Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Jak zapobiegać zachorowaniom na grypę u niemowląt w pierwszych 6 miesiącach życia?

29.01.2020
The effectiveness of influenza vaccination in pregnancy in relation to child health outcomes: Systematic review and meta-analysis
Jarvis J.R. i wsp.
Vaccine, 2020. doi: 10.1016/j.vaccine.2019.12.056

Opracowała Małgorzata Ściubisz, redaktor serwisu „Szczepienia”

Szczepienie przeciwko grypie kobiet w ciąży jest jedną ze strategii zapobiegania zachorowaniom na grypę i jej powikłaniom u niemowląt w pierwszych 6 miesiącach życia (a zatem w okresie, kiedy nie można ich jeszcze zaszczepić przeciwko grypie). Skuteczność tej strategii potwierdzono w wielu badaniach z randomizacją (RCT) oraz obserwacyjnych (kohortowych i kliniczno-kontrolnych) i podsumowano w przeglądzie systematycznym piśmiennictwa z metaanalizą.1

W niedawnym wydaniu czasopisma „Vaccine” opublikowano aktualizację tego przeglądu, a także rozszerzono wyszukiwania o dodatkowe punkty końcowe (chorobę grypopodobną, konieczność porady lekarskiej lub hospitalizacji, choroby układu oddechowego w późniejszym okresie życia).2 Jarvis i wsp. przeszukali sześć elektronicznych baz publikacji medycznych za okres do czerwca 2018 roku (w bazie Medline za okres do października 2019 r.). Ostatecznie do przeglądu zakwalifikowano 19 badań, w tym RCT (4), wtórne analizy RCT (3), badania kohortowe (11), kliniczno-kontrolne (3) i przekrojowe (1).

Szczepienie przeciwko grypie kobiet w ciąży a grypa u niemowląt

Wpływ szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży na ryzyko zachorowania na grypę potwierdzoną laboratoryjnie u dziecka w pierwszych 6 miesiącach życia oceniono w 4 RCT oraz 6 badaniach obserwacyjnych. We wszystkich RCT wykazano, że szczepienie przeciwko grypie matki w czasie ciąży chroni niemowlęta przed zachorowaniem na grypę potwierdzoną laboratoryjnie,3-6 a skuteczność takiej strategii wynosiła od 30% (95% CI: 5–48) do 63% (95% CI: 5–85).4,5 W 2 RCT zaobserwowano natomiast, że efekt ochronny szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży zmniejsza się w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia dziecka. Analiza przeprowadzona przez Nunes i wsp. wykazała, że skuteczność tej strategii była największa w pierwszych 8 tygodniach życia dziecka i wynosiła 86% (95% CI: 38–98).7 Z kolei Tapia i wsp. odnotowali, że ochronny efekt szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży zmniejsza się z 68% (95% CI: 35–85) w 4-miesięcznym okresie obserwacji, do 33% (95% CI: 4–54) w 6-miesięcznym okresie obserwacji.8 Z uwagi na dużą heterogeniczność badań do metaanalizy włączono tylko 2 RCT.3,4 Wykazano, że szczepienie przeciwko grypie matki w czasie ciąży zmniejsza ryzyko zachorowania dziecka na grypę potwierdzoną laboratoryjnie o 34% (95% CI: 15–50). Skuteczność szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży w zapobieganiu zachorowaniom na grypę potwierdzoną laboratoryjnie u ich potomstwa w pierwszych 6 miesiącach życia potwierdzono również w większości badań obserwacyjnych,9-13 a efekt ochronny wynosił od 41% (95% CI: 7–63) do 67% (95% CI: 48–79).11-12

Szczepienie przeciwko grypie kobiet w ciąży a choroba grypopodobna u niemowląt

W 4 RCT oceniono wpływ szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży na ryzyko zachorowania dziecka na chorobę grypopodobną w pierwszych 6 miesiącach życia.3-6 Tylko w jednym RCT wykazano, że szczepienie matki w czasie ciąży zmniejsza ryzyko zachorowania dziecka na chorobę grypopodobną, a obserwowany efekt ochronny wynosił 29% (95% CI: 7–46).5 Skuteczność szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży w zapobieganiu chorobie grypopodobnej u dziecka wykazano także w 2 z 4 badań obserwacyjnych i wynosiła ona 61% (95% CI: 16–81) i 66% (95% CI: 51–76).11,14

Szczepienie przeciwko grypie kobiet w ciąży a konieczność porady lekarskiej lub hospitalizacji z powodu grypy lub choroby grypopodobnej

Wpływ szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży na konieczność porady lekarskiej lub hospitalizacji z powodu choroby grypopodobnej u niemowląt w pierwszych 6 miesiącach życia oceniono w 1 RCT3-5 oraz w 6 badaniach obserwacyjnych.11,13, 15-19 Zaman i wsp. wykazali, że taka strategia zmniejsza ryzyko zgłaszania się do lekarza z powodu zakażenia dróg oddechowych przebiegającego z gorączką o 42% (95% CI: 18–59).5 W 3 badaniach obserwacyjnych skuteczność szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży w zapobieganiu poradom lekarskim lub hospitalizacji z powodu grypy potwierdzonej laboratoryjnie u niemowląt wyniosła odpowiednio 64% (95% CI: 6–86), 83% (95% CI: 45–95) i 92% (95% CI: 62–98).13,11,14 Shakib i wsp. wykazali również skuteczność tej strategii w zapobieganiu poradom lekarskim lub hospitalizacji z powodu choroby grypopodobnej, a obserwowany efekt ochronny wynosił 84% (95% CI: 57–94).11 Regan i wsp. wykazali natomiast, że szczepienie zmniejszało ryzyko hospitalizacji z powodu zakażenia dróg oddechowych u niemowląt do 6. miesiąca życia o 25% (95% CI: 1–44), przy czym największy efekt ochronny obserwowano, gdy szczepienie wykonano u matki w III trymestrze ciąży i wynosił 33% (95% CI: 5–53).16

Szczepienie przeciwko grypie kobiet w ciąży a inne zakażenia układu oddechowego u niemowląt

Skuteczność szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży w zapobieganiu zakażeniom układu oddechowego niezależnie od etiologii u dzieci w pierwszych 6 miesiącach życia oceniono w 1 RCT oraz we wtórnej analizie danych z tego badania przeprowadzonej przez Nunes i wsp.3,7 Podczas gdy w pierwotnym badaniu Madhi i wsp. nie wykazali ochronnego efektu szczepienia wobec zakażeń układu oddechowego niezależnie od etiologii,3 to we wtórnej analizie zaobserwowano, że szczepienie przeciwko grypie matki w czasie ciąży zmniejszało ryzyko hospitalizacji z powodu zakażenia dolnych dróg oddechowych niezależnie od etiologii u dzieci o 44% (95% CI: 1–68%).19

Szczepienie przeciwko grypie kobiet w ciąży a choroby układu oddechowego w późniejszym okresie życia

W dwóch badaniach kohortowych z retrospektywnym zbieraniem danych oceniono wpływ szczepienia przeciwko grypie matki w czasie ciąży na ryzyko zachorowania dziecka na astmę w ciągu pierwszych 5 lat życia.21,22 Hviid A i wsp. wykazali, aby szczepienie przeciwko grypie matki w czasie ciąży nie miało wpływu na częstość astmy u ich potomstwa w późniejszym okresie życia (RR wyniosło odpowiednio: 1,50 [95% CI: 0,99–2,29] dla szczepienia w I trymestrze oraz 1,02 [95% CI: 0,89–1,16] dla szczepienia w II lub III trymestrze).21 Z kolei Walsh i wsp. odnotowali, że dzieci, których matki były szczepione przeciwko grypie pandemicznej w czasie ciąży, obserwowano nieznacznie większą częstość zachorowań na astmę (iloraz współczynników zapadalności - IRR: 1,05 [95% CI: 1,02–1,09]).22 Obserwacje te należy jednak zweryfikować w kolejnych badaniach.

Autorzy przeglądu wyciągnęli wniosek, że szczepienie przeciwko grypie matki w czasie ciąży zmniejsza ryzyko zachorowania na grypę potwierdzoną laboratoryjnie dziecka w pierwszych 6 miesiącach życia. Dodatkowo zaobserwowano także mniejsze ryzyko zgłaszania się do lekarza lub hospitalizacji z powodu choroby grypopodobnej. Wyniki przeglądu potwierdzają zasadność szczepienia przeciwko grypie kobiet w ciąży jako jednej ze strategii zapobiegania grypie u niemowląt do czasu, kiedy będzie można je zaszczepić przeciwko grypie.

Piśmiennictwo:

1. Nunes M.C., Madhi S.A. i wsp.: Influenza vaccination during pregnancy for prevention of influenza confirmed illness in the infants: a systematic review and meta-analysis. Hum. Vaccin Immunother. 2018; 14: 758–766
2. Jarvis J.R., Dorey R.B., Warricker F.D.M. i wsp.: The effectiveness of influenza vaccination in pregnancy in relation to child health outcomes: Systematic review and meta-analysis. Vaccine. 2020. doi: 10.1016/j.vaccine.2019.12.056
3. Madhi S.A., Cutland C.L., Kuwanda L. i wsp.: Influenza vaccination of pregnant women and protection of their infants. N. Engl. J. Med. 2014; 371. doi: 10.1056/NEJMoa1401480 (p. Med. Prakt. Szcz. 4/2014, str. 78–82 oraz www.mp.pl/szczepienia/aktualnosci)
4. Steinhoff M., Katz J., Englund J. i wsp.: Year-round influenza immunisation during pregnancy in Nepal: a phase 4, randomised, placebo-controlled trial. Lancet Infect. Dis. 2017; 17: 981–989
5. Zaman K., Roy E., Arifeen S.E. i wsp.: Effectiveness of maternal influenza immunization in mothers and infants. N. Engl. J. Med. 2008; 359: 1555-1564 (p. Med. Prakt. Pediatr. Suplement szczepienia 1/09, s. 44–47 oraz www.mp.pl/artykuly)
6. Tapia M.D., Sow S.O., Tamboura B. i wsp.: Maternal immunisation with trivalent inactivated influenza vaccine for prevention of influenza in infants in Mali: a prospective, active-controlled, observer-blind, randomised phase 4 trial. Lancet Infect. Dis. 2016; 16: 1026–1035 (p. Med. Prakt. Szczep. 4/2016, str. 65–68)
7. Nunes M.C., Cutland C.L., Jones S. i wsp.: Duration of infant protection against influenza illness conferred by maternal immunization: secondary analysis of a randomized clinical trial. JAMA Pediatr. 2016; 170:840-847 (p. Med. Prakt. Szcz. 4/2016, str. 71 oraz www.mp.pl/grypa/aktualnosci)
8. Tapia M.D., Sow S.O., Tamboura B. i wsp.: Maternal immunisation with trivalent inactivated influenza vaccine for prevention of influenza in infants in Mali: a prospective, active-controlled, observer-blind, randomised phase 4 trial. Lancet Infect. Dis. 2016; 16: 1026–1035
9. Molgaard-Nielsen D., Fischer T.K., Krause T.G. i wsp.: Effectiveness of maternal immunization with trivalent inactivated influenza vaccine in pregnant women and their infants. J. Intern. Med. 2019; 286: 469–480
10. Poehling K.A., Szilagyi P.G., Staat M.A. i wsp.: Impact of maternal immunization on influenza hospitalizations in infants. Am. J. Obstet. Gynecol. 2011; 204: S141-S148
11. Shakib J.H., Korgenski K., Presson A.P. i wsp.: Influenza in Infants Born to Women Vaccinated During Pregnancy. Pediatrics. 2016; 137. doi: 10.1542/peds.2015-2360 (p. Med. Prakt. Szcz. 3/2016, str. 67–68 oraz www.mp.pl/grypa/przeglad_badan/grypa_badania)
12. Eick A.A., Uyeki T.M., Klimov A. i wsp.: Maternal influenza vaccination and effect on influenza virus infection in young infants. Arch. Pediatr .Adolesc. Med. 2011; 165: 104–111
13. Dabrera G., Zhao H., Andrews N. i wsp.: Effectiveness of seasonal influenza vaccination during pregnancy in preventing influenza infection in infants, England, 2013/14. Euro Surveill. 2014; 19: 20959
14. Ohfuji S., Deguchi M., Tachibana D. i wsp.: Protective effect of maternal influenza vaccination on influenza in their infants: a prospective cohort study. J. Infect. Dis. 2018; 217: 878–886 (p. Med. Prakt. Szcz. 1/2018, str. 84–85 oraz www.mp.pl/szczepienia/przeglad/grypa)
15. Benowitz I., Esposito D.B., Gracey K.D. i wsp.: Influenza vaccine given to pregnant women reduces hospitalization due to influenza in their infants. Clin. Infect. Dis. 2010; 51: 1355–1361
16. Regan A.K., de Klerk N., Moore H.C. i wsp.: Effect of maternal influenza vaccination on hospitalization for respiratory infections in newborns: a retrospective cohort study. Pediatr. Infect. Dis. J. 2016; 35: 1097–1103
17. Sukumaran L., McCarthy N.L., Kharbanda E.O. i wsp.: Infant Hospitalizations and Mortality After Maternal Vaccination. Pediatrics. 2018; 141. doi: 10.1542/peds.2017-3310 (p. Med. Prakt. Szcz. 2/2018, str. 68–69 oraz www.mp.pl/szczepienia/przeglad)
18. Black S.B., Shinefield H.R., France E.K. i wsp.: Effectiveness of influenza vaccine during pregnancy in preventing hospitalizations and outpatient visits for respiratory illness in pregnant women and their infants. Am. J. Perinatol. 2004; 21: 333–339
19. France E.K., Smith-Ray R., McClure D. i wsp.: Impact of maternal influenza vaccination during pregnancy on the incidence of acute respiratory illness visits among infants. Arch. Pediatr. Adolesc. Med. 2006; 160: 1277–1283
20. Nunes C.M, Cutland L.C., Jones S. i wsp.: Efficacy of maternal influenza vaccination against allcause lower respiratory tract infection hospitalizations in young infants: results from a randomized controlled trial. Clin. Infect. Dis. 2017; 65: 1066–1071 (p. Med. Prakt. Szcz. 2/2017, str. 67–69)
21. Hviid A., Svanström H., MØlgaard-Nielsen D. i wsp.: Association between pandemic influenza a(h1n1) vaccination in pregnancy and early childhood morbidity in offspring. JAMA Pediatr. 2017; 171: 239–248
22. Walsh L.K., Donelle J., Dodds L. i wsp.: Health outcomes of young children born to mothers who received 2009 pandemic H1N1 influenza vaccination during pregnancy: retrospective cohort study. BMJ. 2019; 366. doi: 10.1136/bmj.l4151 (p. Med. Prakt. Szczep. 4/2019, str. 83–84 oraz www.mp.pl/szczepienia/przeglad/grypa)

Reklama

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Konferencje i szkolenia

Kraków – 7 marca 2020 r.: VI Małopolskie Wiosenne Spotkanie Pediatryczne, szczegółowe informacje »

Przegląd badań