – stymulują u osoby zaszczepionej odpowiedź serologiczną skierowaną przeciwko całemu białku S kolca SARS-CoV-2 (swoiste IgM i IgG). Zatem w celu oceny swoistej odpowiedzi humoralnej po szczepieniu (bez względu na zastosowany preparat) należałoby wykonać oznaczenie ilościowe stężenia swoistych przeciwciał przeciwko białku S (podjednostce S1 i S2 lub S1) SARS-CoV-2 w klasie IgG w surowicy (np. met. ELISA), najlepiej 4 tygodnie po podaniu drugiej dawki.1-5 Należy także pamiętać, że te przeciwciała można stwierdzić również po naturalnym zakażeniu (p. Szczepienie przeciwko COVID-19 a diagnostyka zakażenia SARS-CoV-2).

Rutynowe badanie serologiczne po szczepieniu nie jest jednak zalecane, gdyż wynik praktycznie nie zmienia dalszego postępowania.1,2 Nie ustalono, jakie stężenie i których przeciwciał koreluje z ochroną przed zachorowaniem (swoistych IgG wiążących białko S [to te, które mierzymy komercyjnie dostępnymi testami] czy tylko neutralizujących [testy neutralizacji SARS-CoV-2 wykonuje się tylko w celach naukowych, nie są one dostępne w rutynowej praktyce]?), a badania laboratoryjne swoistej odpowiedzi komórkowej, która również odrywa ważną rolę w ochronie przed ciężkim zachorowaniem, nie są powszechnie dostępne.1,2,5

Nie zaleca się także podawania kolejnych dawek szczepionki, jeśli stężenie swoistych przeciwciał IgG anty-S jest małe lub wynik badania serologicznego jest ujemny. Ponadto, aktualnie szczepienie nie zwalnia z przestrzegania zaleceń sanitarnych w profilaktyce zakażeń SARS-CoV-2 (p. Szczepienie przeciwko COVID-19 a noszenia maseczki w miejscach publicznych).1,2,5

Piśmiennictwo:

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC): Interim clinical considerations for use of mRNA COVID-19 vaccines currently authorized in the United States. https://www.cdc.gov/vaccines/covid-19/info-by-product/clinical-considerations.html (dostęp: 12.02.2021)
2. COVID-19: The Green Book, chapter 14a. https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-the-green-book-chapter-14a (dostęp: 12.02.2021)
3. Walsh E.E., Frenck R.W. Jr, Falsey A.R. i wsp.: Safety and immunogenicity of two RNAbased Covid-19 vaccine candidates. N. Engl. J. Med., 2020; doi: 10.1056/NEJMoa2027906
4. Widge A.T., Rouphael N.G., Jackson L.A. i wsp.: Durability of responses after SARS-CoV-2 mRNA-1273 vaccination. N. Engl. J. Med., 2020; doi: 10.1056/NEJMc2032195
5. Voysey M., Clemens S.A.C., Madhi S.A. i wsp.: Single dose administration, and the influence of the timing of the booster dose on immunogenicity and efficacy of ChAdOx1 nCoV-19 (AZD1222) vaccine. https://ssrn.com/abstract=3777268 (nierecenzowany preprint; dostęp: 12.02.2021)

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Przegląd badań