Czy szczepionkę przeciwko żółtej gorączce można podać w poradni podstawowej opieki zdrowotnej?

W Charakterystyce Produktu Leczeniczego (ChPL) Stamaril jest zapis: „szczepionki przeciw żółtej febrze należy podawać w centrum szczepień zatwierdzonym przez Światową Organizację Zdrowia (…)”. Czy to oznacza, że tej szczepionki nie można podać w poradni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub innym punkcie szczepień, który nie posiada takiego certyfikatu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)?

Obowiązkowe szczepienie przeciwko żółtej gorączce u podróżnych jest obecnie jedynym szczepieniem objętym Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi WHO (International Health Regulations – IHR). Najnowsze wydanie tego dokumentu zostało opublikowano w 2005 roku i jest wiążące dla 196 państw świata. Zgodnie z IHR szczepienie przeciwko żółtej gorączce należy przeprowadzać wyłącznie przy użyciu preparatów posiadających akceptację WHO. Dostępna w Polsce szczepionka przeciwko żółtej gorączce („żywa” atenuowana, zawierająca szczep 17 D-204; preparat Stamaril) taką akceptację posiada. Sposób dokumentacji szczepienia przeciwko żółtej gorączce regulują zapisy w IHR, a w naszym kraju także Rozporządzenie Ministra w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz Międzynarodowej Książeczki Szczepień (MKSz) z 27 września 2023 roku. W żadnym z tych dokumentów nie ma zapisu, zgodnie z którym podawanie szczepionki przeciwko żółtej gorączce jest dozwolone wyłącznie w centrach szczepień zatwierdzonych przez WHO lub inną instytucję. WHO już od wielu lat nie prowadzi nadzoru nad placówkami, w których wykonuje się to szczepienie. ChPL preparatu Stamaril wymaga aktualizacji w zakresie tej informacji.

Zatem nie ma prawnych barier do wykonywania szczepienia przeciwko żółtej gorączce w standardowym punkcie szczepień w poradni POZ, przez personel posiadający uprawnienia do przeprowadzania wszystkich innych szczepień (p. Którzy pracownicy medyczni i z jakimi kwalifikacjami są uprawnieni do wykonywania szczepień ochronnych? – przyp. red.). Należy jednak pamiętać, że kwalifikacja do uodpornienia przeciwko tej chorobie jest złożona i wymaga m.in. analizy zagrożenia żółtą gorączką w danym regionie świata, szczegółowej znajomości wymogów w zakresie tego szczepienia na trasie podróży pacjenta, a także oceny ryzyka rzadkich, ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych związanych swoiście z tą szczepionką. Niezbędna jest także umiejętność właściwego dokumentowania szczepienia w MKSz, jako że od tego może zależeć bezpieczne przekraczanie granic państwowych przez zaszczepionego podróżnika. Zasadne wydaje się więc skorzystanie z możliwości kształcenia podyplomowego w zakresie medycyny podróży, z uwzględnieniem szczepień przeciwko żółtej gorączce, przez personel przychodni POZ, która oferuje uodpornienie przeciwko tej chorobie swoim pacjentom.