Jaki jest aktualny schemat szczepienia przeciwko COVID-19 w poszczególnych grupach wiekowych?

Jaki jest aktualny schemat szczepienia przeciwko COVID-19 w poszczególnych grupach wiekowych? Jak postąpić z pacjentem do tej pory nieszczepionym, a jak z pacjentem zaszczepionym kilkoma dawkami szczepionki?

Szczepienia przeciw COVID-19 wciąż odgrywają istotną rolę w zapobieganiu ciężkiemu przebiegowi choroby, konieczności hospitalizacji oraz zgonom. Zalecenia dotyczące szczepień są na bieżąco aktualizowane – zależą od sytuacji epidemiologicznej, zmian w strukturze wariantów wirusa SARS-CoV-2 oraz dostępnych szczepionek. Obecnie planuje się regularne wprowadzanie nowych szczepionek, dopasowanych do krążących wariantów wirusa. Będą to preparaty opracowane zgodnie z aktualnymi wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Europejskiej Agencji Leków, oparte na technologii mRNA lub podjednostkowej.

Jakie szczepionki przeciwko COVID-19 są dostępne w sezonie 2024/2025?

W sezonie 2024/2025 w krajach Unii Europejskiej zarejestrowane są następujące szczepionki przeciw COVID-19:

• Szczepionki mRNA:
  • Comirnaty JN.1 (Pfizer-BioNTech),
  • Spikevax JN.1 (Moderna).
• Szczepionki białkowe podjednostkowe (obecnie niedostępne w Polsce):
  • Nuvaxovid JN.1 (Novavax) – zawiera rekombinowane białko S oraz adiuwant Matrix-M,
  • Bimervax (Hipra) – zawiera rekombinowane białko S oraz adiuwant SQBA.

Kto powinien się szczepić przeciw COVID-19?

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych szczepienia szczególnie zaleca się osobom z grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19, w tym:

• osobom ≥60. roku życia,
• pacjentom z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca, choroby płuc, serca, nerek, nadwaga i otyłość (BMI ≥25), zaburzenia neurorozwojowe, nowotwory oraz osobom w stanie immunosupresji,
• mieszkańcom domów opieki i innych placówek długoterminowej opieki,
• kobietom w ciąży – szczepienie zmniejsza ryzyko rozwoju powikłań COVD-19 u noworodków,
• pracownikom ochrony zdrowia i opieki długoterminowej,
• dzieciom w wieku 6 miesięcy–11 lat, zwłaszcza z chorobami przewlekłymi.

Jak wygląda obecnie zalecany schemat szczepień przeciw COVID-19?

Schemat szczepień został uproszczony i zależy od wieku oraz stanu zdrowia pacjenta:

• osoby ≥12 lat bez czynników ryzyka – 1 dawka szczepionki raz w roku, niezależnie od wcześniejszych szczepień lub zakażenia. Zalecany odstęp od poprzedniej dawki lub infekcji to co najmniej 3 miesiące.
• osoby z ciężkim niedoborem odporności – szczepienie co 6 miesięcy, w odstępie co najmniej 2 miesięcy między dawkami. Jeśli to możliwe, należy je wykonać najpóźniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem lub wznowieniem leczenia immunosupresyjnego.
• pacjenci po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych lub terapii CAR T – ponowne szczepienie ≥3 miesiące po zabiegu.
• pacjenci leczeni lekami powodującymi deplecję limfocytów B – szczepienie 6 miesięcy po zakończeniu leczenia lub co najmniej 4 tygodnie przed planowaną terapią.
• dzieci 6 miesięcy–11 lat:
  • zdrowe: 2 dawki w odstępie 4 tygodni,
  • z ciężką immunosupresją: 3 dawki (2 dawki w odstępie 4 tyg., 3. dawka po 2 miesiącach od podania 2. dawki), a następnie dawki przypominające co 6 miesięcy.

Poniższy schemat uwzględnia zarówno osoby nieszczepione, jak i osoby zaszczepione w przeszłości ≥1 dawką szczepionki przeciwko COVID-19.

1. Osoby wcześniej nieszczepione:

• dzieci w wieku 6 miesięcy – 4 lat:
  Spikevax 50 µg: 2 dawki w odstępie 4–8 tygodni (jedyna szczepionka dostępna w Polsce)
  Comirnaty 3 µg: 3 dawki, dwie pierwsze w odstępie 21 dni, trzecia dawka 8 tyg. po pierwszej (preparat niedostępny w Polsce)
• osoby w wieku 5–64 lat:
  1 dawka dowolnej aktualnej szczepionki przeciwko COVID-19
• osoby w wieku ≥65 lat:
  2 dawki w odstępie >6 miesięcy, minimalny odstęp 2 miesiące (Ministerstwo Zdrowia zaleca podanie pojedynczej dawki niezależnie od stanu zdrowia)

2. Osoby wcześniej szczepione:

• dzieci w wieku 6 miesięcy – 4 lat:
  Spikevax 50 µg: 1 dawka
• osoby w wieku 5–64 lat:
  pojedyncza dawka szczepionki przeznaczonej na sezon 2024/2025, niezależnie od liczby wcześniejszych dawek
• osoby w wieku ≥65 lat:
  2 dawki szczepionki przeznaczonej na sezon 2024–2025 w odstępie ≥6 miesięcy, (Ministerstwo Zdrowia zaleca podanie pojedynczej dawki niezależnie od stanu zdrowia)

3. Wyjątki i grupy szczególnego ryzyka

• Osoby w ciężkiej immunosupresji – zalecany jest wydłużony schemat (3–4 dawki w zależności od wieku i preparatu), dodatkowe dawki ustalane indywidualnie (p. pkt 3 piśmiennictwa)
• Ciężarne – 1 dawka szczepionki mRNA niezależnie od historii szczepień
• Niedawne zakażenie COVID-19 – do rozważenia odroczenie szczepienia o 3 miesiące od potwierdzonego zakażenia

Czy można łączyć szczepienia przeciw COVID-19 z innymi szczepieniami?

Tak. Szczepienie przeciwko COVID-19 można bezpiecznie podawać w tym samym czasie co:

• inaktywowane szczepionki przeciw grypie,
• szczepionki przeciw pneumokokom,
• inne szczepienia rutynowe (np. dziecięce, szczepienia zalecane w ciąży, szczepienia przeciwko półpaścowi).

Wyjątkiem jest szczepienie przeciw ospie małpiej (mpox) – w tym przypadku należy zachować odstęp co najmniej 4 tygodni.