Jak długo utrzymuje się ochrona po szczepieniu przeciwko meningokokom?

Skróty: IChM – inwazyjna choroba meningokokowa, MCV-4 – skoniugowana 4-walentna szczepionka przeciwko meningokokom grupy A, C, W i Y, MenACWY – meningokoki serogrupy A, C, W i Y, MenB – meningokoki serogrupy B

Czas utrzymywania się ochrony po szczepieniu przeciwko meningokokom jest złożonym zagadnieniem, zależy bowiem od rodzaju szczepionki, wieku i stanu zdrowia osoby szczepionej, a także indywidualnej odpowiedzi immunologicznej. Należy pamiętać, że każdy organizm może osobniczo reagować na szczepienia – u niektórych osób ochrona może się utrzymywać dłużej niż u innych. Ponadto należy mieć na uwadze, że IChM jest zakażeniem na tyle rzadkim, że w ocenie ochrony poszczepiennej posługujemy się korelatem odporności – łatwym do oceny zastępczym parametrem immunologicznym. Jego rolę pełnią przeciwciała bakteriobójcze (serum bactericidal antibodies – SBA), zwykle oznaczane w teście aktywności bakteriobójczej surowicy z ludzkim dopełniaczem (serum bactericidal assay with human complement – hSBA). Duże stężenie tych przeciwciał jest silnie związane z ochroną przed IChM, dlatego przyjmujemy, że jak długo utrzymują się wspomniane przeciwciała, tak długo zapewniają odporność na IChM. Nie jest wykluczone, że odporność może być związana jeszcze z innymi mechanizmami immunologicznymi, na przykład odpornością komórkową, i wówczas utrzymuje się dłużej, ale tego jeszcze nie wiadomo. Biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia, tak naprawdę wiemy, jak długo utrzymują się przeciwciała bakteriobójcze SBA.

Szczepionki skoniugowane 4-walentne przeciwko MenACWY

Szczepionki przeciwko MenB

Stężenie przeciwciał bakteriobójczych po podaniu szczepionki przeciwko MenB zmniejsza się wkrótce po szczepieniu, a następnie utrzymuje się długotrwale. Stężenie przeciwciał ochronnych zmniejsza się w pierwszym roku po szczepieniu, a następnie stabilizuje się i utrzymuje przez co najmniej kilka lat. Ten wzorzec obserwuje się w przypadku różnych szczepionek przeciwko MenB i schematów dawkowania. Odpowiedź immunologiczna jest silniejsza po podaniu 3 dawek niż po 1 lub 2 dawkach. Pojedyncza dawka przypominająca podana kilka lat po szczepieniu pierwotnym znacząco zwiększa stężenie przeciwciał, dowodząc silnej pamięci immunologicznej. Dane dotyczące trwałości przeciwciał sugerują, że ochrona może się utrzymywać do 7,5 roku po szczepieniu pierwotnym, z powolnym zmniejszaniem się stężenia przeciwciał w czasie.

Szczepionki polisacharydowe

Szczepionki polisacharydowe zapewniają krótszą ochronę, zwykle trwającą 3–5 lat. Aktualnie odchodzi się od ich stosowania i nie zaleca się ich dzieciom <2. roku życia ze względu na słabszą odpowiedź immunologiczną w tej grupie wiekowej. Podsumowując, czas utrzymywania się ochrony po szczepieniu przeciwko meningokokom różni się i zależy głównie od rodzaju szczepionki oraz wieku pacjenta, jednak zwykle wynosi ≥3–5 lat i prawdopodobnie jest dłuższy po szczepieniu preparatami MCV-4 oraz preparatami białkowymi przeciwko MenB. W tabeli przedstawiono najistotniejsze wnioski z kilku najważniejszych badań.