Czy można szczepić dziecko z podejrzeniem kiły wrodzonej?

Obecnie dziecko ma 4 miesiące. Matka nie wykonała w ciąży żadnych badań. Przy przyjęciu na oddział położniczy u matki uzyskano dodatnie wyniki badań w kierunku kiły (FTA dodatni, miano 1:1350, FTA ABS dodatni, TPHA dodatni 1:640, VDRL ujemny). Przeprowadzono badania u dziecka i rozpoczęto leczenie penicyliną. Wyniki badań dziecka w 1. dniu życia były takie same jak u matki. Obecnie dziecko pozostaje pod opieką poradni dermatologicznej. W badaniach kontrolnych przeprowadzonych w 3. miesiącu życia uzyskano następujące wyniki: FTA dodatni 1:150, FTA ABS dodatni, TPHA dodatni 1:640. Dermatolog zlecił badania kontrolne za 3 miesiące w celu wykluczenia aktywnej kiły. W czasie pobytu na oddziale noworodkowym dziecko zaszczepiono przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu B. Co dalej ze szczepieniami?

W pytaniu nie podano informacji najistotniejszych przy kwalifikacji do szczepienia, czyli o stanie klinicznym dziecka oraz występujących objawach. Nie wiadomo też, czy wykonano badanie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Na podstawie przedstawionych wyników nie można jednoznacznie rozpoznać kiły wrodzonej, gdyż miana przeciwciał nie przekraczają 4-krotnie wartości stwierdzonych u matki. Ponieważ parametr ten jest jednak mało czuły, nie można również wykluczyć zakażenia. U dziecka zastosowano prawidłowe leczenie.

Leczenie uznaje się za nieskuteczne, jeśli miana nie zmniejszą się ≥4-krotnie względem wartości wyjściowych lub zwiększają się po ukończeniu 6.–12. miesiąca życia. Testy krętkowe nie są jednak pomocne w ocenie odpowiedzi na leczenie, ponieważ ich wyniki mogą pozostawać dodatnie u niemowląt, które przeszły pełny cykl leczenia. Matczyne przeciwciała przeciwko krętkom przenoszone biernie przez łożysko mogą się utrzymywać u niemowlęcia aż do 15. miesiąca życia. Do testów krętkowych należą: test TPHA (u opisanego dziecka jego wynik nie zmienił się po 3 mies. leczenia), test aglutynacji T. pallidum (TPPA), test fluorescencji przeciwciał krętkowych (FTA-Abs), krętkowy test immunoenzymatyczny (EIA lub ELISA) i chemiluminescencyjny. W związku z tym w celu monitorowania skuteczności leczenia zaleca się wykonanie testów niekrętkowych (w opisanym przypadku VDRL był ujemny, nie ma informacji o innych testach niekrętkowych). Dalsze monitorowanie przeciwciał pozwoli ocenić, czy u dziecka doszło do zakażenia. Na ich podstawie trudno jednak monitorować skuteczność leczenia. Dziecko powinno pozostać pod obserwacją co najmniej do końca 1. roku życia, a czasami do 18. miesiąca życia.

W opisanej sytuacji, zakładając, że dziecko nie prezentuje niepokojących objawów klinicznych, nie ma wskazań do opóźniania szczepień. Dziecko nie znajduje się w ostrej fazie choroby (nawet jeśli doszło do zakażenia, było ono prawidłowo leczone), nie jest w okresie zaostrzenia choroby przewlekłej. Pozostawienie dziecka bez szczepień naraża je na zakażenia, dlatego wydaje się, że rozpoczęcie szczepień przewidzianych w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) oraz kontynuacja szczepienia przeciwko WZW typu B są uzasadnione. W pytaniu nie podano informacji o badaniu matki w kierunku HIV i zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV). Jeśli uzyskano dodatnie wyniki tych badań, decyzję o podaniu szcepionki przeciwko gruźlicy (BCG) należy podjąć po ustaleniu, czy doszło do zakażenia HIV u dziecka.

Z powodu niejednoznacznego aktualnie statusu dziecka proponuję zamienić szczepienie przeciwko krztuścowi na preparat z bezkomórkowym składnikiem w ramach szczepień bezpłatnych (DTaP-IPV-Hib). Wszystkie pozostałe szczepienia obowiązkowe i zalecane można realizować zgodnie z PSO.