Czy szczepienie przeciwko HPV mężczyzn w wieku 35–40 lat jest uzasadnione?

Szczepienie przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (human papillomavirus – HPV) mężczyzny w wieku 35–40 lat może być zasadne w indywidualnych sytuacjach, choć korzyści są mniejsze niż w przypadku szczepienia w młodszym wieku (przed ekspozycją na wirusa). Poniżej przedstawiam uzasadnienie i kluczowe informacje.

Korzyści ze szczepienia w tym wieku:

• szczepienie mężczyzn może zmniejszyć ryzyko wystąpienia: zmian przednowotworowych narządów płciowych i odbytu; raka prącia, odbytu oraz głowy i szyi; brodawek narządów płciowych
• czas utrzymywania się ochrony: badania wykazują, że szczepienie zapewnia długotrwałą i niesłabnącą ochronę wśród mężczyzn
• szczepienia przeciwko HPV są skuteczne w zapobieganiu przetrwałym zakażeniom anogenitalnym HPV i zmianom śródnabłonkowym odbytu o wysokim stopniu złośliwości wśród mężczyzn, szczególnie tych, którzy w chwili szczepienia nie byli jeszcze zakażeni HPV, ich skuteczność jest jednak mniejsza u osób, które były już narażone na zakażenie HPV
• pośrednia ochrona partnerów: szczepienie mężczyzn może zmniejszyć transmisję HPV, co pośrednio m.in. zmniejsza liczbę przypadków raka szyjki macicy wśród kobiet.

Ograniczenia szczepienia w tym wieku:

• mniejsza skuteczność niż u nastolatków: do większości (70%) zakażeń HPV-16 prowadzących do raka jamy ustnej i gardła dochodzi <26. roku życia
• rozszerzenie szczepień na mężczyzn w wieku 27–45 lat przynosi stosunkowo niewielkie dodatkowe korzyści w zapobieganiu zachorowaniom na raka jamy ustnej i gardła (5,6% dodatkowych przypadków raka)
• mężczyźni w wieku 35–40 lat zwykle żyją w trwałych związkach, zatem aktywność seksualna określana liczbą partnerek w wieku 35–40 lat jest na ogół mniejsza niż w młodszych grupach wiekowych, co przekłada się na mniejsze ryzyko zakażenia HPV
• badania farmakoekonomiczne wskazują, że rozszerzenie szczepień przeciwko HPV na mężczyzn w wieku 30–45 lat nie jest opłacalne, a inkrementalne współczynniki efektywności kosztowej (ICER) przekraczają powszechnie akceptowane progi kosztowe. Mówiąc wprost, korzyści zdrowotne, choć obecne, są stosunkowo niewielkie w porównaniu z ponoszonymi kosztami.

Bariery i postrzeganie szczepień przez mężczyzn
Mężczyźni na ogół postrzegają szczepienia przeciwko HPV jako mało istotne. Zidentyfikowano ważne bariery, takie jak brak świadomości, stygmatyzacja i błędne przekonania na temat znaczenia szczepionki dla mężczyzn. Wielu mężczyzn nie zdaje sobie sprawy z tego, że kwalifikuje się do szczepienia i jakie może odnieść z niego potencjalne korzyści.

Aktualne zalecenia
Mimo powyższych ograniczeń szczepienie mężczyzn w wieku 35–40 lat może być nadal korzystne.

1. ACIP zaleca szczepienie wychwytujące przeciwko HPV wszystkich osób do 26. roku życia. W populacji kobiet i mężczyzn w wieku 27–45 lat szczepienie zaleca się w indywidualnych przypadkach, po przedyskutowaniu z pacjentem korzyści ze szczepienia i jego ograniczeń w tym wieku.
2. Szczepienie przeciwko HPV można zalecić pacjentom aktywnym seksualnie, ponieważ tym samym typem HPV można się zarazić więcej niż raz w życiu.
3. Szczepionka przeciwko HPV może zapewnić ochronę przed typami wirusa HPV, z którymi dany pacjent nie miał jeszcze kontaktu.

Podsumowując, choć największe korzyści ze szczepienia przeciwko HPV odniosą pacjenci przed rozpoczęciem aktywności seksualnej (czyli przed ekspozycją na HPV), to zaszczepienie mężczyzny w wieku 35–40 lat może nadal zapewnić mu pewną ochronę przed chorobami związanymi z HPV oraz zmniejszyć ryzyko transmisji wirusa. Największe korzyści odniosą mężczyźni, którzy dotychczas nie byli zakażeni danym typem HPV, oraz ci, którzy mają większą liczbę partnerek lub partnerów seksualnych. Pamiętajmy, że aktualnie szczepienia przeciwko HPV są bezpłatne dla nastolatków w wieku 9–14 lat, czyli w grupie, która odniesie z nich największą korzyść. W związku z powyższym należy dążyć do zwiększania świadomości pacjentów i aktywnie zalecać szczepienie w docelowej, najmłodszej grupie wiekowej.