Opracowała lek. Iwona Rywczak
W amerykańskim badaniu kliniczno-kontrolnym typu test-negative design oceniono skuteczność szczepienia przeciwko COVID-19 ciężarnych w zapobieganiu hospitalizacjom z powodu tej choroby u ich dzieci w pierwszych 6 miesiącach życia.
Wyjściową populację badania stanowiły niemowlęta w wieku <6 miesięcy, które w okresie od 9 marca 2022 roku do 31 maja 2023 roku (okres dominacji wariantu Omikron) hospitalizowano z powodu zakażenia dróg oddechowych w jednym z 26 szpitali dziecięcych w 20 stanach i u których wykonano badanie PCR lub test antygenowy w kierunku zakażenia SARS-CoV-2. Grupę przypadków utworzyło 377 dzieci, u których potwierdzono zakażenie SARS-CoV-2, a grupę kontrolną 339 dzieci, u których uzyskano ujemny wynik. Skuteczność szczepienia oszacowano porównując odsetek matek niemowląt z grupy przypadków i kontrolnej zaszczepionych przeciwko COVID-19 w okresie ciąży. Za nieszczepione uznano kobiety, które nigdy nie otrzymały szczepionki przeciwko COVID-19 przed porodem, a za zaszczepione w czasie ciąży uznano kobiety, które otrzymały co najmniej drugą dawkę szczepionki mRNA (Pfizer-BioNTech lub Moderna) lub pojedynczą dawkę szczepionki Ad26.COV2.S (Janssen/Johnson&Johnson) przed zajściem w ciążę lub w czasie ciąży oraz ≥1 dawkę szczepionki mRNA w czasie ciąży. Z badania wykluczono dzieci matek, które: 1) ostatnią dawkę szczepionki otrzymały przed zajściem w ciążę, 2) otrzymały tylko 1 dawkę szczepionki mRNA w czasie ciąży, a przed zajściem w ciążę nie były w ogóle szczepione, 3) ostatnią dawkę szczepionki otrzymały w okresie do 14 dni przed porodem, 4) otrzymały tylko 1 dawkę szczepionki wektorowej. Wykluczono również dzieci matek o nieznanej historii szczepień przeciwko COVID-19.
Mediana wieku dzieci uczestniczących w badaniu wyniosła 2,3 miesiąca. U 153 (21%) dzieci stwierdzono ≥1 chorobę współistniejącą, 162 (23%) dzieci urodziło się przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży. W grupie przypadków 82 (22%) dzieci urodziły kobiety zaszczepione w czasie ciąży przeciwko COVID-19, w grupie kontrolnej liczba ta wyniosła 94 (28%). Zaszczepione matki dzieci z obu grup nie różniły się między sobą w odniesieniu do czasu wykonania szczepienia – około 2/3 kobiet ostatnią dawkę szczepionki otrzymało w pierwszych 20 tygodniach ciąży. Dzieci z grupy przypadków i grupy kontrolnej były podobne pod względem wieku (odpowiednio 60 i 63% w wieku <3 mies.), płci, pochodzenia etnicznego, częstości występowania wcześniactwa (odpowiednio 24 i 22%) i ≥1 choroby współistniejącej (odpowiednio 23 i 20%). W porównaniu z grupą kontrolną (5%), w grupie przypadków częściej występowały choroby serca (9%).
Mediana czasu od ostatniego szczepienia matki przeciwko COVID-19 do przyjęcia dziecka do szpitala wyniosła 236 dni. Skuteczność rzeczywista ≥1 dawki szczepionki przeciwko COVID-19 podanej kobiecie w czasie ciąży w zapobieganiu hospitalizacji z powodu COVID-19 jej dziecka w ciągu jego pierwszych 6 miesięcy życia wyniosła 35% (95% CI: 15–51%). W grupie dzieci, które nie ukończyły 3. miesiąca życia, skuteczność rzeczywista wyniosła 54% (95% CI: 32–68%), a mediana czasu od ostatniego szczepienia matki do hospitalizacji dziecka wyniosła 219 dni. Leczenia na oddziale intensywnej terapii (OIT) wymagało 86 (23%) dzieci z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2. Ogółem u 77% dzieci przyjętych na OIT nie stwierdzono żadnych chorób współistniejących. Chorobę o krytycznym przebiegu (tj. wymagającą zastosowania inwazyjnej lub nieinwazyjnej wentylacji lub ECMO lub leków wazoaktywnych lub zakończoną zgonem) odnotowano u 50 dzieci (w tym 42 dzieci nieszczepionych matek). U dzieci zaszczepionych matek rzadziej stosowano inwazyjną wentylację mechaniczną (1 dziecko) niż u dzieci kobiet nieszczepionych (25 dzieci).
Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że szczepienie matki w czasie ciąży ≥1 dawką szczepionki przeciwko COVID-19 wiązało się z mniejszym ryzykiem hospitalizacji jej dziecka w pierwszych 6 miesiącach życia z powodu COVID-19. Efekt ten był bardziej widoczny u dzieci w wieku <3 miesięcy. Dostępne szczepionki mRNA przeciwko COVID-19 są zarejestrowane u dzieci w wieku ≥6 miesięcy, zatem szczepienie kobiet w czasie ciąży może pomóc w ograniczeniu hospitalizacji z powodu tej choroby wśród dzieci, które są zbyt młode na podanie szczepionki.
