Kiedy podać „żywe” szczepionki dziecku matki leczonej lekiem biologicznym w czasie ciąży?

W jakim wieku można bezpiecznie podać szczepionkę przeciwko gruźlicy (BCG) oraz przeciwko ospie wietrznej dziecku, którego matka w II i III trymestrze ciąży przyjmowała certolizumab?

Certolizumab jest rekombinowanym, humanizowanym fragmentem Fab’ przeciwciała przeciwko czynnikowi martwicy nowotworu (TNF-α). Nie zawiera natomiast fragmentu krystalizującego (Fc), który występuje w kompletnych przeciwciałach, dlatego nie podlega czynnemu transportowi przez łożysko. Z tego powodu lek przenika przez barierę łożyskową biernie w małym lub znikomym stopniu, choć aktualnie z powodu ograniczonej liczby danych klinicznych nie można zupełnie wykluczyć ryzyka immunosupresji u niektórych niemowląt narażonych na bierną ekspozycję na certolizumab in utero.

W związku z powyższym zastrzeżeniem – prewencyjnie do czasu uzyskania wiarygodnych danych o bezpieczeństwie – producent zaleca (p. charakterystyka produktu leczniczego [ChPL]), aby szczepionki „żywe” (takie jak BCG lub przeciwko ospie wietrznej) podawać niemowlętom po upływie 5 miesięcy od ostatniej dawki certolizumabu podanej matce w ciąży. Wytyczne towarzystw naukowych i instytucji nadzorujących szczepienia mówią natomiast o 6 miesiącach karencji od ostatniej dawki leku. W praktyce może to wymagać opóźnienia szczepienia dziecka przeciwko gruźlicy (szczepionką BCG), ale szczepionkę przeciwko ospie wietrznej można już bezpiecznie podać zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO).

Ze względu na znikome ryzyko ciężkiej immunosupresji u niemowlęcia w przypadku ekspozycji in utero na certolizumab oraz coraz większą liczbę danych obserwacyjnych o dobrej tolerancji i bezpieczeństwie szczepionek przeciwko rotawirusom u niemowląt narażonych na preparaty anty-TNF w okresie prenatalnym, a także wczesną górną granicę wieku niemowlęcia na rozpoczęcie szczepienia (12. tż.), wydaje się, że w przypadku ekspozycji prenatalnej na certolizumab można bezpiecznie rozważyć szczepienie takiego niemowlęcia przeciwko rotawirusom zgodnie z PSO (pierwszą dawkę proponuję w takim przypadku opóźnić do ok. 12. tż.).