Jakie szczepionki przeciwko ospie wietrznej są zarejestrowane w Polsce?
W Polsce zarejestrowane są 2 nieskojarzone szczepionki przeciwko ospie wietrznej (Varilrix [GSK], Varivax [Merc]) oraz 2 skojarzone szczepionki przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej (Priorix-Tetra [GSK], ProQuad [Merc]). Aktualnie w praktyce do stosowania dostępna jest nieskojarzona szczepionka przeciwko ospie wietrznej Varilrix, okresowo również Varivax (kupowany centralnie przez Ministerstwo Zdrowia do realizacji obowiązkowego programu szczepień ochronnych (PSO), dostępny za pośrednictwem stacji sanitarno-epidemiologicznych).
Wszystkie wymienione preparaty należą do kategorii „żywych”, czyli zawierają atenuowany (osłabiony i pozbawiony zjadliwości) szczep Oka wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV), który jest zdolny do replikacji w organizmie człowieka. Porównanie wybranych parametrów szczepionek nieskojarzonych przedstawiono w tabeli 1.
| Tabela 1. Szczepionki przeciwko ospie wietrznej dostępne w Polscea,b | ||
|---|---|---|
| Parametr | Nazwa preparatu (producent) | |
| Varilrix (GSK) | Varivax (Merc) | |
| rodzaj preparatu (technologii) | „żywa” (atenuowana) | „żywa” (atenuowana) |
| antygen | atenuowany szczep Oka VZVc | atenuowany szczep Oka VZVc |
| wskazania do stosowania | czynne uodparnianie przeciwko ospie wietrznej | czynne uodparnianie przeciwko ospie wietrznej |
| wskazania wiekowe | od ukończenia 12. mż. dopuszcza się rozpoczęcie szczepienia w wieku 9–11 mies.d | od ukończenia 12. mż. dopuszcza się rozpoczęcie szczepienia w wieku 9–11 mies.d |
| schemat szczepienia | 2 dawki w odstępie ≥6 tyg. (odstęp ≥4 tyg.); jeżeli szczepienie rozpoczęto w wieku 9–11 mies., drugą dawkę należy podać ≥3 mies. po pierwszej | w wieku od 12 mies. do 12 lat: 2 dawki w odstępie ≥4 tyg. w wieku ≥13 lat: 2 dawki w odstępie 4–8 tyg. jeżeli szczepienie rozpoczęto w wieku 9–11 mies., drugą dawkę należy podać ≥3 mies. po pierwszej |
| wielkość dawki | 0,5 ml (≥103,3 PFU) | 0,5 ml (≥1350 PFU) |
| droga podania | s.c. lub i.m. w okolicę mięśnia naramiennego lub w przednio-boczną część udae | s.c. lub i.m. w okolicę mięśnia naramiennego (starsze dzieci, młodzież i dorośli) lub w przednio-boczną część uda (młodsze dzieci)e |
| przeciwwskazania | wrodzony lub nabyty ciężki niedobór odporności humoralnej lub komórkowej,f reakcja alergiczna po podaniu poprzedniej dawki szczepionki lub na jakikolwiek jej składnik, lub substancję pomocniczą, lub na neomycynę,g ciążah | wrodzony lub nabyty ciężki niedobór odporności humoralnej lub komórkowej,f reakcja alergiczna po podaniu poprzedniej dawki szczepionki lub na jakikolwiek jej składnik, lub substancję pomocniczą, lub na neomycynę,g ciążah |
| substancje pomocnicze | proszek: aminokwasy (w tym fenyloalanina), laktoza bezwodna, sorbitol (E 420), mannitol (E 421) rozpuszczalnik: woda do wstrzykiwań zawiera śladową ilość neomycyny |
proszek: sacharoza, żelatyna hydrolizowana, mocznik, chlorek sodu,
L-glutaminian sodu, bezwodny fosforan disodu, diwodorofosforan potasu,
chlorek potasu rozpuszczalnik: woda do wstrzykiwań zawiera śladową ilość neomycyny |
| a Opracowano na podstawie 1. pozycji piśmiennictwa. b Uwzględniono tylko szczepionki dostępne w Polsce (preparat Varivax dostępny jest tylko okresowo do realizacji obowiązkowego PSO). c Namnażany w ludzkich komórkach diploidalnych linii MRC-5. d Rutynowo zaleca się rozpocząć szczepienie po ukończeniu 12. mż.; szczepienie w wieku 9–11 mies. można rozważyć w szczególnych sytuacjach, np. w razie wybuchu ogniska epidemicznego lub jeśli późniejsze szczepienie nie będzie możliwe (z powodu immunosupresji). e U osób z małopłytkowością lub zaburzeniami krzepnięcia podawać s.c., ponieważ po podaniu i.m. u takich osób mogą wystąpić krwawienie lub podskórny wylew krwawy. f niedobór odporności z całkowitą liczbą limfocytów <1200/mm;3 inne niedobory odporności komórkowej (białaczka, chłoniak lub inne nowotwory złośliwe układu krwiotwórczego i chłonnego, dyskrazja krwi); leczenie immunosupresyjne (w tym ogólnoustrojowe GKS w dużej dawce) aktualnie lub niedawno (GKS stosowane miejscowo lub pozajelitowo w małej dawce, np. w profilaktyce astmy lub w terapii substytucyjnej, nie są przeciwwskazaniem), SCID, agammaglobulinemia, AIDS lub objawowe zakażenie HIV, lub odsetek limfocytów T CD4+ u dzieci w wieku <12 mies. <25%; w wieku 12–35 mies. <20%; w wieku 36–59 mies. <15%; dodatni wywiad rodzinny w kierunku wrodzonego lub dziedzicznego niedoboru odporności u osoby z podejrzeniem niedoboru odporności, nieleczona czynna gruźlica g Kontaktowe zapalenie skóry po neomycynie w wywiadzie nie jest przeciwwskazaniem. h Należy także unikać zajścia w ciążę przez miesiąc po szczepieniu. AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności, GKS – glikokortykosteroidy, HIV – ludzki wirus nabytego niedoboru odporności, PFU – jednostki tworzące łysinki, PSO – program szczepień ochronnych, SCID – ciężki złożony niedobór odporności, VZV – wirus ospy wietrznej i półpaśca | ||
Piśmiennictwo:
1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Varilrix, Varivax2. Marin M, Güris D, Chaves SS, et al:Committee on Immunization Practices, Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Prevention of varicella: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep. 2007 Jun 22;56(RR-4): 1-40
3. Varicella and herpes zoster vaccines: WHO position paper, June 2014. Wkly Epidemiol Rec. 2014 Varicella and herpes zoster vaccines: WHO position paper, June 2014. Wkly Epidemiol Rec. 2014; 89(25): 265-287
4. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2024 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2025. Dz.U. MZ 2024, poz. 93
