Czy szczepić przeciwko meningokokom dziecko, które przebyło inwazyjną chorobę meningokokową?

Skróty: IChM – inwazyjna choroba meningokokowa, MenACWY – meningokoki serogrupy A, C, W i Y, MenB – meningokoki serogrupy B, MenC – meningokoki serogrupy C

Tak, należy. Wskazania do szczepień przeciwko meningokokom po przebyciu IChM wynikają z kilku przesłanek:

• odporność nabyta po zakażeniu inwazyjnym może być niepełna, szczególnie u dzieci w pierwszych 2 latach życia
• przebycie IChM może wskazywać na predyspozycję do zakażeń inwazyjnych wynikającą z obecności czynników ryzyka (np. wrodzone defekty układu dopełniacza [np. składowej C3, C5-9, properdyny, czynnika D, czynnika H], braku śledziony lub upośledzenia jej czynności [hiposplenizm]) lub narażenia (zwiększone ryzyko epidemiologiczne)
• odporność naturalna nabyta po zakażeniu jest swoista dla grupy serologicznej meningokoka, który wywołał zakażenie inwazyjne i nie chroni przed zakażeniami wywołanymi przez pozostałe grupy serologiczne meningokoków, a ochronę poszerzamy dzięki szczepieniom
• rodzice dziecka po przebyciu IChM docenią znaczenie zakażeń meningokokowych i prawdopodobnie będą oczekiwali działań zmniejszających ich ryzyko w przyszłości.

Kierując się powyższymi przesłankami, w ostatnio zaktualizowanych rekomendacjach polscy eksperci uznali ozdrowieńców za grupę ryzyka zachorowania na IChM, dlatego zalecają objęcie ich szczepieniami przeciwko MenB oraz MenACWY. Podobnie irlandzki National Immunisation Advisory Committee zaleca po przebyciu IChM szczepienie przeciwko MenC albo MenACWY oraz MenB mimo że ponowne zachorowania na IChM zdarzają się rzadko.

Kiedy należy szczepić? Najszybciej jak to możliwe, czyli po ustąpieniu objawów choroby i poprawie stanu ogólnego (nawet jeszcze w szpitalu lub wkrótce po wypisaniu). Niepotrzebne opóźnianie szczepień naraża bowiem dziecko na bardzo niewielkie, ale zupełnie zbędne ryzyko kolejnego zakażenia. Wszystkie szczepionki przeciwko meningokokom są „nieżywe” (tzn. nie zawierają zdolnych do replikacji bakterii), zatem można je podawać także chorym z zaburzeniami odporności, z tym że odpowiedź na szczepienie takich pacjentów może być niepełna.

Wytwórcy szczepionek przeciwko meningokokom zwykle zalecają krótkoterminowe odroczenie szczepień u pacjentów z ostrą chorobą przebiegającą z gorączka lub bez gorączki, ale nie podają szczegółowych zaleceń, jak postępować po przebyciu IChM. Zgodnie z ogólnymi zaleceniami krajowych komitetów doradczych ds. szczepień ochronnych (amerykańskiego [ACIP], kanadyjskiego [NACI], brytyjskiego [JCVI]), szczepienia można rozpocząć lub kontynuować, jeżeli pozwala na to ustabilizowany stan pacjenta, czyli po ustąpieniu ostrych objawów choroby oraz gdy ewentualne powikłania choroby meningokokowej już nie postępują.