Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Przedwczesne pęknięcie błon płodowych a ryzyko niedoboru odporności u wcześniaków

29.05.2019
prof. dr hab. n. med. Jacek Józef Pietrzyk
Klinika Chorób Dzieci Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Skróty: PROM – przedwczesne pęknięcie błon płodowych, PPROM – pęknięcie błon płodowych przed 37. tygodniem ciąży

Na wykładzie dotyczącym szczepień przeciwko pneumokokom dowiedziałem się, że: „ …badania genetyczne potwierdzają, iż u 40% wcześniaków urodzonych z PROM w Polsce istnieje duże ryzyko defektu odporności wrodzonej”. Prelegentka powołała się na badania amerykańskie z 2017 i 2018 r., m.in. Modi i Straussa. Czy rzeczywiście te publikacje dają podstawy do takich wniosków?

Przedstawiony na podstawie publikacji Modi i Straussa wniosek, że „ …badania genetyczne potwierdzają, że u 40% wcześniaków urodzonych po przedwczesnym pęknięciu błon płodowych (PROM) w Polsce istnieje ryzyko wystąpienia defektu odporności wrodzonej” trzeba uznać za nieuprawniony.

Badania przeprowadzono w populacji kobiet afroamerykańskich (grupa badana) i pochodzenia europejskiego (grupa kontrolna). Uzyskanych wyników nie należy odnosić do populacji kobiet w Polsce. Autorzy cytowanych publikacji wyraźnie podkreślili w podsumowaniu, której populacji dotyczą ich wnioski. Dodatkowo badanie to nie jest w pełni wiarygodne ze względu na ograniczenia metodologiczne.

Wprawdzie same badania molekularne przeprowadzono zgodnie z aktualnymi standardami, ale cytowana publikacja posiada kilka istotnych ograniczeń:

  • grupa badana i kontrolna są za małe pod względem liczebności (dla identyfikacji genów kandydujących wykorzystano: grupa z PROM n = 79, grupa kontrolna n = 43; dla genotypowania zidentyfikowanych genów kandydujących: grupa z PPROM n = 188, grupa kontrolna n = 175) – biorąc pod uwagę, że PROM to cecha kompleksowa warunkowana przez wiele genów oraz przez czynniki środowiskowe, liczebność grupy badanej i kontrolnej jest zdecydowanie za mała dla uzyskania wyników wiarygodnych i mocnych w sensie statystycznym
  • sposób doboru grupy kontrolnej budzi zastrzeżenie – jako grupę kontrolną wybrano populację pochodzenia europejskiego, jednak dla lepszego uwiarygodnienia wyników brakuje grupy kontrolnej złożonej z kobiet o pochodzeniu afroamerykańskim, które urodziły dziecko w fizjologicznym terminie porodu
  • heterozygotyczne mutacje w zakresie genów kandydujących stwierdzano tylko u noworodków, a ich pochodzenie jest nieznane (de novo, odziedziczone po matce czy po ojcu?)
  • wyniki analizy statystycznej mają umiarkowane znaczenie – łączna częstość wariantów w grupie PPROM, w porównaniu z grupą kontrolną, była znamienna na poziomie p = 0,04 (po uwzględnieniu poprawki).

Formułując wnioski na podstawie badań genetycznych, nie należy zapominać, że wszystkie wyniki badań molekularnych, zwłaszcza dotyczących chorób kompleksowych, można uznać za wiarygodne i istotne klinicznie po ich potwierdzeniu przez niezależną grupę badaczy/laboratorium w badaniach obejmujących inną populację, ale pochodzącą z tej samej grupy etnicznej. Innymi słowy, aby odnosić wyniki takich badań do populacji rasy białej, należałoby przeprowadzić badania właśnie w takiej grupie kobiet. Autorzy publikacji sugerują, że stwierdzone mutacje – które, podkreślam, dotyczyły tylko jednego allelu (heterozygotyczność) – mogą odpowiadać za szkodliwy efekt w zakresie mechanizmów odporności wrodzonej. Nie wiadomo jednak, jaki jest faktyczny efekt fenotypowy tych wariantów. Odpowiedź na to pytanie wymagałaby z kolei badania ekspresji tych genów (transkryptom) oraz oceny składu produktów białkowych kodowanych przez te geny (proteom).

Trzeba także zwrócić uwagę na kompleksową etiologię wcześniactwa (PPROM), w której istotną rolę odgrywają czynniki środowiskowe (odziedziczalność szacowana na podstawie badań bliźniąt waha się w granicach 17–40%). Na genetyczną podatność składa się ogromna i bliżej nieznana liczba bardzo rzadkich wariantów/mutacji potencjalnych genów kandydujących o małym efekcie fenotypowym, których ekspresja jest modyfikowana przez czynniki epigenetyczne. Warianty te mogą wywierać efekt addytywny i/lub multiplikacyjny dopiero w dużej liczbie, a w połączeniu z czynnikami środowiskowymi spowodować wystąpienie PROM lub porodu przedwczesnego. Zakładając progowy model dziedziczenia cech kompleksowych, w którym łączna (czynniki genetyczne i środowiskowe) podatność ma normalny rozkład, należy się liczyć, że różne populacje będą się charakteryzowały odmiennym progiem podatności. Podsumowując, cytowane publikacje nie potwierdzają stwierdzenia zacytowanego w pytaniu.

Piśmiennictwo:

1. Strauss J.F. 3rd, Romero R., Gomez-Lopez N. i wsp.: Spontaneous preterm birth: advances toward the discovery of genetic predisposition. Am. J. Obstet. Gynecol., 2018; 218 (3): 294–314.e2
2. Modi B.P., Teves M.E., Pearson L.N. i wsp.: Mutations in fetal genes involved in innate immunity and host defense against microbes increase risk of preterm premature rupture of membranes (PPROM). Mol. Genet. Genomic Med., 2017; 5 (6): 720–729

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Przegląd badań