Omyłkowe zaszczepienie ciężarnej szczepionką Td zamiast Tdap

Pacjentka, aktualnie w 34. tygodniu ciąży, otrzymała 6 dni wcześniej szczepionkę przeciwko tężcowi i błonicy (Td) zamiast szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (Tdap). Jak postąpić w takiej sytuacji? Czy podać Tdap? W jakim odstępie od Td?

Krztusiec jest wysoce zakaźną chorobą bakteryjną, wywoływaną przez Bordetella pertussis, szczególnie groźną dla noworodków i niemowląt w pierwszym półroczu życia. W tej grupie wiekowej choroba może prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak bezdechy, zapalenia płuc, encefalopatia, a niekiedy nawet do zgonu. W ostatnich latach obserwuje się zwiększenie liczby zachorowań na krztusiec, co sprawia, że zagrożenie jest realne. Najważniejszą formą ochrony najmłodszych dzieci jest zapewnienie dużego stężenia przeciwciał przeciw B. pertussis matki w trzecim trymestrze ciąży. Przeciwciała te przenikają przez łożysko, zapewniając tzw. bierną odporność noworodkowi do czasu przeprowadzenia szczepień i nabycia własnej odporności. Jest to najskuteczniejsza metoda ochrony przed ciężkimi postaciami krztuśca niemowląt w pierwszych miesiącach życia, kiedy szczepienia niemowlęcia nie zapewniają jeszcze pełnej ochrony. Wszystkie kobiety ciężarne powinny otrzymać szczepionkę Tdap w każdej ciąży, między 27. a 36. tygodniem, niezależnie od statusu szczepień w przeszłości. Szczepienie Tdap zalecane jest także osobom z otoczenia noworodka (strategia kokonowa), jeśli nie były szczepione w ciągu ostatnich 10 lat. Szczepionki zawierające wyłącznie toksoidy tężcowy i błoniczy (Td) nie chronią przed krztuścem.

Kobiecie w 34. tygodniu ciąży, której 6 dni temu podano szczepionkę Td zamiast Tdap, należy podać szczepionkę Tdap w najbliższym możliwym terminie, przed ukończeniem 36. tygodnia ciąży, niezależnie od wcześniejszego podania Td.

Uzasadnienie:
Szczepienie Td nie zastępuje szczepienia przeciwko krztuścowi. Podanie Tdap jest niezbędne ze względu na profilaktykę krztuśca u noworodka. Jest to postępowanie bezpieczne, a korzyści ze szczepienia przewyższają teoretyczne ryzyko. Amerykański Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) oraz inne oficjalne organy ds. zdrowia zalecają, aby wszystkie kobiety w ciąży otrzymały szczepionkę Tdap podczas każdej ciąży, najlepiej między 27. a 36. tygodniem ciąży, niezależnie od tego, czy były wcześniej szczepione szczepionką Tdap i niezależnie od czasu podania ostatniej dawki. Zalecenie to opiera się na danych wskazujących, że powtarzane dawki T/d są bezpieczne, przeciwciała matki szybko zanikają, a każda ciąża wymaga ponownego zapewnienia ochrony dziecku.

Podsumowując, po podaniu szczepionki Td zamiast Tdap ciężarną należy niezwłocznie doszczepić przeciwko krztuścowi preparatem Tdapx. Celem jest zabezpieczenie dziecka przed krztuścem. Takie postępowanie nie stwarza zagrożenia dla matki i płodu.