Jak optymalnie zrealizować profilaktykę inwazyjnej choroby meningokokowej u niemowląt?

Skróty: ChPL – Charakterystyka Produktu Leczniczego, IChM – inwazyjna choroba meningokokowa, KOROUN – Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego, MCV-C – skoniugowana monowalentna szczepionka przeciwko meningokokom grupy C, MenACWY – meningokoki serogrupy A, C, W i Y, MenB – meningokoki serogrupy B, MenC – meningokoki serogrupy C, MenW – meningokoki serogrupy W, PSO – Program Szczepień Ochronnych

Jak optymalnie zrealizować profilaktykę IChM u niemowląt? Od jakiego wieku można rozpocząć szczepienie i z użyciem których preparatów? Czy szczepionki przeciwko MenB i MenC lub MenACWY można stosować równolegle? Które szczepienia traktować priorytetowo, jeżeli rodzice mają ograniczone możliwości finansowe?

Pytanie o to, kiedy podać szczepionki przeciwko meningokokom, to jedno z częstszych pytań pojawiających się w rozmowie z rodzicami w kontekście profilaktyki IChM. Dane epidemiologiczne w Polsce i choćby ostatni raport KOROUN z 2023 roku wyraźnie wskazują, że spośród 100 zgłoszonych przypadków IChM w populacji ogólnej najwięcej, bo aż 26, dotyczyło dzieci w 1. roku życia, a 48 (czyli prawie połowa) dzieci do 5. roku życia (p. W których grupach wiekowych obserwuje się największą zapadalność na inwazyjną chorobę meningokokową? – przyp. red.). Jest to stały trend, który utrzymuje się od 2010 roku, czyli od początku raportowania danych przez KOROUN. MenB odpowiadały aż za 22 z 26 przypadków IChM u dzieci w 1. roku życia oraz za 42 z 48 u dzieci do 5. roku życia. Drugim co do częstości czynnikiem etiologicznym IChM są MenC, ale notuje się również zachorowania wywołane przez MenW. Zatem w Polsce na IChM chorują przede wszystkim małe dzieci, a zakażenie wywołują głównie MenB. Odnosząc się do tych danych, w rozmowie z rodzicami należy więc wyraźnie zaakcentować, że szczepienia przeciwko meningokokom należy rozpocząć u dziecka jak najwcześniej, optymalnie w pierwszych 3 miesiącach życia. Na takim stanowisku stoi również grupa polskich ekspertów, którzy zalecają, aby szczepienie przeciwko meningokokom rozpocząć w pierwszym półroczu życia z użyciem szczepionki przeciwko MenB oraz przeciwko MenACWY. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL) szczepienie przeciwko MenB z użyciem szczepionki Bexsero można rozpocząć u dziecka po ukończeniu 2. miesiąca życia, a przeciwko MenACWY z użyciem szczepionki Nimenrix po ukończeniu 6. tygodnia życia (p. tab.). Obie szczepionki można podać w trakcie jednej wizyty (po ukończeniu 2. mż.) lub w dowolnym odstępie. Szczepionki monowalentne przeciwko MenC (MCV-C) są obecnie zdecydowanie rzadziej stosowane w związku z obserwowanym w wielu krajach, również w Polsce, zwiększeniem udziału serogrupy W i Y w etiologii IChM.

Zgodnie z polskim Programem Szczepień Ochronnych (PSO) szczepienia przeciwko meningokokom należą do kategorii zalecanych, czyli koszt zakupu szczepionek pokrywa rodzic. W swojej praktyce klinicznej często spotykam się z sytuacją, że rodzice, głównie z powodów finansowych właśnie, chcą te szczepienia rozłożyć w czasie. Istotne jest wówczas odniesienie się do danych epidemiologicznych i poinformowanie o priorytetowym potraktowaniu szczepienia przeciwko MenB, ponieważ obecnie są one głównym czynnikiem etiologicznym IChM u dzieci.

Szczepionki przeciwko meningokokom można podawać w trackie jednej wizyty z innymi szczepionkami przewidzianymi w danym wieku dziecka. Grupa polskich ekspertów zaleca, aby każdemu niemowlęciu szczepionemu przeciwko MenB w pierwszym półroczu życia, niezależnie od tego, czy szczepienie podaje się jako jedyne na wizycie, czy właśnie w koadministracji z innymi szczepionkami, podać profilaktycznie paracetamol (p. Czy szczepionki przeciwko meningokokom można podawać na tej samej wizycie z innymi szczepionkami? – przyp. red.).