Jakie są czynniki ryzyka zachorowania na inwazyjną chorobę meningokokową?

Skróty: IChM - inwazyjna choroba meningokokowa

Bakteria Neisseria meningitidis jest izolowana tylko od człowieka – źródłem zakażenia jest więc chory lub nosiciel, a zakażnie przenosi się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt. W większości przypadków IChM rozwija się u osób wcześniej zdrowych. Zachorowania występują w każdym wieku, jednak polskie dane epidemiologiczne wskazują, że najczęściej chorują dzieci do 5. roku życia, a zwłaszcza <2. roku życia, i nastolatki w wieku 15–19 lat (p. W których grupach wiekowych obserwuje się największą zapadalność na inwazyjną chorobę meningokokową? – przyp. red.). Tak więc już sam wiek jest istotnym czynnikiem ryzyka IChM i wskazaniem do szczepienia. Zgodnie ze zaktualizowanymi zaleceniami grupy polskich ekspertów dodatkowym czynnikiem ryzyka IChM w okresie niemowlęcym jest wcześniactwo (p. Jak zapobiegać inwazyjnej chorobie meningokokowej za pomocą szczepień?).

Do czynników ryzyka zachorowania na IChM w całej populacji, również dorosłych, należą: (1) zaburzenia w zakresie układu odporności (np. niedobór składowych dopełniacza lub properdyny, zakażenie HIV, leczenie immunosupresyjne, a szczególnie przyjmowanie ekulizumabu lub rawulizumabu [przeciwciała monoklonalne blokujące aktywację składowej C5 dopełniacza]), (2) czynnościowy lub anatomiczny brak śledziony, (3) nowotwór złośliwy lub współistnienie chorób reumatycznych, (4) przewlekłe choroby nerek i wątroby. Do grupy ryzyka należą także pacjenci po przeszczepieniu macierzystych komórek krwiotwórczych. Rozwojowi IChM sprzyja też palenie tytoniu lub wcześniejsze infekcyjne zapalenie dróg oddechowych. Wśród czynników epidemiologicznych wymienia się: (1) bliski kontakt z chorym (np. wspólne zamieszkiwanie lub zachowania wymienione w pkt 3.) lub materiałem zakaźnym (personel medyczny, pracownicy laboratoriów), (2) przebywanie w zbiorowiskach ludzi (przedszkola, żłobki, domy dziecka, domy studenckie, koszary itp.), (3) zachowania sprzyjające zakażeniu (np. picie z tego samego naczynia, palenie tego samego papierosa, używanie tych samych sztućców, namiętne pocałunki). Większym ryzykiem zachorowania na IChM obciążone są też osoby podróżujące do regionów endemicznych, na przykład do krajów Sahelu, położonych w tzw. pasie meningokokowym w Afryce, od Senegalu do Etiopii, w których obserwuje się cyklicznie ogniska IChM (najbardziej narażone na zachorowanie są osoby planujące pobyt w dużych skupiskach ludzi).