Czy przeciwko meningokokom należy szczepić wszystkie dzieci?

Czy przeciwko meningokokom należy szczepić wszystkie dzieci, czy proponować to szczepienie tylko w szczególnych sytuacjach?

Szczepienia przeciwko meningokokom nie są obowiązkowe w Polsce, ale zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) na 2024 rok zaleca się je wszystkim niemowlętom i małym dzieciom ze względu na największe populacyjne ryzyko zakażenia i ciężkiego przebiegu choroby w pierwszych latach życia. Ponadto w PSO na 2024 rok szczepienie przeciwko meningokokom zalecono:

1. dzieciom i dorosłym narażonym na ryzyko inwazyjnej choroby meningokokowej (IChM) z powodu bliskiego kontaktu z chorym lub materiałem zakaźnym (personel medyczny, pracownicy laboratorium), lub przebywania w zbiorowiskach ludzi (przedszkolach, żłobkach, domach studenckich, internatach, koszarach), a także osobom podejmującym zachowania sprzyjające zakażeniu (intymne kontakty z nosicielem lub osobą chorą, np. głęboki pocałunek) i osobom podróżującym;
2. dzieciom i dorosłym z wrodzonymi lub nabytymi niedoborami odporności: z anatomicznym lub czynnościowym brakiem śledziony, zakażonym wirusem HIV, z nowotworem złośliwym, chorobą reumatyczną, przewlekłą chorobą nerek lub wątroby, leczonym ekulizumabem z powodu napadowej nocnej hemoglobinurii lub atypowego zespołu hemolityczno-mocznicowego, przed przeszczepieniem i po przeszczepieniu macierzystych komórek krwiotwórczych (HSCT) oraz osobom leczonym immunosupresyjnie;
3. dzieciom od ukończenia 2. miesiąca życia z niedoborami odporności oraz szczególnie narażonym na zachorowanie nastolatkom i osobom dorosłym, zwłaszcza >65. roku życia.

Wymienione grupy obejmują łącznie znaczny odsetek populacji, jednak PSO nie mówi o powszechnym szczepieniu całej populacji.

Zgodnie z ostatnio zaktualizowanymi zalecaniami grupa polskich ekspertów rekomenduje objęcie szczepieniami przeciwko meningokokom liczniejszej i dokładniej zdefiniowanej populacji, czyli:

1. wszystkich niemowląt, w tym wcześniaków – szczepienia przeciwko meningokokom należy rozpocząć w pierwszym półroczu życia, optymalnie z zastosowaniem obu szczepionek - przeciwko meningokokom serogrupy A, C, W i Y (MenACWY) oraz serogrupy B (MenB) (odpowiednio po ukończeniu 6. tż. i po ukończeniu 2. mż.);
2. wszystkich dzieci do 5. roku życia, które nie zostały dotąd zaszczepione;
3. wszystkich nastolatków i młodych dorosłych, szczególnie rozpoczynających studia, planujących mieszkanie w internatach, akademikach lub pracę w służbach mundurowych, żłobkach, przedszkolach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych i placówkach ochrony zdrowia lub wyjeżdżających za granicę, optymalnie z użyciem obu szczepionek przeciwko MenB i MenACWY;
4. wszystkie osoby z grup ryzyka IChM, w tym wcześniaków, pacjentów z czynnościowym lub anatomicznym brakiem śledziony, niedoborami składowych układu dopełniacza, hipogammaglobulinemią, po HSCT, zakażonych HIV, przyjmujących pegcetakoplan, ekulizumab lub rawulizumab, personel laboratoriów pracujący z materiałem biologicznym zawierającym N. meningitidis, młodzież i dorosłych mieszkających w dużych skupiskach ludzkich, służby mundurowe, rekrutów, osoby podróżujące na tereny endemiczne oraz osoby po przechorowaniu IChM (ozdrowieńcy), które nie były dotąd szczepione.

Podsumowując, szczepieniami przeciwko meningokokom należy objąć wszystkie niemowlęta i małe dzieci do 5. roku życia, a także nastolatki i osoby z grup ryzyka IChM. Optymalnie szczepienia powinny obejmować 5 najważniejszych grup serologicznych meningokoków, dlatego w praktyce zaleca się użyć szczepionkę przeciwko MenB oraz MenACWY.